Biura poselskie i senatorskie nie są dostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami

Biura poselskie i senatorskie nie podlegają wymogom zapewnienia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Tymczasem, jak wskazują rozmówcy Prawo.pl, istnieje jednoznaczny obowiązek prawny zapewnienia dostępności przez jednostki sektora publicznego. Domaga się tego strona społeczna w apelu wystosowanym do parlamentarzystów.

Apel „Biura poselskie i senatorskie dostępne dla wszystkich” wpłynął do parlamentu 13 listopada, w pierwszym dniu posiedzenia obu Izb. – Chodzi o wszystkie elementy dostępności zawarte w ustawie o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, czyli dostępności architektonicznej, informacyjno-komunikacyjnej i cyfrowej. Obowiązek ten od 2019 r. dotyczy ponad 80 tys. podmiotów publicznych, ale niestety nie biura poselskie i senatorskie – wskazuje Adam Zawisny z Instytutu Niezależnego Życia, inicjator apelu.

Podpisało się pod nim ponad 120 organizacji i ruchów społecznych, instytucji oraz przedstawicieli świata nauki. Trzeba pamiętać, że osoby ze szczególnymi potrzebami to nie tylko osoby z niepełnosprawnościami, ale też osoba starsza, kobieta w ciąży, rodzic z wózkiem czy osoba ze złamaną nogą, która czasowo potrzebuje dostosowań. Adam Zawisny wskazuje również na pewien paradoks.

- Każda organizacja pozarządowa, która ma w statucie wpisane wsparcie osób z niepełnosprawnością czy starszych, i nie otrzymuje żadnych środków publicznych, musi mieć dostępną stronę internetową. Natomiast biura poselskie i senatorskie, w stu procentach finansowane z budżetu państwa, nie muszą zapewnić dostępnej strony – wskazuje Zawistny .

Obowiązek prawny zapewnienia dostępności

Adwokat Filip Rak z Kancelarii Wardyński i Wspólnicy nie ma żadnych wątpliwości, że biura parlamentarzystów powinny podlegać obowiązkowi zapewnienie dostępności.

- Istnieje jednoznaczny obowiązek prawny zapewnienia dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej osobom, które mają szczególne potrzeby, w tym sensie, że mierzą się z określonymi trudnościami, które z reguły u większości ludzi nie występują. Obowiązek ten, zgodnie z ustawą, spoczywa przede wszystkim na jednostkach sektora finansów publicznych – za takie zaś należałoby uznać także biura poselskie, bo środki na nie przeznaczone pochodzą z budżetu Kancelarii Sejmu, co wynika wprost z ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora – mówi. Dodaje, że posłowie, wydatkując pieniądze publiczne na funkcjonowanie biura poselskiego, są zobowiązani zapewnić dostępność biur wszystkim osobom ze szczególnymi potrzebami.

Przeczytaj także: Większość skarg na brak dostępności nie spełniała wymogów formalnych

Parlamentarzyści nie są zainteresowani kontaktem z osobami z niepełnosprawnością?

Tymczasem wcześniejsze badania biur poselskich i senatorskich jednoznacznie wskazują, że z ich dostępnością nie jest dobrze.

- W 2016 i 2019 roku dwukrotnie inicjowałem badania dostępności biur poselskich i senatorskich, oparte o dobrowolne deklaracje pracowników biur. Wyniki nie były dobre. Tak jakby parlamentarzyści nie byli szczególnie zainteresowani kontaktem z wyborcami z niepełnosprawnościami – mówi Tomasz Przybysz-Przybyszewski, sekretarz Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami (PFON). Podkreśla, że w niemal żadnym z biur nie było możliwości skorzystania z tłumacza języka migowego, a pętla indukcyjna dla osób słabosłyszących była pojęciem nieznanym. - Połowa biur była w zasadzie całkowicie niedostosowana. Mało tego, nawet jeśli biuro było niedostępne, to nie zawsze była możliwość spotkania się w innym miejscu. To jest absolutnie niepojęte, że finansowane z pieniędzy publicznych biura poselskie i senatorskie mogą być niedostępne dla osób z niepełnosprawnościami - dodaje.

Wymóg wpisany w zarządzenia marszałków Sejmu i Senatu

Dlatego autorzy apelu wskazują, aby wymóg zapewnienia dostępności wpisany był do zarządzeń marszałków Sejmu i Senatu w sprawie warunków organizacyjno-technicznych tworzenia, funkcjonowania i znoszenia biur. - Wprowadzenie takiego wymogu będzie wypełnieniem obowiązku spoczywającego na członkach i członkiniach parlamentu w zakresie zapewniania równego dostępu wszystkim obywatelom. Będzie to również pierwszy krok do zawarcia takiego obowiązku na poziomie ustawowym np. w ustawie o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami – czytamy w apelu. Jak wskazują jego autorzy, działania te będą wypełnieniem konstytucyjnych norm w zakresie niedyskryminacji, jak również zobowiązań wynikających z art. 4, 5, 9 i 29 Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Zwraca na to uwagę także adw. Filip Rak.

Sprawdź w LEX: Czy można wynająć lokal użytkowy posłowi na sejm bez przeprowadzenia przetargu? >

- Posłowie RP, jako przedstawiciele władzy ustawodawczej, związani są też Konstytucją i prawem międzynarodowym, jak Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Szczególnie, że pełnią oni szczególną misję związaną z reprezentacją wszystkich obywateli – także tych ze szczególnymi potrzebami. Niedopełnienie obowiązku zagwarantowania dostępności może, z kolei, być podstawą uzasadnionych skarg i konsekwencji administracyjnych – wskazuje mec. Filip Rak.

Przeczytaj także: Większość skarg na brak dostępności nie jest rozstrzygana

Sejm nie tylko bez barierek, ale i barier

Adam Zawisny uważa, że wprowadzenie obowiązku zapewnienia dostępności przez biura parlamentarzystów jest jak najbardziej realne. – Dlatego proponujemy to wpisać do zarządzeń marszałków Sejmu i Senatu, to one regulują kwestie finansowe dotyczące biur. Natomiast, aby wprowadzić ustawowy mechanizm skargowy na brak dostępności, zapewne musiałaby nastąpić nowelizacja ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, co oczywiście z czasem również jest możliwe. Jak dodaje, inicjatywa nowego marszałka Sejmu „Sejm bez barier”, która dotyczy na razie likwidacji barierek przed budynkiem parlamentu, ma szansę stać się o wiele szersza i dotyczyć likwidacji innych barier dla osób ze szczególnym potrzebami w parlamencie i poza nim.  

- Nie mamy jeszcze oficjalnej odpowiedzi na nasz apel, ale mamy sygnały, że przygotowywane jest spotkanie w tej sprawie w Kancelarii Senatu, jak również jest zielone światło dla tych działań od marszałka Sejmu – dodaje Adam Zawisny. Podkreśla, że wiele zależy od samych obywateli, jak będą upominać się o swoje prawa.

Czytaj w LEX: Postępowanie skargowe w przypadku braku dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej >