Dekonstrukcja samostanowienia w prawie międzynarodowym, konsekwencje prewencyjnego nadzoru danych dla praw podstawowych w UE, udział w przestępstwie objętym jurysdykcją MTK, prawa kulturowe rdzennej ludności Arktyki i prawnokarna ochrona pieniędzy i papierów wartościowych – to tematy prac habilitacyjnych i doktorskich obronionych w 2025 roku, nagrodzone przez redakcję miesięcznika Państwo i Prawo. Wyróżnienia zostały wręczone w poniedziałek 9 marca w siedzibie wydawcy czasopisma - Wolters Kluwer Polska.

Do opiniowania trafiły projekty zmieniające rozporządzenia dotyczące trybu i sposobu udzielania zamówienia na wydrukowanie i doręczenie zestawów pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką, radcowską, notarialną i komorniczą. Ministerstwo Sprawiedliwości chce doprecyzować i poluzować wymogi dla oferentów. Ma być wprowadzone oświadczenie o zobowiązaniu się do zachowania w tajemnicy treści pytań.

Szkolnictwo wyższe czeka przełom w ochronie cyfrowej. Będą zmiany w prawie, ale bez ograniczania kreatywności i autonomii akademickiej. Nowe zasady ochrony systemów informatycznych w uczelniach i instytutach naukowych przedstawili minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek oraz przedstawiciele Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

Zmiana wynika z nowelizacji ustawy o cudzoziemcach z listopada 2025 roku, która wprowadza elektroniczny system składania wniosków o pobyt za pośrednictwem Modułu Obsługi Spraw, prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W nowym systemie dotychczasowe papierowe zaświadczenia przy wnioskach o pobyt czasowy zostaną zastąpione załącznikiem wypełnianym online przez uczelnię.

Nowelizacją Prawa o ustroju sądów powszechnych, dopuszczającą studentów prawa, konkretnie po trzecim roku, do pracy w sądach na stanowisku młodszego asystenta sędziego i z wynagrodzeniem od 5500 zł do 6500 zł brutto - trafi do podpisu prezydenta. Sejm przyjął poprawkę Senatu uwzględniającą wśród uprawnionych do bycia zatrudnionym na stanowisku starszego asystenta sędziego osób, które zdały egzamin komorniczy lub zostały powołane przez ministra sprawiedliwości na stanowisko komornika sądowego.

Obce prawo procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym – autorstwa dr. hab. Bartosza Wołodkiewicza z Katedry Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji UW – to książka, która zwyciężyła w XVII edycji konkursu Wolters Kluwer Polska i „Przeglądu Sądowego" na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2024 roku. Przyznano też wyróżnienia trzem innym książkom.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, w której uchylił prawo do świadczenia „Dobry start”. W uzasadnieniu podkreślono, że syn wnioskodawczyni nie rozpoczął nauki w szkole, która uprawnia do uzyskania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił tę ocenę, ponieważ syn był studentem na uniwersytecie. Instytucja ta nie mieści się w pojęciu szkoły w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu.

Koszty utrzymania w miastach uniwersyteckich rosną z każdym rokiem, wpływają na to przede wszystkim ceny najmu mieszkań. Prowadzi to do sytuacji, gdy na studiowanie na najlepszych uczelniach, zlokalizowanych zwykle w dużych miastach, mogą pozwolić sobie przede wszystkim osoby, które w tym mieście mieszkają. Resort podkreśla, że traktuje sprawę priorytetowo, ale lista konkretnych działań nie wygląda najlepiej nawet na papierze.

Zbieranie przez pracodawcę zaświadczeń o niekaralności w kontekście przyszłych, hipotetycznych kontaktów z małoletnimi budzi obawy co do niezbędności gromadzenia danych o pracownikach uczelni oraz nadmiernej i nieproporcjonalnej ingerencji w prawo do prywatności - wskazano w wystąpieniu rzecznika praw obywatelskich.

Krajowa Izba Radców Prawnych rozpoczęła III edycję ogólnopolskiego konkursu kwartalnika „Radca Prawny. Zeszyty Naukowe" na najlepsze prace naukowe o tematyce związanej z samorządem zawodowym radców prawnych lub wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Celem konkursu jest promowanie prac, które dotyczą działalności samorządu radców prawnych oraz deontologii zawodowej. Uczestnikami mogą być autorzy m.in. rozpraw doktorskich, prac magisterskich, monografii, artykułów naukowych, które zostały obronione lub opublikowane w ubiegłym roku.

20 lutego br. w Auli Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się konferencja "Współpraca w arbitrażu: praca z klientem przed i w trakcie sporu" - organizuje ją Stowarzyszenie Moot Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Singapore International Arbitration Centre (SIAC). Patronat nad wydarzeniem objęły Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej, Sąd Arbitrażowy przy Konfederacji Lewiatan, Wydział Prawa i Administracji UW oraz Koło Naukowe Mediacji, Negocjacji i Arbitrażu. Wydarzenie to wstęp do konkursu Warsaw Pre-Moot.

Infrastruktura IT Uniwersytetu Warszawskiego padła ofiarą złośliwego oprogramowania typu ransomware – poinformował wicepremier Krzysztof Gawkowski. Rzeczniczka uczelni zapewniła, że dotychczasowe ustalenia nie wskazują na wyciek danych osobowych.

W poniedziałek na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zainaugurowało działalność Centrum Innowacji Erasmus+ InnHUB – miejsce bezpłatnych konsultacji dla wszystkich zainteresowanych programami edukacyjnymi i wymianą międzynarodową. Przy okazji otwarcia AGH i Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji podpisały porozumienie o współpracy.

Jeśli polskie środowisko akademickie jest gotowe na kobiety w nauce - a myślę, że jest, bo jest nas sporo - to jest też gotowe na feminatywy - wskazała wiceministra Karolina Zioło-Pużuk. Wypowiedź padła z okazji 11 lutego Międzynarodowego Dnia Kobiet i Dziewcząt w Nauce.

Uniwersytet Śląski w Katowicach pełni funkcję lidera międzynarodowej inicjatywy SOCORE, która skupia się na rozwijaniu umiejętności społecznych w systemach badawczo-innowacyjnych. W przedsięwzięciu, finansowanym w ramach programu Interreg Europe na lata 2021–2027, uczestniczy dziewięć organizacji z sześciu krajów: Polski, Portugalii, Holandii, Włoch, Litwy oraz Mołdawii.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dokumencie pokontrolnym zażądało od Akademii Kopernikańskiej zwrotu 7,6 mln zł, wskazując na naruszenie przepisów przy wykorzystaniu tych środków. Przedstawiciele Akademii przekonują, że kontrola ma charakter polityczny, podkreślając jednocześnie, że wszystkie zakwestionowane obecnie wydatki były bieżąco zatwierdzane przez pracowników ówczesnego resortu.

Młodzi badacze napotykają poważne bariery w budowaniu swojego naukowego dorobku. Potrzebne są nie tylko zmiany związane z funkcjonowaniem ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych - zwracają uwagę posłowie. Resort nauki wskazuje, że nie będzie reformował całego systemu, zmiany w wykazie czasopism będą drobne, natomiast można spodziewać się większej efektywności finansowania publikacji w otwartym dostępie.

Z perspektywy wykładowcy Uniwersytetu Warszawskiego mogę stwierdzić, że duża część studentów prawa, którzy są na czwartym lub piątym roku studiów, ma wystarczającą wiedzę, by zostać asystentami sędziego. Ich dodatkowymi zaletami są zaangażowanie oraz chęć podwyższania kwalifikacji. Potwierdza to program pilotażowy, który Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego prowadził we współpracy z Sądem Okręgowym w Warszawie. Studenci byli zatrudniani jako praktykanci – asystenci sędziów z wykorzystaniem środków z Funduszu Pracy i sprawdzili się – mówi prof. Marcin Dziurda z Katedry Postępowania Cywilnego Uniwersytetu Warszawskiego.

Tak naprawdę pytanie nie brzmi czy „LEK dla prawników" jest możliwy. Pytanie brzmi, czy mamy dość odwagi, by przyznać, że obecny model (w którym formalna równość dyplomu przesłania realną różnicę kompetencji) nie jest już modelem neutralnym. Jest modelem, który w dłuższej perspektywie osłabia profesjonalizm - wskazuje prof. Grzegorz Krawiec z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Polityka uniwersytecka w zakresie sztucznej inteligencji jest taka, żeby AI zrobiło coś dla studenta, a nie za studenta. Promotor widzi, jak student pracuje przez dwa lata nad pracą magisterską i jest w stanie ocenić, co jest wytworem AI. Promotor z łatwością oceni, czy wyroki wymienione w pracy kiedykolwiek zapadły, czy są wytworem sztucznej inteligencji - mówi prof. dr hab. Sławomir Żółtek, dziekan Wydziału Prawa i Administracji UW.