„Prawo dla bezpieczeństwa” hasłem tegorocznego Dnia Wymiaru Sprawiedliwości
Międzynarodowy Dzień Wymiaru Sprawiedliwości upamiętnia rocznicę śmierci włoskiego sędziego Giovanniego Falcone - symbolu walki z mafią i przestępczością zorganizowaną. Obchodzony jest co roku 23 maja. Sądy w całej Polsce otworzyły swoje budynki dla lokalnych społeczności, oferując różnorodne formy poznania ich pracy, a np. Sąd Okręgowy w Tarnowie uroczyście uczcił Międzynarodowy Dzień Wymiaru Sprawiedliwości, organizując konferencję sędziów tego Sądu pod hasłem „Sąd/Konstytucja”.
Międzynarodowy Dzień Wymiaru Sprawiedliwości upamiętnia rocznicę śmierci włoskiego sędziego Giovanniego Falcone - symbolu walki z mafią i przestępczością zorganizowaną. Obchodzony jest co roku 23 maja, w dniu, w którym w 1992 roku Falcone, jego żona oraz ochraniający ich funkcjonariusze, policji zginęli w zamachu przeprowadzonym przez sycylijską mafię.
Jego odwaga, determinacja i bezkompromisowe dążenie do sprawiedliwości pozostają inspiracją dla kolejnych pokoleń. To także moment refleksji nad znaczeniem niezależnego sądownictwa oraz jego rolą w zapewnianiu bezpieczeństwa i praworządności. Tragiczna śmierć sędziego Falcone stała się impulsem do wzmocnienia działań przeciwko przestępczości zorganizowanej oraz do podkreślenia znaczenia niezawisłości sędziów.
Inicjatorem ustanowienia obchodów Dnia Wymiaru Sprawiedliwości jest Stowarzyszenie „Europejscy Sędziowie i Prokuratorzy dla Demokracji i Wolności” MEDEL, a w Polsce Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”.
Zobacz też w LEX: Informatyzacja postępowania cywilnego – pierwsze doświadczenia i pułapki nowelizacji KPC >
Symbolem święta jest fioletowa wstążka, przypinana przez sędziów, pracowników sądów i przedstawicieli zawodów prawniczych. Fioletowe akcenty pojawiają się także w przestrzeni publicznej – na budynkach sądów, stronach internetowych oraz w miejscach związanych z wymiarem sprawiedliwości. Na znak solidarności i pamięci warto w tym dniu przypiąć fioletową wstążkę.
Nocą do sądu
Obchody Dnia Wymiaru Sprawiedliwości łączą się z „Nocą Otwartych Sądów”, organizowaną dzień wcześniej - 22 maja. W związku z tym, że w tym roku 23 maja wypadł w sobotę, w wielu sądach obchody zorganizowano dzień wcześniej. Sądy w całej Polsce otworzyły swoje budynki dla lokalnych społeczności, oferując różnorodne formy poznania ich pracy. Uczestnicy mieli możliwość zwiedzania przestrzeni na co dzień niedostępnych, takich jak sale rozpraw czy zaplecze administracyjne. Program wydarzenia obejmował również symulacje rozpraw sądowych, warsztaty edukacyjne oraz pokazy, dzięki którym odwiedzający mogli lepiej zrozumieć funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i jego znaczenie w życiu społecznym.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Nowelizacja KPC - szkolenie dla sędziów i pracowników sądów >
W Tarnowie konferencja
W dniu 22 maja 2026 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie uroczyście uczcił Międzynarodowy Dzień Wymiaru Sprawiedliwości, organizując w zabytkowym Dworze Prezydenckim w Zgłobicach koło Tarnowa konferencję sędziów tego Sądu pod hasłem „Sąd/Konstytucja”.
W pierwszej części obrad uczestnicy wysłuchali interesujących, łączących się z hasłem konferencji, wystąpień tematycznych. Profesor Stanisław Biernat, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, wygłosił wykład pt. „Scentralizowana czy rozproszona kontrola konstytucyjności? Refleksje na tle regulacji Konstytucji RP i aktualnych problemów ustrojowych”. Bezpośrednie stosowanie konstytucji w praktyce Sądu Najwyższego przedstawił sędzia Sądu Najwyższego Andrzej Stępka, a zagadnienia dotyczące istoty i znaczenia tzw. prokonstytucyjnej wykładni prawa omówiła dr hab. Barbara Nita-Światłowska, sędzia Sądu Apelacyjnego w Krakowie, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Z kolei przedmiotem wystąpienia dr. Tomasza Kozioła, prezesa Sądu Okręgowego w Tarnowie, były kwestie wiążące się z konstytucyjnym pojęciem sądu (sądu wyjątkowego) oraz jego recepcji w orzecznictwie sądów powszechnych.
Druga część konferencji rozpoczęła się od uroczystości wręczenia medalu honorowego Sądu Okręgowego w Tarnowie „Iustitiae Semper Fidelis” gościowi specjalnemu konferencji sędzi Sądu Apelacyjnego w Krakowie w stanie spoczynku Barbarze Polańskiej-Seremet, byłej wieloletniej sędzi Sądu Okręgowego (Wojewódzkiego) w Tarnowie, w uznaniu jej wkładu w pracę sądów tarnowskich, formowanie kadr sędziowskich oraz edukację prawną młodzieży. Następnie uczestnicy konferencji wysłuchali pouczającego, nawiązującego do współczesności, wykładu sędziego Sądu Okręgowego w Tarnowie Piotra Wicherka pt. „Państwo ze skazą – przewrót majowy 1926 r. i jego następstwa ustrojowe”.
Czytaj też: Opinia biegłego z pomocą AI? Sędziowie chcą ustawowych zabezpieczeń >
Tegoroczna uroczystość stanowiła kontynuację obchodów zainicjowanych przez Sąd Okręgowy w Tarnowie w 2025 r. Zeszłorocznej konferencji przyświecało hasło „Sąd/Obywatel”, a jej gościem specjalnym był sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku Jacek Gudowski, doktor h.c. Uniwersytetu Jagiellońskiego, były sędzia Sądu Wojewódzkiego w Tarnowie oraz Sądu Rejonowego (Powiatowego) w Bochni. W uznaniu zasług dla krzewienia kultury prawnej i kształtowania pozytywnego wizerunku tarnowskiego wymiaru sprawiedliwości sędzia Jacek Gudowski został uhonorowany medalem „Iustitiae Semper Fidelis”.
Czytaj też w LEX: Wykorzystanie narzędzi opartych o sztuczną inteligencję w pracy sędziego, asystenta sędziego i referendarza sądowego >
Organizowane z inicjatywy prezesa Tomasza Kozioła uroczystości z okazji Międzynarodowego Dnia Wymiaru Sprawiedliwości wchodzą na stałe do tradycji Sądu Okręgowego w Tarnowie. W przyszłym roku w zorganizowaniu tej uroczystości weźmie aktywny udział rozwijająca się energicznie, kształcąca także m.in. prawników, Akademia Tarnowska.
