Rozporządzenie dotyczące wykazów wydawnictw i czasopism naukowych opublikowane

Już wkrótce zaczną obowiązywać nowe zasady tworzenia wykazów czasopism i wykazów wydawnictw. Rozporządzenie regulujące powyższe kwestie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw i wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jak informuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, nowe wytyczne skupiają się na nadrzędnych dla polskiej nauki wartościach: obiektywnych danych i transparentności przy jednoczesnym uwzględnieniu głosów ekspertów.

Zgodnie z komunikatem MNiSW, Rządowe Centrum Legislacji opublikowało rozporządzenie dotyczące sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych. Nowe wykazy mają być tworzone według nowych reguł. Przestają obowiązywać punkty zdobywane przez każde czasopismo lub wydawnictwo przy przygotowaniu nowych wykazów. Każdy podmiot zostanie oceniony od nowa według nowych zasad, uwzględniających aktualną sytuację rynkową. Dodatkowo ministerstwo zastosowało standardy etyczne - Komisja Ewaluacji Nauki (KEN) jako gremium właściwe do przygotowania projektów wykazów zyskała prawo do obniżenia punktacji lub usunięcia czasopisma z listy, jeśli stosuje ono nieuczciwe praktyki publikacyjne.

Ministerstwo podkreśla, że nowe wytyczne są efektem szerokich konsultacji ze środowiskiem naukowym, w ramach których przeanalizowano ponad 700 uwag. Wypracowany konsensus skupia się na nadrzędnych dla polskiej nauki wartościach: obiektywnych danych i transparentności przy jednoczesnym uwzględnieniu głosów ekspertów.

Czytaj także: Wykazy czasopism i wydawnictw na nowych zasadach, rozporządzenie coraz bliżej

Tworzenie wykazów w dwóch etapach

Proces oceny czasopism będzie teraz dwuetapowy, bardziej przejrzysty i uwzględniający:

• Etap 1, ocena bibliometryczna (obowiązkowy) - czasopisma z prestiżowych baz Scopus i Web of Science trafiają do projektu wykazu czasopism automatycznie.  Punktacja (od 40 do 200 pkt) zależy od pozycji czasopisma w powyższych rankingach. Nowością w tym systemie jest przyznanie na start czasopismom indeksowanym w tych bazach, które nie mają jeszcze wyliczonych wskaźników, 40 punktów (dotychczas było to 20 pkt).
• Etap 2, ocena ekspertów (fakultatywny) - w proces oceny włączono ponad 2500 naukowców z Komitetów Naukowych Polskiej Akademii Nauk. Eksperci mogą zgłosić do wykazu wartościowe w ich opinii czasopisma z innych baz (ERIH+, DOAJ, Index Copernicus JML, EBSCO), które nie znalazły się automatycznie w projekcie wykazu. Mogą oni również wnioskować o zmianę punktacji i oceniać czasopisma, które zostaną przekazane do oceny eksperckiej.

Ministerstwo wskazuje, że automatycznie w wykazie czasopism znajdą się także czasopisma naukowe zgłoszone w ramach ostatniego konkursu programu „Wsparcie dla czasopism naukowych” oraz materiały z konferencji międzynarodowych zawarte w International CORE Conference Rankings (ICORE), ujęte w bazie DBLP.

Podział monografii na trzy grupy

Kolejną nowością jest wprowadzenie podziału wydawnictw na trzy grupy:

• 200 punktów otrzymają najbardziej prestiżowe wydawnictwa o zasięgu międzynarodowym,
• 140 punktów uzyskają wydawnictwa o istotnym znaczeniu krajowym, które nie spełniają jeszcze wszystkich kryteriów światowych, ale są kluczowe dla polskiej nauki – jest to nowo wprowadzony próg,
• 80 punktów uzyskają pozostałe wydawnictwa spełniające standardy etyczne i naukowe.

Większa transparentność, tryb uproszczony i inne zmiany

Szczególnie istotna dla środowiska naukowego będzie z pewnością większa transparentność nowego systemu. Wszystkie uzasadnienia rozstrzygnięć podejmowanych przez KEN będą publicznie dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej. Taka praktyka powinna wykluczyć procedurę „ręcznego” dopisywania czasopism do wykazu – czytamy w komunikacie.

Ministerstwo wskazuje, że po opublikowaniu wykazu na podstawie nowych zasad, nie jest przewidziany formalny i wiążący tryb wnioskowania o wprowadzanie zmian w jego zawartości. Natomiast planowane jest uruchomienie modułu w systemie Polskiej Bibliografii Naukowej (PBN) umożliwiającego zgłaszanie zaistniałych rozbieżności (w tym o zmianie nazwy czasopisma, zmianie numeru ISSN czy o przypisaniu dyscyplin naukowych) w opublikowanym na podstawie nowych zasad wykazie czasopism – celem technicznego usprawnienia i wsparcia KEN podczas przygotowywania/aktualizacji wykazów w przyszłości.

- Wprowadzono także tryb uproszczony, tj. bez udziału ekspertów, który pozwoli na szybką aktualizację punktacji w wykazie, gdy zmienią się wartości wskaźników w światowych bazach. Aktualizacja punktacji dotyczyć będzie mogła wyłącznie czasopism, których punktacja jest przyznana na podstawie oceny bibliometrycznej. Punktacja przyznana na podstawie oceny eksperckiej pozostanie bez zmian - informuje ministerstwo.