Zarządzanie ryzykiem w placówce oświatowej. Fragment artykułu Elżbiety Linowskiej i Dominika Linowskiego z sierpniowego numeru czasopisma „Dyrektor Szkoły – miesięcznik kierowniczej kadry oświatowej”.

Zachęcamy do zapoznania się z zawartością nowego numeru czasopisma Finanse Komunalne numer 7-8/2011.

System kontroli zarządczej - cele i zarządzanie ryzykiem

System kontroli zarządczej

Pojęcie kontrola zarządcza (dalej KZ) po raz pierwszy pojawiło się w nowej ustawie z dnia 24 września 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z pźn. zm.) - dalej u.f.p., ktrej zapisy dotyczą wszystkich jednostek sektora finansw publicznych, a zatem i placwek oświatowych. Kontrola zarządcza zastąpiła sprawowaną dotychczas kontrolę finansową, ktra w myśl poprzedniej ustawy o finansach publicznych nakazywała kierownikom jednostek sektora finansw publicznych ogłoszenie oraz egzekwowanie procedur w zakresie przyjmowania oraz rozdysponowywania środkw publicznych. Nowo wprowadzony obowiązek, mimo zaledwie kosmetycznej zmiany nazwy, rozszerzył zakres kontroli kierownika jednostki w sposb znaczący, jednak sama ustawa owe rozszerzenie pokazywała jeszcze nie dość wyraźnie.

Nowa ustawa o finansach publicznych nie stanowi osobno, bezpośrednio o kontroli finansowej. Nie oznacza to jednak braku obowiązku jej przeprowadzania. Kontrola finansowa stanowi bowiem ważny element rachunkowości uregulowanej odrębną ustawą, ktrej podstawowe zasady dotyczą także jednostek sektora finansw publicznych.Kontrola finansowa odgrywa dużą rolę w zarządzaniu funduszami, gromadzeniu i rozdysponowywaniu środkw publicznych, zaciąganiu zobowiązań oraz gospodarowaniu mieniem.

Niniejszy komentarz poświęcony jest kontroli zarządczej, która pojawiła się na gruncie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), dalej: u.f.p. Na uwagę zasługuje fakt, iż u.f.p. nie posługuje się już pojęciem kontroli finansowej które to pojęcie funkcjonowało pod rządami dotychczasowej u.f.p. z dnia 30 czerwca 2005 r. (tekst jedn.: Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.). Nie oznacza to jednak, że kierownicy jednostek są z obowiązku przeprowadzania kontroli finansowej zwolnieni. Przyjąć należy bowiem, że pojecie kontroli zarządczej obejmuje swoim zakresem również aspekty związane z dotychczasowym funkcjonowaniem kontroli finansowej. Oznacza to zwiększoną odpowiedzialność, jaka spoczywa na kierowniku jednostki (w tym na dyrektorach szkół i placówek).

Kontrola zarządcza: nowe-stare obowiązki dyrektora placówki oświatowej

Komentarz poświęcony jest problematyce kontroli zarządczej, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii zarządzania ryzykiem. Kontrola zarządcza została wprowadzona w zapisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn zm.) - dalej u.f.p. Ponadto Minister Finansów opracował standardy kontroli zarządczej dla jednostek sektora finansów publicznych. Mimo, że w obowiązującej do dnia 31 grudnia 2009 r. ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z późn zm.), nie było mowy o kontroli zarządczej, w swej istocie jest ona pewnym rozszerzeniem dotychczasowych rozwiązań i regulacji. Wykracza jednak poza obszar wyznaczony pojęciem kontroli finansowej i obejmuje płaszczyzny, które w mniejszym stopniu były reglamentowane prawnie w jednostkach sektora finansów publicznych.

Zarządzanie majątkiem a finanse publiczne i zasady kontroli zarządczej.

Samorządy terytorialne coraz intensywniej, co nie znaczy skuteczniej zabiegają o osiągnięcie przewagi konkurencyjnej i wyraźną transparentność swoich walorw na mapie administracyjnej Polski. Tę przewagę mogą zapewnić im m.in. zasoby naturalne, infrastruktura techniczna, położenie geograficznie i geopolityczne czy społeczność. Umiejętne wykorzystanie posiadanych zasobw oraz pojawiających się w otoczeniu szans może wpływać na jakość życia w danej gminie, ale wymaga znajomości zasad zarządzania strategicznego.

Aby skutecznie zarządzać ryzykiem w jednostce samorządu terytorialnego (JST), nie wystarczy wiedzieć jakie ryzyko jej zagraża, ale należy wdrożyć proces analizy i oceny tego ryzyka oraz odpowiednio zareagować na to ryzyko. W proces ten powinni być zaangażowani wszyscy decydenci i interesariusze danej JST.

Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansw publicznych stanowi ogł działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celw i zadań w sposb zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. Zapewnienie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w jednostkach samorządu terytorialnego należy do wjta, burmistrza, prezydenta miasta oraz do przewodniczącego zarządu, tj. starosty i marszałka wojewdztwa.

Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansw publicznych stanowi ogł działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celw i zadań w sposb zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. Zapewnienie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w jednostkach samorządu terytorialnego należy do wjta, burmistrza, prezydenta miasta oraz do przewodniczącego zarządu, tj. starosty i marszałka wojewdztwa.

Komunikat Nr 23 Ministra Finansw z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardw kontroli zarządczej dla sektora finansw publicznych (Dz. Urz. MF z dnia 30 grudnia 2009 r.)

Podejmowanie decyzji dotyczących przyszłości, w każdej sytuacji, w tym również w działalności jednostki samorządu terytorialnego (JST), odbywa się w warunkach istniejącego ryzyka i niepewności. Im większa niepewność, tym większe ryzyko.

Zdefiniowanie kontroli zarządczej w ustawie o finansach publicznych, obowiązującej od 1 styczna 2010 roku może sugerować, że kontrola ta dotyczy w szczególności gospodarki finansowej jednostek sektora publicznego, w tym jednostek samorządu terytorialnego (JST).

Artykuł 68 ustawy o finansach publicznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., stanowi, że kontrola zarządcza to ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.

Z dniem 01 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa o finansach publicznych. Jedną z istotnych regulacji objętych tą ustawą jest organizacja audytu wewnętrznego w jednostkach samorządu terytorialnego (dalej JST).