Składający wnioski o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia do dokumentów muszą dołączyć kopię orzeczenia o niepełnosprawności. Niekiedy wnioskujący posiada dwa takie orzeczenia, np. wydane przez ZUS i przez powiat. Do wniosku trzeba dołączyć tylko jedno z nich i to sam wnioskujący decyduje, który dokument będzie dla niego korzystniejszy. Według ekspertów ważne jest też właściwe wypełnienie kwestionariusza samooceny, który także dołączamy do wniosku.

Od 1 lutego 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje wnioski o świadczenie wychowawcze 800 plus na nowy okres świadczeniowy, który będzie trwał od 1 czerwca 2024 roku do 31 maja 2025 roku. Wnioski można składać wyłącznie drogą elektroniczną – przypomina ZUS.

W związku z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, może zaistnieć sytuacja, w której świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach będzie wypłacane w okresie, który później zostanie objęty prawem do świadczenia wspierającego. Eksperci zwracają uwagę, że w takiej sytuacji należy się liczyć z obowiązkiem zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z odsetkami, pobranego za okres, w którym zostało ustalone prawo do świadczenia wspierającego, jako świadczenia nienależnego.

Do Sejmu wrócił obywatelski projekt nowelizacji ustawy, który zakłada podniesienie kwoty renty socjalnej do wysokości minimalnego wynagrodzenia. A także podniesienie limitu kwoty otrzymywanej przy zbiegu uprawnień do renty rodzinnej i socjalnej. W poprzedniej kadencji Sejmu prace ustawodawcze nad nim nie zostały ukończone.

Samo złożenie przez dorosłą osobę z niepełnosprawnością wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia ani nawet jej otrzymanie nie zmienia niczego w wypłacie dla opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Wypłata zostanie wstrzymana dopiero po złożeniu wniosku do ZUS o świadczenie wspierające przez osobę niepełnosprawną. Opiekun w okresie przejściowym zachowa jednak ubezpieczenie.

Od 2024 roku świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również prowadzącemu rodzinny dom dziecka czy dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej. Poszerzono katalog osób, które mogą je otrzymać także o dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej i dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Wcześniej nie byli oni uprawnieni do otrzymywania tego świadczenia. Z drugiej strony jednak świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach będzie mogło być pobierane na dziecko tylko do 18 roku życia.

Wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, aby potem starać się o świadczenie wspierające, można złożyć m.in. w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności. Już w pierwszych dniach nowego roku zainteresowanie otrzymaniem decyzji jest spore. Jednak niektóre powiatowe zespoły odsyłają klientów z kwitkiem. Powiatowy zespół ma obowiązek taki wniosek przyjąć.

30 grudnia 2023 r. weszła w życie ustawa, która wydłużyła ważność orzeczeń o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to orzeczeń, których ważność skończyła się w czasie pandemii koronawirusa, albo których ważność upłynęła po 5 sierpnia 2023 r. i przed 30 września 2024 r. Orzeczenia te zachowują ważność do 30 września 2024 r. W efekcie na ten okres zachowają też ważność karty parkingowe, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne.

1 stycznia weszły w życie przepisy o świadczeniu wspierającym dla osób z niepełnosprawnościami. Za przyznanie i wypłatę świadczeń odpowiada Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Żeby jednak ZUS pieniądze wypłacał, trzeba najpierw dostarczyć zaświadczenie z wojewódzkiego zespołu ds. orzecznictwa. Wniosek osoby z niepełnosprawnością, która złoży go do ZUS nie mając wydanej decyzji przez WZON o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia, Zakład pozostawi bez rozpatrzenia.

W 2024 roku dotychczasowe świadczenie wychowawcze 500 plus na dziecko wzrosło o 300 zł. Pierwsze przelewy w wysokości 800 zł trafiły na konta rodziców już 29 grudnia. Zmiana wysokości pobieranego świadczenia nastąpiła z urzędu, bez konieczności składania dodatkowego wniosku.

Pierwsze świadczenia wychowawcze w wysokości 800 zł zostały wypłacone na rachunki bankowe i trafiły do rodziców - poinformowała PAP prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prof. Gertruda Uścińska. Jak dodała, kolejne przelewy zostaną zrealizowane 3 i 4 stycznia. Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie wychowawcze 500 plus wzrośnie do 800 zł. Zmiana ta nastąpi z urzędu, nie trzeba składać żadnego wniosku.

Od 2024 r. opiekun, który straci najbliższą osobę z niepełnosprawnością, którą wspierał, nie utraci z dnia na dzień prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Będzie mógł pobierać je jeszcze przez niespełna dwa miesiące. Wydłużenie czasu pobierania tych świadczeń ułatwi opiekunom wejście w nową rzeczywistość, także zawodową, z jaką muszą się zmierzyć po śmierci osoby wymagającej opieki.

Już w pierwszy dzień po świętach powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności zostały zasypane pytaniami o świadczenie wspierające i składanie wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W wersji papierowej można go bowiem złożyć także w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, który przekaże go do wojewódzkiego zespołu.

Osoby z niepełnosprawnością, które od 1 stycznia 2024 r. będą ubiegać się o świadczenie wspierające, najpierw muszą uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Będzie ona wynikała m.in. z oceny funkcjonowania osoby w oparciu o określoną skalę przez skład ustalający. Decyzję będą wydawały wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności.

Usługi asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami w pierwszej kolejności powinny trafić do osób do 65 roku życia, chyba że uzyskały orzeczenie i korzystały z asystencji. Do seniorów powinny być kierowane inne instrumenty wsparcia. Oczywiście, docelowo usługi asystencji powinny objąć też osoby starsze, ale to wymaga większego budżetu - uważa dr Magdalena Kocejko, ekspertka ds. polityki społecznej w obszarze niepełnosprawności.

Od 1 stycznia 2024 r. wchodzą w życie przepisy, zgodnie z którymi osoba, która nie będzie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające, będzie mogła złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zgłosić siebie z tego tytułu do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz zdrowotnego – przypomina ZUS.

Od 1 stycznia 2024 r. dorosłe osoby z niepełnosprawnością, które w dużym stopniu są zależne od wsparcia innych, mogą wnioskować o świadczenie wspierające. To nowy rodzaj świadczenia, które jest skierowane bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością. Ma ono częściowo pokryć wydatki wynikające z jej szczególnych potrzeb. W zależności od ilości potrzebnego wsparcia, zróżnicowana będzie kwota świadczenia powiązana z kwotą renty socjalnej. Jednak nie zastąpi ono tej renty, a będzie wypłacane uprawnionym równolegle z nią.

Usługi asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami są potrzebne. Powiaty, którym przyjdzie realizować te zadania, wskazują, że prezydencki projekt zawiera wiele nieprecyzyjnych zapisów, które m.in. nie określają mechanizmu finansowania przez państwo i dotacji dla powiatów. Wątpliwości budzą też warunki przyznawania liczby godzin asystenta przez starostę czy miejsce, gdzie usługa może być wykonywana.

Gmina może, ale nie musi, uwzględnić życzenia beneficjenta pomocy społecznej w zakresie miejsca, w którym ten chce mieszkać. Gdy jest on przywiązany do dotychczasowej lokacji, a gmina skieruje go do innej, nie naruszy prawa. To zgodne z ustawą o pomocy społecznej - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Osoba z niepełnosprawnością intelektualną, która będzie starała się o wydanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia do świadczenia wspierającego, będzie oceniana nie tylko pod względem sprawności fizycznej, ale także - zdolności do podejmowania decyzji i świadomości ich skutków. Resort rodziny uspokaja zaniepokojonych rodziców osób z niepełnosprawnością intelektualną. Eksperci przypominają zaś, że intencją jest dopuszczenie do systemu wsparcia jak największej liczby osób wymagających intensywnej pomocy w niezależnym życiu.