Student/asystent sędziego coraz bliżej? MS poprawia zasady konkursów

Już 3 kwietnia wchodzą w życie przepisy umożliwiające studentom prawa, po trzecim roku, pracę w sądach na stanowisku młodszego asystenta sędziego. W opiniowaniu jest zmiana rozporządzenia w sprawie przeprowadzania konkursu na stanowisko asystenta sędziego, zakładająca m.in., że kandydat będzie zgłaszał się do konkursu poprzez złożenie wniosku o zatrudnienie na stanowisku młodszego asystenta sędziego, asystenta sędziego albo starszego asystenta sędziego. W sytuacji gdy kilku kandydatów uzyska najwyższą liczbę punktów, przeważy doświadczenie w stosowaniu prawa lub dodatkowe kwalifikacje.

Nowelizacja ustawy nie została zbyt ciepło przyjęta przez samych asystentów sędziów. Obawiają się, że studenci na stanowiskach asystenckich wymagać będą ich wsparcia i doprowadzą do pauperyzacji zawodu. Z kolei ministerstwo nie ma wątpliwości, że to rozwiązanie wspomoże sądy w związku z kryzysem związanym m.in. ze wstrzymanymi konkursami na stanowiska sędziowskie, co z kolei ma związek z ukształtowaniem obecnej KRS (sędziów do niej wybrał Sejm, nie sędziowie). Strona rządowa, ale też duża część prawników, z tego właśnie powodu nie uznaje jej za organ konstytucyjny. Skutkiem jest obciążenie sędziów i potrzeba wzmocnienia ich m.in. asystentami. Nowela reguluje również awans asystenta na stanowisko starszego asystenta. Ma to następować np. po 7 latach pracy.

Ustawa zakłada także, że na stanowisku młodszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto:

• jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
• jest nieskazitelnego charakteru;
• jest studentem jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo i ukończył trzeci rok tych studiów;
• ukończył 20 lat.

Młodszy asystent sędziego – w myśl noweli – będzie zatrudniany na podstawie umowy o pracę na czas określony, nie dłuższy niż 33 miesiące. Jeśli ukończy wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyska tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce, przeniesiony zostanie na stanowisko asystenta sędziego. Jest też zabezpieczenie – młodszy asystent będzie zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia prezesa sądu o skreśleniu z listy studentów.

Czytaj: Kożuchowska-Warywoda: Sądy przygotowane na studentów/asystentów sędziów>>

Oddzielnych konkursów nie będzie

Przypomnijmy, że w niedawnym wywiadzie dla Prawo.pl sędzia Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych w Ministerstwie Sprawiedliwości, powiedziała, że nie będzie oddzielnych konkursów na stanowisko młodszego asystenta.

Będą konkursy na stanowisko asystenta sędziego, a studenci będą mogli brać w nich udział. I wszystko zależeć będzie od wyników tego konkursu. Nie wykluczam, że studenci mogą być tak dobrzy, że uzyskają najlepsze wyniki. To z kolei otworzy im drogę do zatrudnienia na stanowisku młodszego asystenta sędziego. Jesteśmy również przygotowani do ich przeszkolenia – mamy specjalny program onboardingowy dla asystentów. Chodzi o przeszkolenie merytoryczne i praktyczne do pracy w sądzie. Warto także dodać, że obserwujemy pozytywną tendencję, jeśli chodzi o zainteresowanie konkursami na asystentów sędziów. Myślę, że to pokłosie zarówno podwyżek wynagrodzenia, jak i programu ministerialnego, którego celem jest zachęcanie do pracy w tym zawodzie - zaznaczyła.

Zobacz w LEX: Najczęstsze błędy w pracy dyplomowej – jak się ich wystrzegać, jak je poprawić? >

Co w zmienianym rozporządzeniu?

Po pierwsze, zgodnie z obecnie obowiązującym par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania konkursu na stanowisko asystenta sędziego, do zgłoszenia o przystąpieniu do konkursu kandydat dołącza oryginał lub urzędowo poświadczony odpis dokumentu potwierdzającego ukończenie studiów wyższych na kierunku prawo w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu zawodowego magistra albo zaświadczenie o zdanym egzaminie magisterskim, albo oryginał lub urzędowo poświadczony odpis dokumentu potwierdzającego ukończenie zagranicznych studiów wyższych na kierunku prawo uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie odrębnych przepisów. Student, który ukończył III rok studiów prawniczych, będzie dołączał zaświadczenie o posiadaniu statusu studenta jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo i ukończeniu III roku tych studiów, tak aby w toku naboru możliwa była weryfikacja spełniania ustawowych kryteriów zatrudnienia na stanowisku młodszego asystenta sędziego.

Czytaj: Od kwietnia studenci będę mogli podchodzić do konkursów na asystentów sędziów>>

Co więcej, zgodnie ze zmienionym par. 3 ust. 1 pkt 1 kandydat, zgłaszając się do konkursu poprzez złożenie wniosku o zatrudnienie na stanowisku młodszego asystenta sędziego, asystenta sędziego albo starszego asystenta sędziego, będzie wskazywał, o zatrudnienie na jakim stanowisku asystenckim, odpowiadającym jego kwalifikacjom, się ubiega.

Czytaj też w LEX: Nowa perspektywa procesu cywilnego w związku ze sztuczną inteligencją >

Z kolei zgodnie z par. 12 ust. 1 pkt 1 nowelizowanego rozporządzenia, w informacji o wynikach konkursu przy poszczególnych kandydatach wskazywany będzie rodzaj stanowiska asystenckiego, do zatrudnienia na którym dany kandydat został zakwalifikowany. Natomiast do zatrudnienia na stanowisku asystenckim będą kwalifikowani kandydaci, którzy w trakcie konkursu uzyskali najwyższą liczbę punktów. W razie uzyskania przez kilku kandydatów tej samej liczby punktów - w myśl zmienianego rozporządzenia - komisja dokona wyboru kandydata, biorąc pod uwagę doświadczenie „w stosowaniu prawa oraz wynikające z dokumentów dołączonych do zgłoszenia dodatkowe kwalifikacje przydatne do wykonywania czynności asystenta sędziego". A jeżeli nabór będzie prowadzony na więcej niż jedno stanowisko asystenckie, komisja ustali listę kandydatów zakwalifikowanych do zatrudnienia.

Zobacz też w LEX: Akademicki survival, czyli techniki zapamiętywania i nauki na studiach prawniczych >

Konkurs ogłoszony przed 3 kwietnia na „starych zasadach"

Zgodnie z przepisem przejściowym par. 2 ust. 1 konkursy na stanowisko asystenta sędziego ogłoszone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zostaną przeprowadzone (dokończone) w oparciu o dotychczasowe regulacje.

Jest jednak wyjątek: do konkursów na stanowisko asystenta sędziego, które będą w toku w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, a w których termin składania zgłoszeń o przystąpieniu do konkursu upływa po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zastosowanie znajdą nowe przepisy wprowadzane projektowanym rozporządzeniem.

Czytaj też w LEX: Wykorzystanie AI przy pisaniu prac dyplomowych – odpowiedzialność i warunki dopuszczalności >