Dawcy mogą stracić wolne po dniu pobrania krwi

Ministerstwo Zdrowia jest przeciwne pomysłowi dodatkowego dnia wolnego dla honorowych dawców krwi, a wręcz zapowiada, że może dojść do ograniczenia ich przywilejów. Chodzi nie tylko o koszty dla budżetu czy sytuację pracodawców, ale także unijne przepisy, które Polska musi wdrożyć do sierpnia 2027 r. Przewidują one, że podobne przywileje do krwiodawców powinny mieć oddające kobiece mleko dla niemowląt oraz dawcy nasienia i nie powinny być one nadmierne.

Przywileje dawców krwi określa dokładnie art. 9 ust. 1 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1782). Krwiodawcom przysługuje zwolnienie od pracy (bądź wykonywania czynności służbowych) w dniu, w którym oddaje się krew, a także w dniu następnym. Zwolnienie przysługuje również na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi.

Nie będzie kolejnego dnia wolnego

Pomysł, aby krwiodawcy mieli – oprócz dnia, w którym oddają krew – także aż dwa kolejne dni wolne, zgłoszono do sejmowej Komisji ds. Petycji. Komisja wystąpiła do resortu zdrowia o zajęcie stanowiska. Ministerstwo Zdrowia (MZ) najpierw odpowiedziało na komisyjny dezyderat, a następnie doprecyzowało swoje stanowisku na posiedzeniu w Sejmie. MZ stanowczo mówi „nie” temu pomysłowi. -Odnosząc się do propozycji zmiany treści art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy w taki sposób, aby zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych obejmowało dzień, w którym krwiodawca oddaje krew oraz dwa kolejne dni należy podkreślić, że prawo do dni wolnych należy rozpatrywać w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego krwiodawcy, nie zaś w kontekście przesłanki determinującej donację. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś z kalkulacji zysków. Uzasadnieniem merytorycznym obowiązującego obecnie rozwiązania jest kwestia zapewnienia odpowiedniego odpoczynku i regeneracji dla organizmu dawcy w związku z donacją krwi lub jej składników, stąd uprawnienie to dotyczy dnia, w którym krwiodawca oddał krew oraz dnia następującego – tłumaczy MZ.

Przywileje nie mogą też być rozbudowane – mają zapewnić, aby donacja była nieodpłatna - nie powinno się oferować zachęt ani bodźców finansowych dla potencjalnych dawców. -Wyłącza to zatem również możliwość przyznania wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza czas odpowiednio konieczny do oddania krwi i dojazdu oraz czas konieczny na regenerację po oddaniu krwi – tłumaczy MZ, przekonując, że Polska jest jednym z krajów członkowskich najbardziej faworyzujących dawców krwi.

Może nie być też nawet pierwszego dnia

Sceptycyzm wobec rozszerzenia przywilejów krwiodawców to jedno, natomiast z zapowiedzi MZ wynika, że oddających krew może spotkać przykra legislacyjna niespodzianka. Może w ogóle zniknąć dzień wolny po dniu poboru krwi.

Ten pomysł jest uzasadniany wymogami unijnymi. Chodzi o rozporządzenie 2024/1938/UE w sprawie norm jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego przeznaczonych do zastosowania u ludzi (tzw. rozporządzenie SoHO). Polska musi je stosować od 7 sierpnia 2027 r., zatem do tego czasu należy dostosować przepisy krajowe do wymogów określonych w rozporządzeniu – do tego czasu kraje członkowskie zobowiązane są do dokonania przeglądu funkcjonujących uprawnień. UE nie zabrania wprowadzania przywilejów dla dawców, ale – po pierwsze – nie mogą być nadmierne. Po drugie, jeśli już krajowy ustawodawca się na nie zdecyduje, to powinny tez objąć innych dawców – np. kobiety oddające swoje naturalne mleko odciągnięte z piersi dla innych dzieci (np. przez tzw. banki mleka) albo mężczyzn będących dawcami nasienia (pisaliśmy o tym w tekście Mleko kobiece objęte przepisami UE).

Resort zdrowia szczegóły rozwiązań ma przedstawić jednak dopiero wraz z projektem ustawy dostosowującej polskie przepisy do rozporządzenia SoHO.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.