Na poniedziałek 12 kwietnia wyznaczony został termin posiedzenia składu całej Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, które sprowadza się do pytania, czy uchwała połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. wywołuje skutki prawne i wiąże składy orzekające SN?

Po decyzji Ministerstwa Sprawiedliwości o delegowaniu do sądu wyższej instancji prezesa Sądu Rejonowego w Sulęcinie, od połowy lutego 2021 r. nikt nie orzeka w Wydziale Cywilnym tego sądu. Delegowany był szefem Wydziału Cywilnego, gdzie orzekał wraz z dwoma innymi, którzy obecnie są na zwolnieniach. W sprawie interweniuje Rzecznik Praw Obywatelskich.

Sądy nadal popełniają fundamentalne błędy przy orzekaniu kar za prowadzenie pojazdu przez nietrzeźwych kierowców. Jedną z takich rażących spraw było wymierzenie kierowcy, który jechał samochodem po spożyciu alkoholu, tysiąca złotych grzywny. Sąd przeoczył, że przepis kodeksu wykroczeń nakazuje w takiej sytuacji obowiązkowo zakazać prowadzenia pojazdów.

Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego w ostatnim czasie coraz częściej uchyla immunitet prokuratorom stanu wojennego, aby ich osądzić w procesach karnych. Wnioskuje o to Naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Są to już funkcjonariusze wiekowi w stanie spoczynku, ale zbrodnie komunistyczne nie przedawniają się

Niskie wynagrodzenie, wysokie wymagania, czasochłonne i obciążające zadania nie zachęcają adwokatów i radców prawnych do reprezentowania przed sądem dziecka pokrzywdzonego przestępstwem - alarmują m.in. ekspertki z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. To z kolei powoduje, że sędziowie mają mały wybór, a dzieci słabszą ochronę.

Sądy, chcąc nie chcąc, coraz częściej korzystają z możliwości e-rozpraw. Najczęściej jednak chodzi o sprawy cywilne, gospodarcze, z zakresu ubezpieczeń czy pracy. Na szarym końcu są nadal sprawy karne. Jak mówią sędziowie, problem tkwi w niefortunnych przepisach, które z jednej strony taki tryb umożliwiają, z drugiej - z powodu choćby problemów kadrowych, skutecznie utrudniają.

Sąd Okręgowy trzy razy prostował wartość majątku wspólnego byłych małżonków oraz wzajemne dopłaty, a i tak końcowy wynik był błędny. Skutkiem tego sprostowanie okazało się odrębnym prawomocnym orzeczeniem, od którego przysługuje skarga nadzwyczajna, choć wcześniej Izba Cywilna odrzuciła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia.

Czy w rzeczywistości sądownictwo administracyjne jest w dobrym stanie? Odpowiedź jest szalenie ważna, ponieważ to najważniejszy sąd dla obywateli, który chroni ich praw przed nadużywającymi swych uprawnień urzędnikami. Obywatel do obrony swych praw ma tylko sąd – mówi Marek Isański. Jego wątpliwości nie osłabia fakt, że sądy administracyjne uchylają około 30 proc. zaskarżonych decyzji.

Podczas gdy pod koniec 2016 r. tymczasowo aresztowanych było w Polsce 5396 osób, to pod koniec 2020 r. były to już 8692 osoby - wynika z danych udostępnionych przez Służbę Więzienną. To podwojenie w stosunku do najniższej liczby w tej statystyce - na koniec 2015 roku były to 4162 osoby. Od 2016 r. z każdym kolejnym rokiem rośnie liczba osób tymczasowo aresztowanych.

Sąd nie uznał złożonego wspólnie przez małżonków testamentu przed urzędnikiem, bo zgodnie z prawem testament składa jedna osoba. Sąd podzielił majątek inaczej niż przewidywała to wola spadkodawców, ale Rzecznik Praw Obywatelskich skarży wyrok do Sądu Najwyższego, bo jego zdaniem ten tzw. testament allograficzny można, zgodnie z prawem, uznać za dwa odrębne testamenty ustne.

Osoba niesłusznie oskarżona, wobec której zastosowano poręczenie majątkowe oraz zakaz opuszczania kraju, może domagać się odszkodowania, jeśli ten środek zastosowano przed 15 kwietnia 2016 roku, przed zmianą kodeksu postępowania karnego. Podstawą do zasądzenia jest art. 3 kodeksu cywilnego, czyli reguła nie działania prawa wstecz - orzekł Sąd Najwyższy.

Powód dążył do uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Pozew odrzucono, gdyż w sprawie nie występuje jurysdykcja krajowa. Centrum życiowe pozwanej znajduje się w Danii - orzekł Sąd Rejonowy w Puławach. Sąd podkreślił, że sprawy nie należą do jurysdykcji krajowej, jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Polsce.

3 kwietnia upływa termin na wnoszenie skarg nadzwyczajnych w starych sprawach. Prezydent podpisał jednak nowelizację ustawy o Sądzie Najwyższym, która wydłuża go o kolejne trzy lata. To co może cieszyć obywateli nie do końca cieszy sądy, bo oznacza wydłużenie czasu "zamrożenia" akt w sądowych archiwach. Wątpliwości mają też prawnicy. Podnoszą, że stare orzeczenia nie powinny być wzruszane w nieskończoność.

Ministerstwo Sprawiedliwości w mediacjach widzi jeden ze sposobów na uleczenie sądów. Proponuje m.in. by umowy między przedsiębiorcami, ale też te o pracę, zawierały postanowienia, że w przypadku sporu pierwszym krokiem będzie próba mediacji. W ocenie prawników to ładnie wygląda na papierze, bo w rzeczywistości - przez luki w przepisach - może prowadzić i do absurdów i niesprawiedliwości

Sędziowie pokoju mają zajmować się sprawami drobnymi i prostymi, ale proces ich wprowadzania do polskiego wymiaru sprawiedliwości taki nie będzie. Istotna jest też kwestia zagwarantowania ich apolityczności i niezawisłości, przy powszechnych wyborach i silnym upartyjnieniu życia publicznego - bez tego będzie to destrukcyjne dla całego państwa - pisze adwokat dr Andrzej Olaś,

Wątpliwości dotyczące przeprowadzanej w ostatnich latach reformy wymiaru sprawiedliwości, niewykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie zawieszenia funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, a także brak reakcji na wskazane przez Komisję Europejską uchybienia w związku z uchwaleniem tzw. ustawy kagańcowej - to niektóre z uwag Departamentu Stanu

Ostatni rok pokazał, że szybka cyfryzacja jest możliwa, i to z sukcesem. Ta rewolucja technologiczna nie byłaby realna bez wielkiej zmiany mentalnej, jaka dokonała się wśród decydentów niemal wszystkich segmentów rynku. Wszyscy przekonali się do zdalnych spotkań, elektronicznych podpisów czy obiegu dokumentów w chmurze, a to otwiera przed nami kolejne możliwości - mówi Marcin Kleina,

Początkowo sprawami frankowymi ma zajmować się 15 - 16 orzeczników. Liczba sędziów może jednak ulec zmianie w zależności od wpływających spraw. Już w tej chwili w warszawskim sądzie okręgowym prowadzonych jest ponad 21 tys. spraw, w tym 435 w drugiej instancji. A sędziowie spodziewają się, że będzie ich znacznie więcej po spodziewanej uchwale Sądu Najwyższego.

Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmińskim powziął wątpliwość przy rozpoznawaniu sprawy: Czy do rozpoznania zażalenia, które zostało wniesione po 7 listopada 2019 r. na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi na wpis referendarza sądowego w księdze wieczystej, właściwy jest inny skład sądu pierwszej instancji? Czy sąd drugiej instancji?

Koronawirus wymusza informatyzację także w sądach. Już odbywają się e-rozprawy, a w Sejmie trwają prace nad doręczaniem e-pism sądowych pełnomocnikom. Wśród samych prawników są nadal duże dysproporcje, część w nowych technologiach czuje się dobrze i widzi ich potencjał, inni nie czują go wcale. Nadal też dla wielu szczytem e-możliwości jest mail, komunikatory i edytor tekstów.