Pracodawca będzie mógł w elektronicznym systemie sprawdzić, czy jego pracownik ma ważne orzeczenie o niepełnosprawności i czy może dalej pobierać dofinansowanie do jego zatrudnienia z PFRON. To jedna ze zmian zaplanowana przez resort rodziny w kolejnej, w krótkim czasie, nowelizacji ustawy o rehabilitacji. Natomiast zespoły orzecznicze będą miały trzy miesiące na wydanie orzeczenia, a nie jak dotychczas - miesiąc.

Karty parkingowe dla osób z niepełnosprawnością, których data ważności mija 30 września, przedłużą się z mocy prawa do 31 marca 2025 r. Wszystkie pozostałe karty, których ważność kończy się 1 października i później utracą ważność dokładnie w dniu, który określony jest w karcie. Te osoby muszą ponownie złożyć wniosek o nową kartę. Tymczasem zespołom orzeczniczym brakuje blankietów kart i już wstrzymują ich wydawanie. Jak informuje nas resort rodziny, dodruk blankietów rozpocznie się w październiku.

Zespołom ds. orzekania o niepełnosprawności zaczyna brakować pieniędzy na wydawanie orzeczeń. To może spowodować jeszcze większe zatory w kolejce po nowy dokument. Na razie nie wiadomo, kiedy pieniądze będą, resort rodziny o tym nie informuje. Zgodnie z prawem, zespoły nie mogą zawiesić orzekania, nawet wtedy, gdy nie mają za co tego robić. Pozostaje im trudna droga dochodzenia dotacji na drodze sądowej z budżetu państwa.

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uruchomił program pomocy dla osób z niepełnosprawnością, które ucierpiały w czasie powodzi. O środki mogą ubiegać się samorządy dotknięte skutkami powodzi. Osoba z niepełnosprawnością z terenu takiej jednostki będzie mogła wnioskować o pomoc w swojej gminie.

Obowiązuje już rozporządzenie z 17 września w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie. Rozporządzenie ustala terminy, w jakich mieszkańcy, pracodawcy, przedsiębiorcy oraz inne podmioty z terenów objętych klęską żywiołową mogą skorzystać z pomocy specustawy powodziowej z 2011 r.

Pracodawcy nie mają narzędzi do sprawdzenia, czy ich pracownik ma aktualne orzeczenie o niepełnosprawności, a więc m.in. czy nadal mogą pobierać dofinansowanie do jego pensji z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ustawodawca nie stworzył odpowiednich mechanizmów, które obligowałyby zatrudnionego do złożenia w firmie zaświadczenia, że stara się o nowe orzeczenie i do kiedy ważne jest poprzednie. Z kolei pracodawca nie może żądać od pracownika przedstawienia go, z przepisów nie wynika też, jaki status ma zaświadczenie.

30 września utracą ważność niektóre orzeczenia o niepełnosprawności lub jej stopniu. Należy złożyć wniosek o nowe orzeczenie do 30 września, aby automatycznie przedłużyło się maksymalnie do 31 marca 2025 r. Zawiłości jest jednak więcej. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wyjaśnia obowiązujące obecnie przepisy w sprawie ważności orzeczeń o niepełnosprawności.

Z centralnej wypożyczalni technologii wspomagających Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) po roku jej działalności nie można wypożyczyć wózka ani skutera, choć znajdują się na oficjalnej liście technologii dostępnych w wypożyczalni. Tyle tylko, że na liście umieszczonej na stronie Funduszu. W elektronicznym systemie obsługi wniosków (SOW), przez który należy wnioskować o wypożyczenie sprzętu, wózków nie ma. 

Każdy dostawca usług komunikacji elektronicznej będzie musiał wyposażyć część biur obsługi klienta w stanowisko przystosowane do obsługi klientów z niepełnosprawnościami. Obowiązek ma wejść w życie 10 listopada 2024 roku. Projektowane przepisy określą, jak powinno wyglądać stanowisko obsługi m.in. osób niewidomych i niesłyszących.

Resort rodziny zapowiada kompleksową reformę zusowskiego systemu orzekania o niezdolności do pracy. Nie zmienią się zasady orzekania, np. definicja niezdolności do pracy czy samodzielnej egzystencji. Zmiany nie wpłyną też na obowiązujące uprawnienia do świadczeń wypłacanych przez ZUS. Natomiast inaczej będzie funkcjonował cały proces orzeczniczy m.in. prawo zagwarantuje, że specjalizacja lekarza orzecznika będzie musiała wiązać się ze schorzeniem, z powodu którego wydawane jest orzeczenie. Obecnie brakuje takiej gwarancji.

Gmina lub powiat, która nawiąże współpracę z podmiotem ekonomii społecznej może otrzymać grant w wysokości do 350 tys. zł na zakup usług społecznych w ramach projektu „Premia społeczna” . Pierwszy nabór już ruszył i potrwa do końca października 2024 r.

Blisko 400 tysięcy osób mogło stracić ważne orzeczenia o niepełnosprawności lub jej stopniu z końcem września. Na mocy nowych przepisów, w ekspresowym tempie procedowanych przez Sejm, orzeczenia będą ważne pół roku dłużej - jednak pod pewnym warunkiem. Eksperci nie są przekonani, że to rozwiąże problem zatorów w orzecznictwie.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności wzrośnie z obecnych 2400 zł do 2760 zł, a w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z 1350 zł do 1550 zł – przewiduje projekt Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Nowe przepisy mają wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od 1 lipca 2024 roku.

800 mln złotych to pula środków w programie „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”, o którą mogą wnioskować gminy i powiaty na realizację zadań w 2025 roku. Program ma pozwolić opłacić usługi asystenckie dla co najmniej 20 tys. osób z niepełnosprawnościami. Rząd liczy, że do programu przystąpią samorządy, które dotychczas w nim nie uczestniczyły.

W grudniu 2023 roku 293,2 tys. osób z ustalonym prawem do renty podlegało ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu innego niż bycie rencistą. Spośród tych osób 251,1 tys. podlegało także ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W ciągu ostatnich kilku lat liczba pracujących rencistów podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu zmalała – o ponad 19 proc. w 2023 r. w stosunku do 2015 r., a w stosunku do 2022 r. – o 3,1 proc. – wynika z danych ZUS.

Błędna urzędowa interpretacja przepisów o świadczeniu wspierającym i świadczeniach rodzinnych powoduje, że rodzic, który w tym roku przeszedł na świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach na dwoje dzieci, a w zeszłym pobierał je na starych zasadach na jedno dziecko, jest traktowany inaczej niż rodzic, który od początku tego roku pobiera to świadczenie na nowych zasadach. Ten pierwszy będzie stratny o kilka tysięcy złotych.

Planowany nowy model systemu orzecznictwa o niepełnosprawności nie będzie scalał obecnie funkcjonujących kilku systemów orzekania. Będzie natomiast wyraźnie oddzielał orzecznictwo rentowe m.in. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i pozarentowe w powiatowych zespołach orzeczniczych – przekazał wiceminister rodziny Łukasz Krasoń.

Z początkiem przyszłego roku mają wejść w życie przepisy, na podstawie których osoby całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji, pobierające rentę socjalną otrzymają do niej dodatek dopełniający. Będzie on co roku waloryzowany. Renta socjalna nie będzie jednak, jak pierwotnie zakładał projekt obywatelski, równa kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Z dofinansowania na samozatrudnienie w projekcie „Pierwszy biznes – Wsparcie w starcie” mogą teraz skorzystać także osoby pracujące, ale muszą być zarejestrowane w urzędzie pracy jako poszukujące pracy. Podobnie jak opiekunowie osób z niepełnosprawnością - dla nich oprocentowanie kredytu jest korzystniejsze. Nabór wniosków do projektu już został uruchomiony.

Nawet 90 tys. złotych musi zwrócić opiekun osoby z niepełnosprawnością, pobierający w pandemii koronawirusa świadczenie pielęgnacyjne, który zgłosił się w tym czasie po nowe orzeczenie dla osoby wspieranej. To nie jedyna sytuacja w ostatnim czasie, kiedy organy wypłacające świadczenia rodzinne kwestionują w takiej sytuacji legalność jego pobierania.