Student chce pracować jako młodszy asystent, ale nie może. Rozporządzenia brak

Nadal w opiniowaniu jest projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wprowadzi widełki wynagrodzeń dla młodszych asystentów sędziów – czyli studentów prawa, którzy przeszli stosowną procedurę konkursową w sądzie. Do Prawo.pl wpływają sygnały, że pierwsi studenci mogliby już zacząć taką pracę, ale sądy nie chcą ich zatrudniać, bo brak im podstawy prawnej do ustalenia wynagrodzenia – czyli właśnie regulacji, nad którą trwają prace. A asystenci sędziów w opiniach wskazują m.in. na zbyt małe zróżnicowanie wynagrodzeń – młodszych asystentów i tych, którzy skończyli już studia.

Przepisy tworzące nowe stanowisko weszły w życie od 3 kwietnia br. Co istotne, dla studentów nie przewidziano odrębnej procedury konkursowej – stają więc w szranki z pozostałymi kandydatami. Ustawa zakłada, że na stanowisku młodszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto:

• jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
• jest nieskazitelnego charakteru;
• jest studentem jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo i ukończył trzeci rok tych studiów;
• ukończył 20 lat.

Z kolei w myśl projektowanego rozporządzenia, które trafiło do opiniowania pod koniec kwietnia, młodszy asystent sędziego będzie mógł liczyć na wynagrodzenie w wysokości od 5 tys. zł do 5,5 tys. zł. Zapisano również dotychczasowe stawki dla asystenta sędziego: 6700 zł – 8240 zł oraz na stanowisku starszego asystenta sędziego: 8240 zł – 9270 zł. Co warto podkreślić, w rzeczywistości asystenci sędziów mają dostać więcej. Do dyrektorów sądów poszły bowiem w ubiegłym roku wytyczne, zgodnie z którymi ich płace powinny się kształtować na poziomie nie niższym niż 7,5 tys. zł brutto – ale w przypadku osób zatrudnionych w dniu 31 grudnia 2024 r.

Czytaj: Ile zarobi student na stanowisku młodszego asystenta sędziego>>

Wynagrodzenie asystentów sędziów w górę... o 3 procent>>

Student/asystent sędziego coraz bliżej? MS poprawia zasady konkursów>>

Student procedurę przeszedł i... czeka

Do Prawo.pl napisał jeden ze studentów, który procedurę konkursową przeszedł i konkurs wygrał.

 Niestety w tym momencie zaczyna się problem, bo pomimo zwycięstwa w konkursie nie mogę zostać zatrudniony do czasu nowelizacji rozporządzenia o zasadniczym wynagrodzeniu asystentów sędziego – chodzi oczywiście o wynagrodzenie młodszego asystenta sędziego. Projekt rozporządzenia został opublikowany na rządowych stronach dopiero pod koniec kwietnia, a więc prawie miesiąc po wejściu w życie ustawy, i aktualnie znajduje się na etapie, w którym wnioskodawca ma się ustosunkować do uwag zgłoszonych w ramach opiniowania – przypomina.

I dodaje, że jest zaskoczony sytuacją, tym bardziej że ministerstwo prowadziło kampanię informacyjną dotyczącą nowego stanowiska. 

 Brak rozporządzenia uniemożliwia podjęcie pracy osobom, które są do tego uprawnione i przeszły procedurę konkursową – podsumowuje.

A tymczasem asystenci mają konstytucyjne wątpliwości

W opiniach do projektu rozporządzenia znalazły się też uwagi asystentów sędziów. Przykładowo asystenci z Sądu Rejonowego w Szamotułach zwracają uwagę, że projekt budzi poważne wątpliwości w zakresie zasadniczych stawek wynagrodzeń proponowanych dla stanowiska młodszego asystenta sędziego.

– W obecnym kształcie przepisy projektowanego aktu mogą prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz dyskryminacji asystentów sędziów posiadających większe doświadczenie zawodowe. W projekcie rozporządzenia przewidziano relatywnie wysokie stawki wynagrodzenia zasadniczego dla młodszych asystentów sędziów, przy jednoczesnym niewielkim zróżnicowaniu stawek w stosunku do wynagrodzenia asystentów sędziów z dłuższym stażem pracy. W praktyce, z uwagi na obowiązujące przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalniające osoby do 26. roku życia z PIT, większość młodszych asystentów sędziów (będących z reguły osobami przed ukończeniem studiów i mającymi mniej niż 26 lat) nie będzie podlegać temu obciążeniu fiskalnemu. Oznacza to, że ich wynagrodzenie netto będzie w praktyce zbliżone do, a niekiedy równe wynagrodzeniu netto doświadczonych asystentów sędziów, którzy – jako starsi wiekiem – obowiązek podatkowy już ponoszą – wskazują.

I dodają, że takie rozwiązanie prowadzi do faktycznego zatarcia różnic zarobkowych pomiędzy pracownikami nowo zatrudnionymi a osobami o ugruntowanym doświadczeniu zawodowym, co stoi w sprzeczności z zasadą sprawiedliwego wynagradzania za pracę (art. 78 par. 1 Kodeksu pracy).

 Brak realnego zróżnicowania płac podważa motywacyjny charakter systemu wynagradzania i może skutkować wzrostem rotacji, spadkiem zaangażowania i demotywacją wśród doświadczonych asystentów sędziów. Projektowane rozwiązanie rodzi podstawy do uznania, że dochodzi do pośredniej dyskryminacji ze względu na wiek i staż pracy, gdyż w praktyce młodsza grupa zawodowa – z mniejszym doświadczeniem – otrzymuje wynagrodzenie odpowiadające lub wyższe od wynagrodzenia pracowników bardziej doświadczonych. Ponadto w praktyce to na doświadczonych asystentach spoczywa obowiązek przyuczenia młodszych kolegów, przy jednoczesnym wykonywaniu swojej pracy na dotychczasowym poziomie – podsumowują.

Czas na wynagrodzenia powiązane z sędziowskimi?

W swojej opinii proponują też powiązanie wynagrodzeń asystentów sędziego w stosunku do wynagrodzenia zasadniczego sędziów. I tak:

• dla młodszych asystentów sędziów – 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego w pierwszej stawce sędziego sądu rejonowego,
• dla asystentów sędziów – 65 proc. wynagrodzenia zasadniczego w drugiej stawce sędziego sądu rejonowego;
• dla starszych asystentów sędziów – 70 proc. wynagrodzenia zasadniczego w trzeciej stawce sędziego sądu rejonowego.

– Powiązanie wynagrodzenia asystentów z wynagrodzeniem sędziów, na wzór rozwiązania stosowanego względem wynagrodzeń referendarzy sądowych, prowadziłoby do stałej waloryzacji wynagrodzeń i większej transparentności w ustalaniu zasad zatrudnienia – wskazują asystenci z Sądu Rejonowego w Szamotułach.