Indywidualna praktyka lekarska i indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska

Sprawy związane z podjęciem i prowadzeniem działalności leczniczej w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej i indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej, zwanych dalej łącznie praktyką lekarską, określa ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654) – dalej u.dz.l., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Z tym dniem zostały uchylone dotychczasowe przepisy dotyczące wykonywania tych praktyk lekarskich, które były zawarte w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.) – dalej u.z.l.l.d.
W świetle ustawy o działalności leczniczej wykonywanie działalności leczniczej w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej lub indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej jest działalnością gospodarczą regulowaną. Powoduje to, że dla wykonywania tej działalności lekarz i lekarz dentysta musi spełnić szereg warunków. Z drugiej strony spełnienie tych warunków powoduje, że nie można lekarzowi lub lekarzowi dentyście zakazać prowadzenia indywidualnej lub indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej. Z kolei zaprzestanie spełniania któregoś z warunków wymaganych przez przepisy prawne pociąga za sobą negatywne skutki, takie jak zobowiązanie do usunięcia niezgodności, nałożenie kary pieniężnej czy też zakaz wykonywania działalności leczniczej przez określony czas. Czyli zamknięcie indywidualnej praktyki lekarskiej.

Indywidualna prtaktykę lekarską mogą prowadzić lekarze i lekarze dentyści

Udzielać świadczeń zdrowotnych w jednej z tych form mogą zarówno lekarze, jak i lekarze dentyści. Ustawa o działalności leczniczej nie wprowadza pojęcia praktyka lekarsko-dentystyczna lub innego równoważnego w odniesieniu do praktyki prowadzonej przez lekarza dentystę, stąd też w tym przypadku również używa się pojęć „indywidualna praktyka lekarska" oraz „indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska".
Nie ma ograniczenia co do rodzaju świadczeń, które mogą być udzielane w ramach tych praktyk, z tym że świadczenia ogólnolekarskie lub ogólnostomatologiczne będą udzielane w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, a specjalistyczne świadczenia zdrowotne – w ramach indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej.

 Warunki otworzenia indywidualnej praktyki lekarskie

2.1. Uprawnienie do wykonywania zawodu lekarza lub lekarza dentysty

Lekarz lub lekarz dentysta zamierzający udzielać świadczeń zdrowotnych w ramach praktyki lekarskiej musi posiadać prawo wykonywania zawodu odpowiednio lekarza lub lekarza dentysty. Nie może on być także:

  1. zawieszony w prawie wykonywania zawodu ani ograniczony w wykonywaniu określonych czynności medycznych (przez okręgową radę lekarską w związku z niedostatecznym przygotowaniem zawodowym lub niezdolnością do wykonywania zawodu albo przez okręgowy sąd lekarski w toku postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej);
  2. ukarany karą zawieszenia prawa wykonywania zawodu (orzeczoną przez sąd lekarski);
  3. pozbawiony możliwości wykonywania zawodu prawomocnym orzeczeniem środka karnego zakazu wykonywania zawodu (przez sąd) albo zawieszony w wykonywaniu zawodu zastosowanym środkiem zabezpieczającym (przez sąd lub prokuratora).

Należy przy tym przyjąć, że jeżeli lekarz lub lekarz dentysta jest ograniczony w wykonywaniu czynności medycznych, ale ograniczenie to nie dotyczy świadczeń zdrowotnych, które mają być udzielane w ramach praktyki lekarskiej, to może on prowadzić praktykę lekarską i w ramach tej praktyki udzielać świadczeń w zakresie, w jakim nie został ograniczony np. lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii oraz w dziedzinie chirurgii i traumatologii narządu ruchu, który został ograniczony w wykonywaniu czynności medycznych poprzez orzeczenie zakazu udzielania świadczeń z zakresu anestezjologii, może udzielać świadczeń zdrowotnych z zakresu chirurgii i traumatologii narządu ruchu w ramach prowadzonej praktyki lekarskiej.

2.2. Specjalizacja

Jeżeli lekarz lub lekarz dentysta chce prowadzić indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską, musi posiadać specjalizację w dziedzinie medycyny odpowiadającej rodzajowi i zakresowi wykonywanych świadczeń zdrowotnych.

2.3. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej

Dla rozpoczęcia wykonywania działalności leczniczej w formie praktyki lekarskiej, tak jak w przypadku każdego innego rodzaju działalności gospodarczej, konieczne jest uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Wymogi dla pomieszczeń, w których prowadzona jest indywidualna praktyka lekarska

2.4. Pomieszczenia i urządzenia

  • 2.4.1. Praktyka lekarska musi być wykonywana w odpowiednich pomieszczeniach, wyposażonych w produkty lecznicze, wyroby medyczne, aparaturę i sprzęt medyczny, odpowiednie do rodzaju i zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych. Szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia służące wykonywaniu praktyki lekarskiej, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i sprzęt medyczny, służące wykonywaniu indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej i grupowej praktyki lekarskiej (Dz. U. Nr 20, poz. 254). Rozporządzenie to obowiązuje do czasu wydania nowego rozporządzenia przez Ministra Zdrowia na podstawie ustawy o działalności leczniczej, jednak nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2012 r.
  • 2.4.2. Potwierdzenia spełnienia warunków wymaganych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także świadczeń udzielanych w stanach zagrożenia życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki (z art. 30 u.z.l.l.d.), dokonuje właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej (a w przypadku członka Wojskowej Izby Lekarskiej – organ Wojskowej Inspekcji Sanitarnej), wydając opinię sanitarną. Opinia ta ma formę decyzji administracyjnej (art. 100 ust. 5 u.dz.l.).
  • 2.4.3. Nie ma znaczenia, jaki tytuł prawny przysługuje lekarzowi lub lekarzowi dentyście do pomieszczeń, w których ma być wykonywana praktyka lekarska; może to być np. prawo własności, najem, dzierżawa, użyczenie.
  • 2.4.4. Lekarze i lekarze dentyści wykonujący praktyki lekarskie wpisane do dotychczasowych rejestrów prowadzonych przez okręgowe rady lekarskie (tj. rejestru indywidualnych praktyk lekarskich albo rejestru indywidualnych specjalistycznych praktyk lekarskich) mają obowiązek dostosować pomieszczenia i urządzenia do nowych przepisów do końca 2016 r. (w przypadku gdy nie spełniają wymagań określonych w tych przepisach). W tym celu będą musieli przygotować i przedstawić właściwej okręgowej radzie lekarskiej program dostosowawczy do nowych wymagań w terminie do dnia 30 czerwca 2012 r. Program ten musi być zaopiniowany przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 207 ust. 2 u.dz.l.).

Ubezpieczenie dla indywidualnej praktyki lekarskiej

2.5. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

  • 2.5.1. Od dnia 1 stycznia 2012 r. warunkiem wykonywania działalności leczniczej będzie zawarcie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmującej szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych. Obowiązek ubezpieczenia będzie powstawał najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania działalności leczniczej (art. 25 ust. 2 u.dz.l.).
  • 2.5.2. Szczegółowe sprawy, takie jak minimalna suma gwarancyjna, dopuszczalne wyłączenia spod ubezpieczenia, będzie określać rozporządzenie Ministra Finansów. W przygotowywanym obecnie projekcie rozporządzenia w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (projekt dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach internetowych Ministerstwa Finansów: http://www.mf.gov.pl/_files_/bip/podmm_lecz_projekt.pdf) wskazano, że ubezpieczenie ma obejmować zabiegi chirurgii plastycznej lub zabiegi kosmetyczne, jeżeli są one udzielane w przypadkach będących następstwem wady wrodzonej, urazu, choroby lub następstwem jej leczenia. Natomiast spod ubezpieczenia mają być wyłączone szkody wyrządzone przez lekarza, lekarza dentystę, który udzielił świadczenia pomimo pozbawienia go prawa wykonywania zawodu lub w okresie zawieszenia w prawie wykonywania zawodu, szkody polegające na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie rzeczy, szkody polegające na zapłacie kar umownych oraz szkody powstałe wskutek działań wojennych, rozruchów, zamieszek lub aktów terroru. Suma gwarancyjna ustalona dla lekarza i lekarza dentysty wykonującego indywidualną praktykę lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską ma wynosić 100.000 euro na jedno zdarzenie i 500.000 euro na wszystkie zdarzenia w okresie objętym ubezpieczeniem.
  • 2.5.3. Istniejący obecnie obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych przez lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących zawód w formie praktyki lekarskiej określony w art. 48a i 48b u.z.l.l.d. oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 515) zostanie uchylony z dniem 1 stycznia 2012 r. Należy także podkreślić, że obecnie obowiązek posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nie jest warunkiem podjęcia i wykonywania zawodu w ramach praktyki lekarskiej, a niespełnienie tego obowiązku nie może stanowić podstawy do wykreślenia praktyki lekarskiej z rejestru. Ponadto, jeżeli lekarz lub lekarz dentysta zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zgodnie z powyższymi przepisami, a okres, na jaki umowa ta została zawarta, upływa po dniu 1 stycznia 2012 r., to umowa ta pozostaje w mocy do czasu upływu okresu, na jaki została zawarta. Natomiast nowa umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (zawarta zgodnie z ustawą o działalności leczniczej i rozporządzeniem wydanym na jej podstawie) musi być zawarta najpóźniej w ostatnim dniu okresu obowiązywania dotychczasowej umowy, ale nie później niż do dnia 31 grudnia 2012 r. (art. 212 ust. 2 u.dz.l.). (...)