Rzeczniczka Praw Dziecka i UNICEF Polska powołali Zespół ds. Partycypacji Dzieci i Młodzieży. To pierwsza taka inicjatywa w kraju. Tworzą go młodzi aktywiści, ich rodzice, eksperci z różnych dziedzin, redaktorzy poruszający tematykę społeczną, w tym praw dzieci, a przewodniczy mu prof. Ewa Jarosz. Celem jest wypracowanie narodowej strategii działań wzmacniających partycypację dzieci i młodzieży w Polsce. 

Już poprzednie kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości planowało uregulowanie kwestii opieki naprzemiennej. Obietnice spaliły jednak na panewce, a prawnicy coraz głośniej mówią o konieczności takich zmian. Tym bardziej, że model jest już obecnie stosowany przez sądy. Problem jednak w tym, że brak przepisów prowadzi do jego nadużywania, np. po to, by nie płacić alimentów. A poszkodowane, jak zwykle, pozostaje dziecko.

Półmetek wakacji zbliża się wielkimi krokami, część rodziców jeszcze planuje z dziećmi zagraniczne wypady. Tam gdzie jest konflikt między byłymi partnerami, są i wnioski do sądów o zezwolenie na wydanie dziecku paszportu. Prawnicy są zgodni, że takie kwestie powinno się uwzględniać jeszcze na etapie regulowania kontaktów z dzieckiem. A w orzecznictwie wskazywane jest, że na zagraniczny wyjazd potrzebna jest zgoda obojga rodziców posiadających pełną władzę rodzicielską.

Rządowe Centrum Legislacji przedstawiło w poniedziałek założenia do projektu ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich. Będą one dostępne dla par tej samej płci oraz dla par różnej płci. Po zawarciu związku osoby będzie łączył ustrój rozdzielności majątkowej. Będzie można to jednak zmienić umową notarialną. Szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Maciej Berek powiedział, że rząd chciałby przyjąć projekt ustawy o związkach partnerskich na przełomie sierpnia i września, najpóźniej w październiku.

Dostosowanie urlopów w porozwodowym patchworku często jest nie lada wyzwaniem i to nawet jeśli byli partnerzy na co dzień nieźle się dogadują. Dlatego sędziowie i prawnicy podkreślają, że nawet ustalenia dotyczące wakacji warto mieć na papierze. Widać to zresztą m.in. we wnioskach o ustalenie lub zmianę kontaktów - większość zawiera odrębne żądanie dotyczące okresu wakacyjnego. Kolejną kwestią są alimety - uszczuplanie ich ze względu na miesięczny wypad z dzieckiem, też jest łamaniem prawa.

Aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia terminowej decyzji przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Łatwiej będzie dokonać transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci oraz aktów urodzenia dziecka, w których jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci. To wynik decyzji Prokuratury Krajowej. Polska ma swobodę we wprowadzaniu w swoim prawie własnych regulacji dotyczących małżeństw jednopłciowych. Lokalne przepisy nie mogą jednak naruszać prawa Unii Europejskiej. Decyzję Prokuratury Krajowej popiera Prokurator Generalny Adam Bodnar.

Ministra ds. równości Katarzyna Kotula powiedziała we wtorek, że opóźnienia w wykonaniu postulatów programowych Lewicy wynikają z różnicy zdań w koalicji rządowej. Jako przykład podała projekt ustawy o związkach partnerskich. Punktem spornym jest m.in. kwestia wewnętrznego przysposobienia dzieci. Na takie rozwiązanie nie zgadza się PSL.

Sędziowie rodzinni są obciążeni sprawami, ich referaty sięgają nierzadko 800 spraw, do pracy nie zachęcają m.in. jej warunki i brak perspektyw awansu. Dużym problem jest brak biegłych, czego efektem jest zbyt długie oczekiwanie na kluczowe, z punktu widzenia sytuacji dzieci, opinie. MS szuka więc rozwiązań, które poprawiłyby sytuację. Prawnicy wskazują, że wydziały mogłyby zastąpić sądy rodzinne, w których wyspecjalizowanych sędziów wspieraliby kompetentni i dobrze opłacani urzędnicy.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd z urzędu rozstrzyga także o roszczeniach wynikających z nieusprawiedliwionego rozporządzenia majątkiem wspólnym na własne potrzeby przed ustaniem wspólności małżeńskiej – taką uchwałę w składzie siedmiorga sędziów podjęła we wtorek 14 maja br. Izba Cywilna Sądu Najwyższego w poszerzonym składzie.

Sędziowie rodzinni są pozbawieni dostatecznego wsparcia, mają ogrom pracy i nie mają perspektywy awansu z sądów rejonowych - to w ocenie wiceministry sprawiedliwości Zuzanny Rudzińskiej-Bluszcz wymaga naprawy. To jedna z kwestii, którą - jak dodaje - chce zainteresować Komisję Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego. Ma ona zostać powołana za kilka tygodni. Pozostałe tematy to choćby kwestia alimentów, mediacji czy tzw. porwań rodzicielskich.

O zmianę przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących orzeczenia o winie jednego z rodziców zaapelowała Prezydencka Rada ds. Rodziny Edukacji i Wychowania. Jak zaznaczyła, wpływają one na skalę zjawiska alienacji rodzicielskiej i przyczyniają się do wzrostu samobójstw wśród dzieci i młodzieży.

Zespół do analizy przypadków śmierci dziecka lub doznania przez nie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, który zaczyna działać 25 kwietnia, jest realną szansą na usprawnienie systemu ochrony polskich dzieci. A to dlatego, że w jego skład wchodzą eksperci z różnych dziedzin, z ogromną wiedzą i doświadczeniem, także praktycznym - mówi wiceministra sprawiedliwości Zuzanna Rudzińska-Bluszcz. Jak dodaje, do pełnego składu - siedmiu członków - brakuje pediatry, ma być w tym zakresie przeprowadzony uzupełniający nabór.

Projekt ustawy o związkach partnerskich jest gotowy. Jednak nie może on zostać złożony, dopóki nie będzie pewności, że poprą go partie, które wchodzą w skład koalicji rządzącej - poinformował premier Donald Tusk. Dodał, że nie zmusi nikogo z koalicjantów do poparcia tego projektu. Wprowadzenie ustawy o związkach partnerskich było jednym ze stu konkretów na pierwsze sto dni rządów.

W ramach świadczenia „aktywny rodzic” rząd chce wprowadzić trzy nowe świadczenia: „aktywni rodzice w pracy”, „aktywnie w żłobku” „aktywnie w domu”, których celem będzie ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenie zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową. Projekt obejmuje m.in. tzw. "babciowe". Został skierowany na Radę Ministrów, bez uzgodnień, konsultacji publicznych, opiniowania oraz bez rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów i komisję prawniczą. Dziś przyjął go rząd.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada, że podejmie kroki w celu uregulowania praw i obowiązków kuratorów sądowych, w związku z udziałem w spotkaniach rodzica z dzieckiem. Ma w tym zakresie sięgnąć po propozycje poprzedniego rządu, które dotknęła dyskontynuacja prac, a uwzględniały m.in. propozycje RPO. Kuratorzy od dawna podkreślają konieczność zmian w przepisach i w praktyce, bo jak wskazują, ich rola sprowadza się do biernego obserwatora i gwaranta czegoś, co się dziecku należy.

Ministerstwo rodziny rozpoczyna prace nad zmianami w zakresie pieczy zastępczej. W czwartek w resorcie odbyło się pierwsze spotkanie konsultacyjne z udziałem przedstawicieli organizacji pozarządowych, rząd i samorządów lokalnych. Powołano zespoły robocze, które wypracują rekomendacje rozwiązań m.in. w zakresie rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, w tym rodzicielstwa zawodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w sprawie odmowy wydania dowodu osobistego 8-letniemu Victorowi, który w swoim brytyjskim akcie urodzenia jako rodziców ma wskazane dwie matki - orzekł, że w dowodzie osobistym można uwzględnić tylko jedną z nich. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną - potwierdził natomiast, że niewątpliwie dziecko jest obywatelem Polski, ponieważ jego matka jest Polką.

Z najnowszego raportu Najwyższej Izby Kontroli wynika, że proces usamodzielnienia osób opuszczających pieczę zastępczą zaczyna się zbyt późno. Wsparcie jest natomiast niewystarczające. Najniższa skuteczność pomocy dotyczy mieszkań. W skrajnych przypadkach gminy i powiaty proponowały opuszczającym pieczę zastępczą nawet pobyt w noclegowni lub schronisku dla bezdomnych. Izba rekomenduje zmianę przepisów i złożyła w tej sprawie dwa wnioski w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

W 2023 r. padły kolejne niechlubne rekordy w ilości tworzonego prawa. Po raz kolejny zwiększyła się liczba ogłoszonych nowych aktów prawnych – łącznie było ich aż 143 155. Przynajmniej raz zmieniono 31 968 aktów, co daje wzrost aż o 26,9 proc. w porównaniu do 2022 r. W żadnej dziedzinie prawa nie zabrakło też przykładów przepisów sprzecznych, niejasnych czy też luk prawnych, które wymagają pilnej poprawy. Wskazujemy je w raporcie "Poprawmy prawo".