SN: Partia nie może przyjmować gotówki z pominięciem Funduszu Wyborczego

Sąd Najwyższy w składzie siedmiorga sędziów oddalił skargę Komitetu Wyborczego Ruch Narodowy na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z listopada 2019 r. o odrzuceniu sprawozdania partii politycznej o pozyskaniu pieniędzy, w tym z kredytów bankowych. Naruszenie polegało na opłaceniu gotówką przez osobę fizyczną, z jej prywatnych środków, faktury wystawionej na rzecz tego Komitetu.

Sprawa ta może mieć znaczenie także na przyszłość, gdy Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych będzie rozpoznawać skargę PiS na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w kwestii sprawozdania finansowego. PKW 29 sierpnia br. zakwestionowała sześć świadczeń niepieniężnych tej partii na sumę 3 mln 621 tys. zł.
 

Faktura od osoby fizycznej

Rozpoznając sprawozdanie Ruchu Narodowego, Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości, że praktyka, polegająca na pokryciu wydatków Komitetu (w tym przypadku w kwocie ok. 2000 zł), związanych z płatnością za określoną fakturę, gotówką ze środków prywatnych osoby fizycznej, oznacza finansowanie kampanii wyborczej tego Komitetu z pominięciem jego Funduszu Wyborczego.

Stanowi to zatem naruszenie art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych, zgodnie z którym wydatki partii politycznej na finansowanie udziału partii politycznej w wyborach, mogą być dokonywane od dnia rozpoczęcia kampanii wyborczej tylko za pośrednictwem Funduszu Wyborczego.

Czytaj w LEX: Modele i źródła finansowania partii politycznych >

Zwrot kwoty

Dokonując wykładni art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych, Sąd Najwyższy podkreślił, że do naruszenia powołanego przepisu dochodzi w sytuacji, gdy wydatki Komitetu związane z płatnością za określoną fakturę są uiszczane ze środków prywatnych osoby fizycznej. Choćby następnie Komitet zwrócił tej osobie równowartość tych środków. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w świetle art. 24 ust. 7 ustawy o partiach politycznych, jedyną dopuszczalną przez tę ustawę sytuacją, w której partia może dysponować środkami pieniężnymi innymi, niż zdeponowane w kasie, jest korzystanie ze środków pochodzących z kredytu bankowego na cele statutowe.

Sprawdź też w LEX: III SW 13/16; Obowiązek utworzenia stałego Funduszu Wyborczego przez partie polityczne >

W tym kontekście Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że zarówno w świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie, dokonywanie zakupów na rzecz komitetu wyborczego przez osoby fizyczne i dokonywanie przez nie płatności za te zakupy z ich własnych środków, kwalifikowane jest jako równoznaczne z udzielaniem partii swoistych „pożyczek" (w rozumieniu przepisów regulujących finansowanie działalności partii politycznych, nie zaś w rozumieniu kodeksu cywilnego).

Tymczasem katalog dopuszczalnych źródeł przyjmowania lub pozyskiwania środków finansowych przez partie, który został określony w art. 24 ust. 1 ustawy o partiach politycznych, ma charakter zamknięty. Przepis ten stanowi bowiem, że majątek partii politycznej powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z określonych ustawami dotacji i subwencji.

Postanowienie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 29 sierpnia 2024 r., sygnatura akt I NSW 53/24.