Od 2024 r. opiekun, który straci najbliższą osobę z niepełnosprawnością, którą wspierał, nie utraci z dnia na dzień prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Będzie mógł pobierać je jeszcze przez niespełna dwa miesiące. Wydłużenie czasu pobierania tych świadczeń ułatwi opiekunom wejście w nową rzeczywistość, także zawodową, z jaką muszą się zmierzyć po śmierci osoby wymagającej opieki.

Już w pierwszy dzień po świętach powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności zostały zasypane pytaniami o świadczenie wspierające i składanie wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W wersji papierowej można go bowiem złożyć także w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, który przekaże go do wojewódzkiego zespołu.

Osoby z niepełnosprawnością, które od 1 stycznia 2024 r. będą ubiegać się o świadczenie wspierające, najpierw muszą uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Będzie ona wynikała m.in. z oceny funkcjonowania osoby w oparciu o określoną skalę przez skład ustalający. Decyzję będą wydawały wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności.

Usługi asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami w pierwszej kolejności powinny trafić do osób do 65 roku życia, chyba że uzyskały orzeczenie i korzystały z asystencji. Do seniorów powinny być kierowane inne instrumenty wsparcia. Oczywiście, docelowo usługi asystencji powinny objąć też osoby starsze, ale to wymaga większego budżetu - uważa dr Magdalena Kocejko, ekspertka ds. polityki społecznej w obszarze niepełnosprawności.

Od 1 stycznia 2024 r. wchodzą w życie przepisy, zgodnie z którymi osoba, która nie będzie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające, będzie mogła złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zgłosić siebie z tego tytułu do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz zdrowotnego – przypomina ZUS.

Od 1 stycznia 2024 r. dorosłe osoby z niepełnosprawnością, które w dużym stopniu są zależne od wsparcia innych, mogą wnioskować o świadczenie wspierające. To nowy rodzaj świadczenia, które jest skierowane bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością. Ma ono częściowo pokryć wydatki wynikające z jej szczególnych potrzeb. W zależności od ilości potrzebnego wsparcia, zróżnicowana będzie kwota świadczenia powiązana z kwotą renty socjalnej. Jednak nie zastąpi ono tej renty, a będzie wypłacane uprawnionym równolegle z nią.

Usługi asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami są potrzebne. Powiaty, którym przyjdzie realizować te zadania, wskazują, że prezydencki projekt zawiera wiele nieprecyzyjnych zapisów, które m.in. nie określają mechanizmu finansowania przez państwo i dotacji dla powiatów. Wątpliwości budzą też warunki przyznawania liczby godzin asystenta przez starostę czy miejsce, gdzie usługa może być wykonywana.

Gmina może, ale nie musi, uwzględnić życzenia beneficjenta pomocy społecznej w zakresie miejsca, w którym ten chce mieszkać. Gdy jest on przywiązany do dotychczasowej lokacji, a gmina skieruje go do innej, nie naruszy prawa. To zgodne z ustawą o pomocy społecznej - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Osoba z niepełnosprawnością intelektualną, która będzie starała się o wydanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia do świadczenia wspierającego, będzie oceniana nie tylko pod względem sprawności fizycznej, ale także - zdolności do podejmowania decyzji i świadomości ich skutków. Resort rodziny uspokaja zaniepokojonych rodziców osób z niepełnosprawnością intelektualną. Eksperci przypominają zaś, że intencją jest dopuszczenie do systemu wsparcia jak największej liczby osób wymagających intensywnej pomocy w niezależnym życiu.

Placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub w podeszłym wieku, gdy są prowadzone bez zezwolenia, choćby i ze szlachetnych pobudek, pozostają nielegalne. Bez znaczenia dla oceny charakteru prowadzonej działalności jest nazwa – pensjonat, hotel, dom opieki, czy dom seniora – orzekł NSA, utrzymując karę w mocy.

Dane osobowe, rodzaj orzeczenia, jego termin i zgoda lub nie na ustalenie poziomu potrzeby wsparcia w miejscu stałego pobytu – takie dane zawiera, m.in. wzór wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. We wzorze kwestionariusza samooceny uwzględniono, m.in. porozumiewanie się za pomocą polskiego języka migowego i alternatywnych metod komunikacji (AAC).

Wprowadzenie granic wiekowych dla asystentki osobistej, pomagającej osobie z niepełnosprawnością w codziennym życiu, może być konieczne i uzasadnione w świetle ochrony prawa do samostanowienia osoby z niepełnosprawnością – orzekł w czwartek Trybunał Sprawiedliwości UE. Według Trybunału, odmienne traktowanie ze względu na wiek może być uzasadnione w świetle charakteru świadczonych usług asystencji osobistej.

Skład ustalający poziom potrzeby wsparcia przy staraniu się o świadczenie wspierające będzie brał pod uwagę 25 najwyżej punktowanych spośród 32 czynności wymienionych w rozporządzeniu. Eksperci oceniają, że dzięki temu więcej osób z niepełnosprawnościami uzyska wsparcie zgodnie z kryteriami określonymi w ustawie o świadczeniu wspierającym. W rozporządzeniu nie zdefiniowano jednak określeń, które opisują częstotliwość wsparcia, co może rodzić problemy interpretacyjne.

Zbyt mało osób ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy rezygnują z pracy po to, aby zająć się bliskim wymagającym opieki. Nie przysługuje ono m.in. synowej czy zięciowi, który opiekuje się chorym teściem lub teściową. Zdaniem prawników, nie jest to luka w przepisach, ale - niestety - świadoma decyzja ustawodawcy. Co gorsza, od 1 stycznia krąg uprawnionych zostanie jeszcze bardziej ograniczony. Taki będzie efekt wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym.

Nie ma wyrównania 500+ do kwoty 800 zł za okres od sierpnia 2023 roku do grudnia 2023 roku i nie ma takiego wniosku. Informacja, która krąży w internecie jest fałszywa – ostrzega Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość świadczenia wychowawczego do końca 2023 r. to 500 zł na każde dziecko do ukończenia przez nie 18. roku życia. Dopiero od 1 stycznia 2024 roku świadczenie wychowawcze 500+ zmieni się w 800+. Nastąpi to automatycznie, bez konieczności składania wniosku.

Sądy administracyjne rozpatrują rocznie średnio ponad 140 skarg małżonków i dzieci na decyzje urzędników opieki społecznej o obciążeniu opłatami za pobyt emerytów w domach starców lub odmowę zwolnienia z płatności. Uchylanie się w opłatach ułatwiają zawiłe przepisy i błędy urzędnicze.

Od 500 zł do 1000 zł ma wynieść dodatek do wynagrodzeń dla pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej od 1 stycznia przyszłego roku - tak zakłada projekt ustawy, którą zaanonsował ustępujący rząd. Dyrektorzy ośrodków pomocy społecznej są sceptyczni. Nie wiedzą, czy nowy rząd zechce zrealizować to, co obieca stary. Mają też wątpliwości co do tego, czy zamiast dodatku nie byłaby lepsza podwyżka wynagrodzenia.

Świadczenie pielęgnacyjne w 2024 roku wyniesie prawie 3 tys. zł. To wzrost o 530 zł w stosunku do 2023 roku. Jest ono waloryzowane 1 stycznia. Od nowego roku zmienią się także warunki pobierania świadczenia – będzie można pozostać na starych dotychczasowych zasadach lub zdecydować się na przejście na nowe zasady.

Rozporządzenie w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia powiązanego ze świadczeniem wspierającym wymaga poprawek. Choć samo świadczenie i zmiana systemu jest dobrym kierunkiem, zgodnym z Konwencją ONZ, to jednak obecny kształt przepisów może budzić wątpliwości interpretacyjne – pisze dr Krzysztof Kurowski.

Przed terminem zakończenia realizacji świadczenia musimy dołączyć do akt sprawy nowe, kolejne orzeczenie o niepełnosprawności. Powinniśmy to zrobić z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, czyli co najmniej miesiąc przed zakończeniem realizacji świadczeń. Jeżeli nie będziemy w stanie pozyskać tak wcześnie orzeczenia, złóżmy przynajmniej wniosek o kontynuację pomocy wypłacanej przez ośrodek pomocy społecznej - radzi Grzegorz Rajski, radca prawny.