Sędzia Żmij chciał się wyłączyć, ale prezes Szczepaniec uznała, że to niemożliwe
Sędzia SN Grzegorz Żmij złożył wniosek o wyłączenie go ze sprawy Tomasza Demendeckiego. Sędzia ten miał badać spełnienie wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego. Sędzia Maria Szczepaniec nie zgodziła się na wyłączenie, twierdząc, że wyroki TSUE nie są źródłem polskiego prawa.
Wnioskujący wskazał, że: „W mojej ocenie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do mojej bezstronności w sprawie. Na istnienie okoliczności tego rodzaju wskazał wprost Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24.
Chodzi o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych w podobnej sytuacji. Według orzeczeń Trybunału, prawo UE stoi na przeszkodzie temu, aby badanie niezawisłości danego sędziego było powierzane innemu sędziemu, który został powołany w identycznych, wadliwych okolicznościach.
Czytaj też w LEX: Wyłączenie sędziego - tylko przez niezawisły sąd. Omówienie wyroku TS z dnia 16 lipca 2026 r., C-96/24, C-103/24 i C-112/24 (Rzecznik Dyscyplinarny Sądu Najwyższego) >
SN odmawia wyłączenia
Sąd Najwyższy nie przychylił się do wniosku sędziego Żmija. Sędzia sprawozdawca przypomniała, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. - Podkreślenia wymaga, iż żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego wyłączenie, lecz oświadczeniem o podstawie jego wyłączenia z art. 41 par 1 k.p.k. – stwierdziła sędzia Szczepaniec. W ocenie sędzi, dla możliwości udziału w rozstrzygnięciu przez SSN Grzegorza Żmija, nie ma znaczenia powołana przez sędziego Żmija treść orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE. Według sędzi Szczepaniec wskazane orzeczenie nie jest źródłem prawa powszechnego i nie zastępuje ustawy, w tym szczególnej regulacji dotyczącej wyłączenia sędziego z mocy prawa.
Zmiany w polskim sądownictwie przed TSUE i ETPC - zobacz kompleksowe zestawienie w LEX >
Prawo unijne nie jest źródłem prawa
Sędzia sprawozdawca odkreśliła, że 3 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb: Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podjął uchwałę, w której wskazano, że Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Polski i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowanie Konstytucji RP (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25).
Warto dodać, że powołana uchwała zapadła z udziałem tylko tych sędziów, którzy zostali powołani po grudniu 2017 roku.
Postanowienie Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN z 21 sierpnia 2026 r., sygnatura akt I ZO 139/26
Czytaj też w LEX: Konsekwencje wyroku C-521/21 dla spraw prowadzonych przez sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8.12.2017 r. >
