Tylko 177 osób zdało w tym roku egzamin sędziowski, tymczasem zgodnie z zarządzeniem ministra sprawiedliwości czeka na nich w sądach około 300 miejsc. To, co dobre dla przyszłych asesorów, spędza sen z powiek prezesom sądów. Ci, którzy liczyli na asesorskie wsparcie, mogą się mocno rozczarować. Kandydaci analizują te sądy i te wydziały, w których będzie im najlepiej pod względem obciążenia i przyszłej kariery. MS zapewnia, że to, co zostanie, przekształci w etaty sędziowskie - tyle że nie wiadomo, kiedy ruszą konkursy.

Chcemy, by kluczowa faza cyfryzacji polskich sądów zakończyła się do 2029 roku. Biorąc jednak pod uwagę obciążenie sprawami i tonami papierowych akt, musi to przebiegać stopniowo, poprzez ewolucyjną zmianę w oparciu o pilotaże. Rewolucja w tym zakresie doprowadziłaby jedynie do chaosu i zatorów - mówi Grzegorz Polak, dyrektor Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości. Jak dodaje, jeszcze w 2025 roku będzie realizowany pilotaż całkowitej cyfryzacji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Rozwiązanie problemu obecnych rzeczników dyscyplinarnych sądów powszechnych, zakończenie jakiejkolwiek współpracy z KRS ukształtowaną po 2017 r., wnoszenie powództw o odszkodowanie od tzw. neo-sędziów orzekających w Sądzie Najwyższym "za umyślne szkody" wyrządzone państwu, skierowanie do Sądu Apelacyjnego w Warszawie co najmniej 10 prawidłowo powołanych sędziów na stałą delegację - to tylko część z 20. postulatów Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia do realizacji do 2026 roku.

Pełną parą ruszył wydział frankowy w warszawskim Sądzie Apelacyjnym, dzięki temu wielu kredytobiorców może liczyć na szybkie zakończenie spraw, choć jeszcze nie wszyscy sędziowie ruszyli z wokandami. Dziennie do wydziału wpływa średnio 80 spraw. Obecnie orzeka 16 sędziów, ale docelowo sędziów w wydziale frankowym ma być 20.

Minister sprawiedliwości Adam Bodnar zdecydował o powołaniu Rady do spraw ławników. Na jej czele stanął prof. UAM, dr hab. Piotr Władysław Juchacz, kierownik Centrum Transdyscyplinarnych Badań nad Sędziami Społecznymi i Sądami. W skład rady powołano w sumie dziewięć osób. Jej celem jest m.in. opracowanie rekomendacji zmian w projektach legislacyjnych dotyczących pracy i statusu ławników.

Trybunał Konstytucyjny na rozprawie w pełnym składzie odroczył do 16 kwietnia br. rozpoznanie konstytucyjności dwóch ustaw reformujących TK. Prezydent Andrzej Duda w październiku 2024 r. zdecydował, że ich nie podpisze i skierował je do TK. Uzasadniał, że godzą w bezpieczeństwo prawne obywateli i mogą pozbawiać ich wielu praw nabytych w następstwie dotychczasowego orzecznictwa Trybunału.

2 kwietnia 2025 r., w 28. rocznicę uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, otworzona została wystawa plenerowa na ogrodzeniu gmachu Ministerstwa Sprawiedliwości przy al. Ujazdowskich 11 w Warszawie. Składają się na nią plansze edukacyjne na temat poszczególnych artykułów Konstytucji RP. Same grafiki powstały w ramach projektu społecznego „12 lekcji o Konstytucji”.

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano poprawioną wersja projektu zakładającego likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej modelem wspieranego podejmowania decyzji. Chodzi o kwestie pozbawienia praw wyborczych, co w przypadku osób ubezwłasnowolnionych reguluje Konstytucja. Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by decydował o tym każdorazowo sąd, ustanawiając kuratora reprezentującego.

Kancelarie prawnicze odkryły już możliwości sztucznej inteligencji, a przeciążone sądy AI coraz bardziej kusi. Ministerstwo Sprawiedliwości m.in. w niej widzi szanse na usprawnienia rozpatrywania spraw. Eksperci ostrzegają jednak, że poza zaletami, AI ma nadal wiele wad i bez kontroli może sprowadzić prawnika na manowce. Już teraz przykładowo sędziowie muszą oceniać, czy dany dowód jest prawdą, czy deepfake'iem. Kluczem jest świadomość ryzyka, czyli edukacja i dobre przepisy, których nadal brakuje.

Brak w pragmatyce nauczycielskiej unormowania, dotyczącego obniżenia pensum z tytułu występującego w tygodniu święta, przypadającego w innym dniu niż niedziela, oznacza, że ustawodawca nie przyznał nauczycielowi takiego prawa – twierdził pozwany Gminny Zespół Szkół. Jednak sądy obu instancji przyznały nauczycielkom wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadnormatywnych, mimo niewypełnienia 18-godzinnego pensum. Sąd Najwyższy 15 kwietnia br. rozstrzygnie, czy słusznie.

Osoby, które otrzymały nominacje sędziowskie po 2017 roku, nie są sędziami w rozumieniu konstytucyjnym, a więc ich status musi być zweryfikowany – uważają autorzy i zwolennicy projektu ustawy, która ma przywrócić ład konstytucyjny w wymiarze sprawiedliwości. Sami zainteresowani, a także wspierający ich prawnicy, uważają się za takich samych sędziów, jak ci powołani wcześniej i oczekują usankcjonowania ich statusu.

Przy podejmowaniu uchwały w sprawie kandydatury na wolne miejsce w Sądzie Okręgowym w Słupsku obecnych było jedynie 11 członków Krajowej Rady Sądownictwa. Nie można więc było uznać, że przy podjęciu uchwały zachowane było kworum. Uchwała okazała się nieważna. Została uchylona przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, a sprawa przekazana KRS do ponownego rozpatrzenia.

Minister sprawiedliwości Adam Bodnar wezwał osiem podmiotów, w tym m.in. Fundację Profeto czy Stowarzyszenie Fidei Defensor, do zwrotu środków, które w ocenie resortu zostały nienależnie pobrane w ramach dotacji z Funduszu Sprawiedliwości. Ministerstwo podkreśla, że nastąpiło to bez spełnienia wymaganych kryteriów lub na cele odmienne od tych, które finansować miał fundusz. Wystąpienie o zwrot dotacji jest efektem kontroli, która odbyła się w resorcie.

W każdym sądzie, niezależnie od szczebla, będzie kolegium wybierane spośród sędziów, a w mniejszych sądach rejonowych tę rolę będą pełnić zgromadzenia sędziów. Zastąpią one obecne kolegia w sądach okręgowych i apelacyjnych, składające się z prezesów podległych im sądów rejonowych i okręgowych. Te samorządne kolegia będą miały decydujący wpływ na decyzje kadrowe w ich sądach.

Wobec głębokiego kryzysu konstytucyjnego, priorytetem powinno być szybkie, ale jednocześnie rozważne rozwiązanie problemu tzw. neo-sędziów. Konieczne jest przecięcie „węzła gordyjskiego”, ale nawet taka potrzeba nie zwalnia od konieczności poszanowania w największym możliwym stopniu standardów konstytucyjnych i międzynarodowych - twierdzi Włodzimierz Chróścik, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych.

Zarówno w Sejmie, jak i w rządzie, trwają prace nad zmianami w zakresie aresztów. Prawnicy podkreślają, że ten problem systemowy trzeba rozwiązać jak najszybciej. Prokuratorzy uważają jednak, że potrzebna jest przy tym rozwaga, bo same przepisy nie wystarczą. Zwracają też uwagę na inne bolączki wymiaru sprawiedliwości, które pogarszają sytuację - takie jak długie oczekiwanie na opinie biegłych czy zapaść w policji.

Obecnie całkowitej ochronie podlegają minimalne wynagrodzenia za pracę. Tymczasem minimalna pensja jest stale podwyższana. Takie rozwiązanie jest krzywdzące nie tylko dla wierzycieli, ale i dla tych dłużników, którzy również utrzymują minimalną pensję a dobrowolnie spłacają swoje zadłużenie. Potrzeba zmian w prawie - mówi Tomasz Wejman, komornik sądowy, działający przy Sądzie Rejonowym w Jarocinie.

Od kilku lat trwają dyskusje nad tym, jak uregulować rynek świadczenia pomocy prawnej. Samorządy adwokackie postulują, by zajmowali się tym wykwalifikowani prawnicy, a pierwszym krokiem mają być zmiany w Prawie o adwokaturze. Swoje propozycje przygotowują też radcy prawni. Z kolei firmy odszkodowawcze stoją na stanowisku, że takie podejście doprowadzi do monopolu adwokacko-radcowskiego - niekoniecznie w interesie konsumenta.

Orzecznictwo europejskich trybunałów nie kwestionuje statusu sędziów powołanych po 2017 roku, wymaga on jedynie uregulowania, a nie usuwania tych osób z urzędów - to najważniejszy przekaz płynący z zorganizowanej w piątek w Łodzi konferencji. Jednak większość jej uczestników uznawała stwierdzoną przez te trybunały wadliwość ukształtowania obecnej KRS i podkreślała, że wszystkie orzeczenia ETPC i TSUE w sprawie praworządności w Polsce powinny być niezwłocznie wykonane.

Ochrona sygnalisty przed działaniami odwetowymi to nie to samo, co szczególna ochrona przewidziana w art. 755(5) k.p.c. – uważają pracodawcy i prawnicy. Ci ostatni twierdzą wręcz, że przywracanie do pracy zwolnionego pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania na mocy zabezpieczenia, budzi wiele wątpliwości. Wskazują na wady przepisu i niejednoznaczne orzecznictwo. Dlatego ich zdaniem, ten wadliwy przepis trzeba albo usunąć z porządku prawnego, albo go poprawić.