Temat dnia

„Punkt schronienia” w projekcie ustawy o ochronie ludności - tylko co to jest?

Nowa wersja projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadza pojęcie „punktu schronienia” jako element infrastruktury ochronnej. MSWiA uzasadnia, że celem jest zwiększenie dostępności miejsc zapewniających podstawową ochronę. Brak formalnych procedur, minimalnych wymogów technicznych i jasnego statusu prawnego budzi poważne wątpliwości ekspertów i wojewodów.

Koniec „kobiety” i „mężczyzny” w aktach małżeństwa. Nowe wzory dokumentów w USC

Polska zmienia wzory aktów małżeństwa, zastępując określenia „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”. Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego umożliwi transkrypcję zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. To wykonanie wyroku TSUE i dostosowanie prawa do ustawy krajowej i do prawa UE.

Docelowo pół miliona żołnierzy - wojsko wdraża nowy Program Rozwoju Sił Zbrojnych

Wojsko Bezpieczeństwo publiczne

Docelowo Siły Zbrojne RP mają liczyć pół miliona żołnierzy, z czego 300 tys. to żołnierze w służbie czynnej (w wojskach operacyjnych i WOT), a 200 tys. to przeszkoleni rezerwiści m.in. w ramach tzw. rezerwy wysokiej gotowości, przygotowanej do szybkiego zasilenia jednostek w razie potrzeby. Jednostki WP podzielone zostaną na stopnie gotowości, powstanie jednostka do eksperymentowania z nowym sprzętem.. W piątek Sztab Generalny poinformował o rozpoczęciu wdrażania nowego Program Rozwoju Sił Zbrojnych.

SN: Obniżenie wartości działki po zmianie planu zagospodarowania

Samorząd terytorialny Prawo cywilne Wymiar sprawiedliwości

Sąd Apelacyjny, wydając wyrok, pogorszył sytuację prawną powódki w stosunku do właścicieli nieruchomości na terenach objętych ciągłością planistyczną gminy. Pogorszenie to ma charakter rażąco niesprawiedliwy - zostało zdeterminowane przyczynami całkowicie od powódki niezależnymi - zaniedbaniami gminy w prowadzeniu polityki przestrzennej. A naruszenie konstytucyjnych praw powódki wprost potwierdził TK. Sąd Najwyższy zajmie się skargą nadzwyczajną rzecznika praw obywatelskich 20 stycznia br.

Do obywateli dotarło już 11 mln „Poradników bezpieczeństwa”

Obrona cywilna Bezpieczeństwo publiczne

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostarczyło już obywatelom 11 mln „Poradników bezpieczeństwa". W pierwszej kolejności poradniki otrzymały osoby zamieszkujące województwa lubelskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie. Resort deklaruje, że do końca stycznia 2026 r. publikacja trafi do każdego polskiego domu.

Rząd przedstawił projekt zmian we wspólnotach mieszkaniowych

Budownictwo Nieruchomości

Projektowana nowelizacja ustawy o własności lokali ma wprowadzić jasne zasady dotyczące balkonów, uprościć dochodzenie roszczeń od deweloperów, ułatwić podejmowanie uchwał w we wspólnocie. Zmiany mają doprecyzować odpowiedzialność finansową wspólnoty i właścicieli nieruchomości oraz wprowadzić sankcję dla tych, którzy nie udostępnią lokalu na potrzeby okresowych kontroli. To będzie pierwsza tak znaczna korekta przepisów, od 30 lat.

Polecamy książki samorządowe

Cena promocyjna: 169,14

|

Cena regularna: 199,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 149,25

Cena promocyjna: 84,49

|

Cena regularna: 169,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 84,49

Cena promocyjna: 116,10

|

Cena regularna: 129,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 96,75

Cena promocyjna: 179,10

|

Cena regularna: 199,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 149,25

Cena promocyjna: 126,64

|

Cena regularna: 149,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 111,74

Cena promocyjna: 161,10

|

Cena regularna: 179,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 134,25

Cena promocyjna: 116,10

|

Cena regularna: 129,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 38,70

Cena promocyjna: 254,15

|

Cena regularna: 299,00

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 224,25

Jawność wynagrodzeń – stanowisko RPO w sprawie projektu

Prawo pracy Finanse Prawo europejskie Rynek pracy
Projekt ustawy o jawności wynagrodzeń powierza określone zadania i kompetencje organowi do spraw równości, którym w Polsce jest rzecznik praw obywatelskich. Odnoszą się one zarówno do podmiotów publicznych, jak i prywatnych. Zgodnie z Konstytucją RPO ma jednak ograniczone możliwości wpływania na stosunki między podmiotami prywatnymi. Dlatego nie wszystkie obowiązki przewidziane we wdrażanej dyrektywie mogą zostać nałożone na rzecznika.
Grażyna J. Leśniak
16.01.2026
Prawo pracy Finanse Prawo europejskie Rynek pracy

Rozliczenie podatku od nieruchomości - co sprawia problemy

Podatki i opłaty lokalne Doradca podatkowy
Do końca stycznia przedsiębiorcy muszą złożyć deklarację na podatek od nieruchomości za 2026 r., co będzie testem obowiązujących od 2025 r. nowych przepisów. Muszą przy tym uwzględnić nowe interpretacje samorządowych organów podatkowych oraz dwie nowe interpretacje ogólne Ministerstwa Finansów. Eksperci zwracają uwagę, że mimo to nowe przepisy wciąż budzą wątpliwości, a wiele spraw czeka na rozstrzygnięcie przed sądami administracyjnymi.
Monika Pogroszewska
16.01.2026
Podatki i opłaty lokalne Doradca podatkowy
Jeżeli miesięczne wynagrodzenie uczestnika pracowniczych planów kapitałowych nie przekracza 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia, może on złożyć podmiotowi zatrudniającemu deklarację obniżenia wpłaty podstawowej. Limit uprawniający do obniżenia tej wpłaty wynosi obecnie 5767,20 zł. Po otrzymaniu takiej deklaracji, podmiot zatrudniający weryfikuje wynagrodzenie uczestnika PPK w tym podmiocie.
Anna Puszkarska
16.01.2026
Domowe finanse Prawo pracy PPK

Wiemy, ile wyniosą podwyżki w jednostkach budżetowych

Administracja publiczna Finansowanie zdrowia Zawody medyczne Rynek pracy Zdrowie publiczne Zmiany w prawie 2026
Wynagrodzenia w podmiotach leczniczych, będących zakładami budżetowymi, ustala się raz w roku na podstawie stawek dla poszczególnych kategorii zaszeregowania pracowników. Resort zdrowia właśnie...
Michał Kosiarski
15.01.2026

Rozpatrywanie wniosków o bon ciepłowniczy już na nowych zasadach

Domowe finanse Dodatek osłonowy Energetyka
Gmina nie musi już rozpatrywać wniosków o bon ciepłowniczy, jeśli na jej terenie nie funkcjonuje wymagany system ciepłowniczy albo cena ciepła nie przekracza określonego poziomu. W takich sytuacjach...
Robert Horbaczewski
15.01.2026

Państwo wydaje pieniądze na kształcenie urzędników, ale nie śledzi ich losów

Administracja publiczna Prawo pracy Służba cywilna
Nikt nie wie, ilu absolwentów KSAP obecnie nadal pracuje w administracji publicznej, a ilu z niej odeszło np. do sektora prywatnego. Takich danych nie posiada sama szkoła, choć na wykształcenie...
Grażyna J. Leśniak
15.01.2026

Polisy dla sołtysów – jak gminy dostosowują się do nowych przepisów

Finanse samorządów Ubezpieczenia
Od 1 stycznia 2026 r. gminy mają obowiązek kupić sołtysom polisę OC i NNW podczas wykonywania zadań inkasenta podatkowego lub przy realizacji umów związanych z mieniem komunalnym. Ustawodawca nie...
Regina Skibińska
15.01.2026

Zarzuty dla kobiety, która miała organizować nielegalne przekraczanie granicy

Zarzut organizacji w 2022 roku nielegalnego przekroczenia granicy z Polski do Niemiec postawiła, co najmniej piętnastu osobom, prokuratura obywatelce Polski zaangażowanej w pomoc cudzoziemcom na...
Patrycja Rojek-Socha
14.01.2026

WSA uchylił część zapisów dotyczących strefy czystego transportu w Krakowie

Środowisko
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w środę stwierdził nieważność niektórych zapisów uchwały o strefie czystego transportu (SCT) w Krakowie. Zakwestionował m.in. regulacje dotyczące definicji...
Robert Horbaczewski
14.01.2026

Małe porodówki będą znikać – zdecydują finanse i statystyki

Pacjent Opieka zdrowotna Finansowanie zdrowia Zdrowie publiczne
Resort zdrowia forsuje pomysł likwidacji porodówek w tych miejscowościach, gdzie jest mało urodzin i duże koszty utrzymywania takich oddziałów. Decyzje o zamykaniu porodówek mają zapadać lokalnie,...
Michał Kosiarski
14.01.2026

ZGWRP: Podwyżki minimalnych stawek dla urzędników samorządowych to za mało

Samorząd terytorialny Finanse samorządów Prawo pracy
Związek Gmin Wiejskich RP krytykuje projekt rozporządzenia MRPiPS dotyczący wynagrodzeń pracowników samorządowych. Zdaniem Związku podniesienie minimalnych stawek nie rozwiązuje problemów...
Robert Horbaczewski
14.01.2026

Stażysta będzie traktowany jak pracownik

Prawo pracy Rynek pracy
Osoby będące obywatelami polskimi i cudzoziemcy, którzy zgłoszą się do firm w celu zdobycia wiedzy, umiejętności praktycznych i doświadczenia zawodowego a firma podpisze z nimi umowę, będą mogli...
Grażyna J. Leśniak
14.01.2026

NSA: Partia polityczna ujawni swoje dyscyplinarki

Administracja publiczna RODO Kodeks postępowania administracyjnego
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istnieją podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, mimo że nie są "podmiotami wykonującymi zadania publiczne" w rozumieniu ustawy. Do...
Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska
14.01.2026

Adwokaci i komornicy pod lupą - sądy w 2025 r. wyznaczyły nowe granice informacji publicznej

Prawnicy
Rok 2025 przyniósł kolejne istotne doprecyzowania w stosowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych precyzyjniej określiło krąg podmiotów zobowiązanych do...
Bartosz Mendyk
14.01.2026

RPO interweniuje w sprawie ratyfikacji Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej

Pomoc społeczna Prawo pracy Prawo europejskie
W grudniu 2025 r. wszczęto prace nad dokumentami, na podstawie których zostanie podjęta decyzja dotycząca ewentualnego związania się przez Polskę Zrewidowaną Europejską Kartą Społeczną – przekazało...
Grażyna J. Leśniak
13.01.2026

Nowe formularze rozliczania dotacji na podręczniki

Finanse publiczne
Resort edukacji przygotował projekt rozporządzenia określającego nowe wzory formularzy w sprawie dotacji celowej na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe w...
Monika Sewastianowicz
13.01.2026

Czy państwo odpowie za wadliwe postępowanie antymobbingowe pracodawcy „prywatnego”

Prawo pracy RODO
Teza, że Skarb Państwa może ponosić odpowiedzialność za wadliwe postępowanie antymobbingowe prowadzone przez pracodawcę „prywatnego”, brzmi zapewne akademicko. Słowo „akademicko” oznacza tu „czysto...
Arkadiusz Sobczyk
13.01.2026

Opłata turystyczna zamiast miejscowej - samorządy na tak, ale z uwagami

Podatki i opłaty lokalne Finanse samorządów
Posłowie Lewicy zaproponowali zastąpienie dotychczasowej opłaty miejscowej (klimatycznej), łatwiejszą do egzekucji opłatą turystyczną. Nowe rozwiązanie mogłoby objąć wszystkie gminy i miasta...
Robert Horbaczewski
13.01.2026

Więcej gruntów trafi pod budowę domów i mieszkań

Samorząd terytorialny Budownictwo Prawo gospodarcze Nieruchomości Ład Przestrzenny
Jest kolejna wersja projektu tzw. ustawy podażowej, która ma zwiększyć liczbę gruntów przeznaczonych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Chodzi głównie o niewykorzystane nieruchomości, które mają...
Michał Kosiarski
13.01.2026

Muzeum odliczy 100 proc. VAT - ważny wyrok NSA

VAT Administracja publiczna
Instytucja kultury może odliczyć pełen VAT od inwestycji, bez stosowania prewspółczynnika - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 stycznia 2025 r. (sygn. I FSK 490/23). NSA zgodził się z...
Monika Pogroszewska
13.01.2026

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Prawo pracy
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty...
Grażyna J. Leśniak
12.01.2026

Gmina określi zasady partycypacji inwestora w pracach nad ZPI

Budownictwo Ład Przestrzenny
Rada gminy w drodze uchwały będzie mogła wydać wytyczne dotyczące umów urbanistycznych zawieranych w procedurze sporządzania zintegrowanych planów inwestycyjnych (ZPI) – przewiduje ustawa z 4 grudnia...
Tomasz Ciechoński Agnieszka Matłacz
12.01.2026

Budżet na 2026 r. trafi we wtorek do prezydenta

Finanse publiczne
Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty poinformował w poniedziałek, że we wtorek ustawa budżetowa na 2026 rok trafi do prezydenta Karola Nawrockiego. Zgodnie z Konstytucją prezydent będzie miał 7 dni...
Grażyna J. Leśniak Agnieszka Matłacz
12.01.2026

Lewiatan: Przy reformie PIP potrzebny jest dialog, a nie jednostronne regulacje

Prawo pracy
Tylko rzetelny i odpowiedzialny dialog społeczny ze wszystkimi uczestnikami rynku pracy oraz dokładna analiza skutków planowanych regulacji pozwolą wyjść z impasu w pracach nad ograniczaniem...
Grażyna J. Leśniak
12.01.2026

Język śląski językiem regionalnym

Samorząd terytorialny
Nadanie mowie śląskiej statusu języka regionalnego przewiduje uchwalona w piątek przez Sejm nowelizacja ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych. Na mocy ustawy język śląski ma zostać wpisany...
Robert Horbaczewski
12.01.2026

33 proc. Polaków chciałoby wiedzieć, ile zarabiają współpracownicy

Domowe finanse Prawo pracy Prawo europejskie Rynek pracy
Firmy wciąż są niechętne ujawnianiu wynagrodzeń – wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Jak się okazuje, 31 proc. badanych przedsiębiorstw w dalszym ciągu stosuje klauzule poufności...
Grażyna J. Leśniak
12.01.2026

Prof. Bandarzewski: Unitarne państwo nie musi ograniczać samorządu

Samorząd terytorialny Administracja publiczna
Polska jest państwem jednolitym, co w pewnym stopniu określa zakres samorządności. Jednak znacznie większym problemem jest niechęć znacznej części klasy politycznej, różnych opcji, do powierzania...
Krzysztof Sobczak
12.01.2026

Kolejne uprawnienie dla inspektorów, nowe sankcje dla pracodawców

Prawo pracy Prawo europejskie
Resort pracy chce, by Państwowa Inspekcja Pracy mogła - za zgodą pracownika lub osoby ubiegającej się o zatrudnienie - wytaczać powództwa na ich rzecz w sprawach o roszczenia wynikające z naruszenia...
Grażyna J. Leśniak
12.01.2026

Ustawa o zgubach: wyższe limity, krótsze terminy, nowe obowiązki

Samorząd terytorialny Domowe finanse
Zmiana definicji „właściwego starosty”, nowe obowiązki dla starostów, zarządców budynków i przewoźników, zmodyfikowane terminy poszukiwań właścicieli zgub, wyższe progi wartości rzeczy znalezionych...
Robert Horbaczewski
12.01.2026

Wniosek o jakości internetu - także na papierze

Administracja publiczna
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk (na zdjęciu) wystąpił do prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej Przemysława Kuny, aby obywatel mógł składać wniosek o dostęp do informacji o...
Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska
10.01.2026
1  2  3  4  5    1169
  • Aktualności
    • Koniec „kobiety” i „mężczyzny” w aktach małżeństwa. Nowe wzory dokumentów w USC

      Polska zmienia wzory aktów małżeństwa, zastępując określenia „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”. Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego umożliwi transkrypcję zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. To wykonanie wyroku TSUE i dostosowanie prawa do ustawy krajowej i do prawa UE.
    • Docelowo pół miliona żołnierzy - wojsko wdraża nowy Program Rozwoju Sił Zbrojnych

      Docelowo Siły Zbrojne RP mają liczyć pół miliona żołnierzy, z czego 300 tys. to żołnierze w służbie czynnej (w wojskach operacyjnych i WOT), a 200 tys. to przeszkoleni rezerwiści m.in. w ramach tzw. rezerwy wysokiej gotowości, przygotowanej do szybkiego zasilenia jednostek w razie potrzeby. Jednostki WP podzielone zostaną na stopnie gotowości, powstanie jednostka do eksperymentowania z nowym sprzętem.. W piątek Sztab Generalny poinformował o rozpoczęciu wdrażania nowego Program Rozwoju Sił Zbrojnych.
    • Do obywateli dotarło już 11 mln „Poradników bezpieczeństwa”

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostarczyło już obywatelom 11 mln „Poradników bezpieczeństwa". W pierwszej kolejności poradniki otrzymały osoby zamieszkujące województwa lubelskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie. Resort deklaruje, że do końca stycznia 2026 r. publikacja trafi do każdego polskiego domu.
    Zobacz więcej
  • Zmiany w prawie
    • Nowe progi unijne w zamówieniach publicznych, czyli co muszą wiedzieć zamawiający

      1 stycznia 2026 roku weszły w życie zaktualizowane progi unijne w zamówieniach publicznych. Choć zmiany są niewielkie, mogą przesądzić o konieczności stosowania pełnego reżimu unijnego. Zamawiający powinni zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe szacowanie wartości zamówień, właściwy kurs euro oraz aktualizację procedur, aby uniknąć ryzyka odwołań i powtórzenia postępowań.
    • Od 2 stycznia zakaz polowań na pięć gatunków ptaków

      Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomniało w piątek, że od 2 stycznia 2026 roku obowiązuje zakaz polowań na pięć gatunków ptaków. Chodzi tu o: głowienkę, czernicę, łyskę, jarząbka oraz słonkę. W piątek weszła w życie zaktualizowana lista gatunków zwierząt łownych, nie ma na niej tych gatunków ptaków.
    • Sołtys z ubezpieczeniem, a jednostki pomocnicze z nowymi kompetencjami

      Od 1 stycznia 2026 r. gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady jednostek pomocniczych, np. w sołectwach, a wójt powołać konwent sołtysów. Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim wprowadza też obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, a także upraszcza procedurę składania wniosków o fundusz sołecki oraz zmiany w ich ocenie.
    Zobacz więcej
  • Opinie
    • Adwokaci i komornicy pod lupą - sądy w 2025 r. wyznaczyły nowe granice informacji publicznej

      Rok 2025 przyniósł kolejne istotne doprecyzowania w stosowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych precyzyjniej określiło krąg podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji, granice pojęcia nadużycia prawa do informacji publicznej oraz zakres stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w procedurze udostępniania informacji publicznej – pisze dr Bartosz Mendyk.
    • Prof. Bandarzewski: Unitarne państwo nie musi ograniczać samorządu

      Polska jest państwem jednolitym, co w pewnym stopniu określa zakres samorządności. Jednak znacznie większym problemem jest niechęć znacznej części klasy politycznej, różnych opcji, do powierzania samorządom terytorialnym zbyt dużego zakresu praw i obowiązków – twierdzi prof. Kazimierz Bandarzewski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uważa, że od lat ma miejsce przeciwne zjawisko – odbieranie samorządom już posiadanych kompetencji.
    • Sejm pod alkomatem marszałka - projekt atrakcyjny politycznie, ale ryzykowny

      Regularnie powraca społeczne oburzenie „dziwnym” zachowaniem parlamentarzystów. Odpowiedzią na nie ma być poselski projekt ustawy, pozwalający marszałkowi na podstawie „uzasadnionych podejrzeń” poddać posła badaniu alkomatem i wykluczyć go z obrad. Choć intuicyjnie pomysł wydaje się rozsądny, w praktyce może rodzić poważne wątpliwości konstytucyjne i ustrojowe. W utrwalonych demokracjach nie ma takich przepisów.
    Zobacz więcej
  • Orzeczenia
    • SN: Obniżenie wartości działki po zmianie planu zagospodarowania

      Sąd Apelacyjny, wydając wyrok, pogorszył sytuację prawną powódki w stosunku do właścicieli nieruchomości na terenach objętych ciągłością planistyczną gminy. Pogorszenie to ma charakter rażąco niesprawiedliwy - zostało zdeterminowane przyczynami całkowicie od powódki niezależnymi - zaniedbaniami gminy w prowadzeniu polityki przestrzennej. A naruszenie konstytucyjnych praw powódki wprost potwierdził TK. Sąd Najwyższy zajmie się skargą nadzwyczajną rzecznika praw obywatelskich 20 stycznia br.
    • WSA uchylił część zapisów dotyczących strefy czystego transportu w Krakowie

      Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w środę stwierdził nieważność niektórych zapisów uchwały o strefie czystego transportu (SCT) w Krakowie. Zakwestionował m.in. regulacje dotyczące definicji mieszkańca oraz nieuwzględnienia prywatnych placówek medycznych przy zwalnianiu z opłat.
    • NSA: Równość wobec prawa również w prawie do abonamentu parkingowego

      NSA podkreślił, że przyznawanie abonamentów parkingowych w strefach płatnego parkowania może dotyczyć wybranych użytkowników dróg, jednak kryteria różnicujące muszą być racjonalne, proporcjonalne i powiązane z celem regulacji. Granice uznaniowości rady gminy wyznacza zarówno ustawa o drogach publicznych, jak i konstytucyjna zasada równości wobec prawa. W sprawie łódzkiej uchwały ich naruszenie skutkowało stwierdzeniem nieważności części przepisów.
    Zobacz więcej
  • Pytania i odpowiedzi
    Zobacz więcej