ZUS opłaca składkę zdrowotną, emerytalną i rentową za osobę, która nie może podjąć zatrudnienia, gdyż wspiera osobę z niepełnosprawnością, która pobiera świadczenie wspierające, pod pewnymi warunkami. Zatem zarówno osoba pobierająca świadczenie wspierające, jak i jej niepodejmujący zatrudnienia opiekun są obowiązkowo ubezpieczeni zdrowotnie.

W związku z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, może zaistnieć sytuacja, w której świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach będzie wypłacane w okresie, który później zostanie objęty prawem do świadczenia wspierającego. Eksperci zwracają uwagę, że w takiej sytuacji należy się liczyć z obowiązkiem zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z odsetkami, pobranego za okres, w którym zostało ustalone prawo do świadczenia wspierającego, jako świadczenia nienależnego.

Osoby niepełnosprawne oraz mające na utrzymaniu m.in. niepełnosprawne dziecko odliczą od dochodu wydatki na samochód do limitu wynoszącego 2280 zł rocznie. Z ulgi skorzystać można także za poprzednie lata, składając korektę deklaracji. Jest to możliwe np. w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna otrzymała orzeczenie w 2023 r., ale wynika z niego, że niepełnosprawność powstała wcześniej. Nie trzeba mieć dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na samochód.

Część podmiotów gospodarczych będzie miała obowiązek dostarczać produkty i świadczyć usługi, które spełniają wymagania dostępności. Zobowiązanymi do tego mają być podmioty gospodarcze uczestniczące w łańcuchu dostaw i dystrybucji, a chodzi przede wszystkim o zapewnienie udogodnień osobom z niepełnosprawnościami. Obejmie on m.in.: bankomaty, czytniki książek, biletomaty czy terminale.

Skuter elektryczny nie jest wózkiem inwalidzkim ani pojazdem ułatwiającym wykonywanie czynności życiowych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Tak twierdzi fiskus w interpretacjach i nie zgadza się, by osoba niepełnosprawna skorzystała z ulgi rehabilitacyjnej na zakup skutera trójkołowego ani czterokołowego. Odliczyć może jedynie wydatki na dostosowanie pojazdu do własnych potrzeb.

Samo złożenie przez dorosłą osobę z niepełnosprawnością wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia ani nawet jej otrzymanie nie zmienia niczego w wypłacie dla opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Wypłata zostanie wstrzymana dopiero po złożeniu wniosku do ZUS o świadczenie wspierające przez osobę niepełnosprawną. Opiekun w okresie przejściowym zachowa jednak ubezpieczenie.

Od 2024 roku świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również prowadzącemu rodzinny dom dziecka czy dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej. Poszerzono katalog osób, które mogą je otrzymać także o dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej i dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Wcześniej nie byli oni uprawnieni do otrzymywania tego świadczenia. Z drugiej strony jednak świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach będzie mogło być pobierane na dziecko tylko do 18 roku życia.

Organizacja przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka nie może być realizowana ze szkodą dla niego. A tak by się działo, gdyby podróż małoletniego odbywała się różnymi środkami transportu i trwała kilka godzin. Potwierdził to niedawno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Przewóz ma być odpowiedni, a nie jakikolwiek.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę, że prezydencki projekt ustawy o asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami zakłada dualizm usług asystenta i różnicowanie samych asystentów – na „systemowych” i „programowych”. Sytuacja tych pierwszych będzie korzystniejsza jeśli chodzi o formę zatrudnienia, a osoby korzystające z asystentów w oparciu o te dwie różne formy nie będą korzystać z ich wsparcia na takich samych zasadach.

30 grudnia 2023 r. weszła w życie ustawa, która wydłużyła ważność orzeczeń o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to orzeczeń, których ważność skończyła się w czasie pandemii koronawirusa, albo których ważność upłynęła po 5 sierpnia 2023 r. i przed 30 września 2024 r. Orzeczenia te zachowują ważność do 30 września 2024 r. W efekcie na ten okres zachowają też ważność karty parkingowe, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne.

1 stycznia weszły w życie przepisy o świadczeniu wspierającym dla osób z niepełnosprawnościami. Za przyznanie i wypłatę świadczeń odpowiada Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Żeby jednak ZUS pieniądze wypłacał, trzeba najpierw dostarczyć zaświadczenie z wojewódzkiego zespołu ds. orzecznictwa. Wniosek osoby z niepełnosprawnością, która złoży go do ZUS nie mając wydanej decyzji przez WZON o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia, Zakład pozostawi bez rozpatrzenia.

Do 30 września 2024 r. przedłużono ważność orzeczeń o niepełnosprawności. Osoby, które mają już wyznaczony termin, mogą się stawić na komisji orzeczniczej, ale mogą też wniosek o nowe orzeczenie wycofać. Zdarzają się także przypadki zawieszenia postępowania. Trzeba jednak pamiętać, że przed 30 września może nastąpić kumulacja wniosków w zespołach i czas oczekiwania wydłuży się jeszcze bardziej. Obecnie na komisję orzeczniczą trzeba czekać nawet kilka miesięcy.

Ustawa przedłużająca ważność orzeczeń o niepełnosprawności weszła w życie 30 grudnia. Orzeczenia o niepełnosprawności, których ważność upływa po 5 sierpnia 2023 r., a także orzeczenia których ważność przedłużono podczas epidemii i stanu zagrożenia epidemicznego, są ważne do 30 września 2024 r. Interwencja była potrzebna, bo czas oczekiwania na wydanie nowego orzeczenia to obecnie nawet kilka miesięcy. W związku z tym niektóre osoby z niepełnosprawnością utraciły uprawnienia, w tym do świadczeń. 

Od 2024 r. opiekun, który straci najbliższą osobę z niepełnosprawnością, którą wspierał, nie utraci z dnia na dzień prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Będzie mógł pobierać je jeszcze przez niespełna dwa miesiące. Wydłużenie czasu pobierania tych świadczeń ułatwi opiekunom wejście w nową rzeczywistość, także zawodową, z jaką muszą się zmierzyć po śmierci osoby wymagającej opieki.

Wzrośnie płaca minimalna, przedłużono zamrożenie cen energii, a gminy ponownie zajmą się wypłatą dodatku osłonowego dla najuboższych. Więcej osób będzie mogło skorzystać z emerytur pomostowych, wraca podatek minimalny, a właściciele nowo kupionych pojazdów będą musieli je przerejestrować. Dzieciom nie będzie wolno sprzedawać energetyków, a szpitale muszą przygotować się na nowe zasady akredytacji. To tylko niektóre zmiany, jakie czekają nas od 1 stycznia 2024 r.

Osoby z niepełnosprawnością, które od 1 stycznia 2024 r. będą ubiegać się o świadczenie wspierające, najpierw muszą uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Będzie ona wynikała m.in. z oceny funkcjonowania osoby w oparciu o określoną skalę przez skład ustalający. Decyzję będą wydawały wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności.

Usługi asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami w pierwszej kolejności powinny trafić do osób do 65 roku życia, chyba że uzyskały orzeczenie i korzystały z asystencji. Do seniorów powinny być kierowane inne instrumenty wsparcia. Oczywiście, docelowo usługi asystencji powinny objąć też osoby starsze, ale to wymaga większego budżetu - uważa dr Magdalena Kocejko, ekspertka ds. polityki społecznej w obszarze niepełnosprawności.

Od 1 stycznia 2024 r. wchodzą w życie przepisy, zgodnie z którymi osoba, która nie będzie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające, będzie mogła złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zgłosić siebie z tego tytułu do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz zdrowotnego – przypomina ZUS.

Od 1 stycznia 2024 r. dorosłe osoby z niepełnosprawnością, które w dużym stopniu są zależne od wsparcia innych, mogą wnioskować o świadczenie wspierające. To nowy rodzaj świadczenia, które jest skierowane bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością. Ma ono częściowo pokryć wydatki wynikające z jej szczególnych potrzeb. W zależności od ilości potrzebnego wsparcia, zróżnicowana będzie kwota świadczenia powiązana z kwotą renty socjalnej. Jednak nie zastąpi ono tej renty, a będzie wypłacane uprawnionym równolegle z nią.

Obecnie na wydanie orzeczenia o niepełnosprawności trzeba poczekać kilka miesięcy. W tym czasie osoby pozostają bez świadczeń rodzinnych czy z pomocy społecznej powiązanych z niepełnosprawnością. W czasie oczekiwania na komisję orzeczniczą można jednak pobierać zasiłek okresowy z pomocy społecznej, ale pod pewnym warunkiem.