Rząd przyjął właśnie nowelizację Prawa o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym asesorzy mogliby orzekać w wydziałach rodzinnych. Część środowiska prawniczego nie jest do końca przekonana. Pojawiają się jednak głosy, że skoro asesor ma wystarczające doświadczenie życiowe, by zajmować się sprawami rodzinnymi, to nie ma uzasadnienia wyłączania go od rozpoznawania, np. wniosków aresztowych. Karniści widzą w tym szansę na odciążenie sędziów, a w efekcie poprawę jakości orzecznictwa.

22 września Trybunał Stanu ma zająć się stosowaniem przepisów kodeksu postępowania karnego do wyłączeń sędziów TS. Chodzi o wyłączenie 12 sędziów Trybunału ze sprawy uchylenia immunitetu I prezes SN Małgorzacie Manowskiej. Prokuratura Krajowa stoi na stanowisku, że w tym przypadku zastosowanie wprost przepisów k.p.k. prowadzi do absurdalnych skutków polegających na całkowitej i pierwotnej niemożności rozpoznania wniosku o uchylenie immunitetu, a tym samym merytorycznego rozpoznania sprawy karnej.

Sztuczna inteligencja, LegalTech, DORA, NIS2 i compliance – jakie są największe wyzwania stojące w tych obszarach przed działami prawnymi w firmach? Prawnicy wskazują m.in. na napięte budżety, obciążenie pracą, ale i nadmierną biurokrację i formalizm. O tym, jak na nie odpowiadać – praktycznie, skutecznie i z wyprzedzeniem – będzie można dyskutować podczas zbliżającego się In-House Lawyer Innovation Forum 2025, które odbędzie się 30 września 2025 r. w Warszawie.

Polskie sądy rzadko przyznają rację osobom bądź firmom z rosyjskimi albo białoruskimi powiązaniami, które trafiły na listę sankcyjną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. A wpis na listę poważnie ogranicza prowadzenie interesów w Polsce, zamraża posiadane aktywa, a nawet uniemożliwia pobyt nad Wisłą. Dość duża skuteczność listy sankcyjnej zachęca też Polskę do stworzenia kolejnego rejestru, aby wpisywać do niego firmy i osoby choćby pośrednio wspierające wrogie państwa albo np. podmioty zajmujące się szerzeniem fake newsów.

W 2025 r. zaledwie 177 z 258 aplikantów zdało egzamin sędziowski. Także egzamin prokuratorski nie zakończył się najlepiej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do tych egzaminów można podejść dwukrotnie. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewniało, że chce to zmienić i dać zdającym jeszcze jedną, trzecią szansę. Kolejny miesiąc jednak mija, zbliża się termin przyszłorocznego egzaminu, projektu nadal nie ma. Aplikanci obawiają się, że skończy się na zapowiedziach.

Sposób podejmowania uchwał we wspólnotach mieszkaniowych wymaga - po trzech dekadach obowiązywania ustawy o własności lokali - radykalnych zmian, gdyż dużym podmiotom, liczącym kilkuset członków grozi paraliż decyzyjny - pisze dr hab. Aleksandra Sikorska-Lewandowska, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, radca prawny w Kancelarii Melete.

Ministerstwo Sprawiedliwości chciałoby zwiększyć efektywność naboru do kuratorskiej służby sądowej. Do opiniowania trafił projekt, który ma m.in. umożliwić ministrowi, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zwolnienie aplikanta kuratorskiego z pozostałej do odbycia części aplikacji kuratorskiej, bez jednoczesnego zwolnienia ze złożenia egzaminu kuratorskiego. Co więcej, to minister, a nie Rada Ministrów, będzie wydawał rozporządzenie dotyczące kuratorskich mnożników i dodatków, co ma skrócić czas oczekiwania na podwyżki.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce poszerzyć uprawnienia orzecznicze asesorów sądowych w obszarze prawa rodzinnego i opiekuńczego. Pomysł popierają sędziowie kierujący sądami, widząc w tym szansę na usprawnienie pracy wydziałów rodzinnych, a krytykują sędziowskie stowarzyszenia, przypominając argument o niedostatecznym doświadczeniu życiowym tych początkujących orzeczników. A radcowie prawni przywołują wątpliwości konstytucyjne wobec instytucji asesora sądowego. Projekt przyjął właśnie rząd.

Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje, by asystenci sędziów mogli korzystać z akt sądowych poza sądem. Pytanie jednak: po co mieliby je zabierać do domu, jeśli gros z nich nadal nie ma zapewnionych laptopów służbowych, ani – co ważniejsze – nie ma platformy cyfrowej, która umożliwiałaby im, ale przede wszystkim sędziom, pracę zdalną? W końcu kto będzie odpowiadał za ewentualne naruszenie przepisów RODO czy tajemnicy służbowej – pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

Prokuratorzy Prokuratury Krajowej stawią się 3 września na posiedzenie Trybunału Stanu w przedmiocie wniosku o uchylenie immunitetu I prezes SN Małgorzaty Manowskiej. W specjalnym oświadczeniu PK poinformowała również, że nie było jakichkolwiek merytorycznych podstaw, nawet na gruncie procedury karnej, do wyłączenia 12 członków TS od rozpatrzenia tego wniosku.

Brak powołań na stanowiska asesorów, a także zaniechanie przeprowadzania konkursów na wolne stanowiska asesorskie w sądach administracyjnych, zagraża gwarantowanemu w art. 45 Konstytucji RP prawu obywatela do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje, że nie ma podstaw prawnych do wstrzymywania publikacji obwieszczeń o wolnych stanowiskach asesorskich.

Ośrodek Badania Studiów i Legislacji KRRP krytycznie ocenia propozycje poszerzenia możliwości orzekania przez asesorów sądowych o sprawy z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, sprawy dotyczące demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz o sprawy należące do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw. Wątpliwości dotyczą kwestii konstytucyjnych, niezawisłości asesorów, a także tego, że w procedurze ich mianowania bierze udział obecna KRS.

Od ponad roku obowiązuje unijna dyrektywa mająca przeciwdziałać strategicznym powództwom zmierzającym do tłumienia debaty publicznej. Polska ma jeszcze kilka miesięcy na jej wdrożenie, ale wciąż nie wiadomo, kiedy gotowy już projekt ustawy dotyczący powództw cywilnych trafi do parlamentu. Tymczasem robi on międzynarodową karierę, bo propozycja Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego została uznana za modelową i wzór do wykorzystywania dla państw należących do Rady Europy.

Sprawa wpłynęła do Sądu Najwyższego w 1968 r., wyznaczono posiedzenie, ale w międzyczasie pozwany zmarł. Potem w sprawie już nic się nie działo i to przez 57 lat. Teraz przy jej umorzeniu SN uzasadnił, że zapewne przez przeoczenie nie doszło do zawieszenia postępowania i nie podjęto żadnych dalszych czynności. Nie ma też akt sprawy, bo te - już zgodnie z zasadami przechowywania - zostały najprawdopodobniej zniszczone.

Weto prezydenta do nowelizacji ustawy tzw. Lex Kamilek zmierza do utrudnienia Polakom życia - ocenił szef Ministerstwa Sprawiedliwości Waldemar Żurek. Zapowiedział, że będzie chciał spotkać się z prezydentem Karolem Nawrockim, bądź z jego otoczeniem, w celu znalezienia kompromisu w tej sprawie.

Krajowa Rada Sądownictwa w przyjętym stanowisku stwierdziła, że decyzje ministra sprawiedliwości z 16 lipca 2025 roku o powołaniu Mariusza Ulmana na funkcję rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i Tomasza Ładnego na funkcję zastępcy rzecznika sędziów sądów powszechnych są działaniami bezprawnymi i niewywołującymi skutków prawnych, a pogłębiającymi wywołany wcześniejszymi decyzjami i zaniechaniami ministra kryzys wymiaru sprawiedliwości.

Skarb Państwa nie zapłaci odszkodowań poszkodowanym w aferze Amber Gold. Chociaż sąd pierwszej instancji orzekł, że ponad 200 klientom piramidy finansowej należy się łącznie około 20 mln zł, to wyrok nie utrzymał się w apelacji. Sąd drugiej instancji doszedł do wniosku, że nie sposób powiązać szkód z tytułu nietrafionych inwestycji w produkty oferowane przez spółkę z działaniami lub zaniechaniami prokuratury.

Ministerstwo Sprawiedliwości zaproponowało właśnie, by asystenci sędziów mogli wynosić akta sądowe poza gmach sądu. Zmiana jest przez środowisko oczekiwana i chwalona, pojawiają się jednak głosy, że przepis może być martwy. Asystent do pracy w domu potrzebuje bowiem nie tylko akt sprawy, ale i dobrze zabezpieczonego laptopa służbowego. Co najważniejsze, musi mieć też możliwość pracy zdalnej - a czy ma? Tu wątpliwości miał nawet sam resort sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy krytycznie ocenia propozycje zmian w kodeksie postępowania cywilnego, zakładające odejście od możliwości obligatoryjnego wstrzymania wykonania orzeczenia, dotyczącego przekazania dziecka na podstawie Konwencji Haskiej. W jego ocenie to osłabianie ochrony prawnej dzieci, zwłaszcza że wstrzymane postanowienia miałyby być wykonalne po upływie dwóch tygodni od wejścia w życie przepisów.

Sposób dokumentowania obrażeń osadzonych w aresztach i zakładach karnych nadal jest wadliwy – wskazują na to od wielu lat zalecenia Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (CPT). W ocenie RPO taka sytuacja sprzyja występowaniu ryzyka tortur i innych form nieludzkiego oraz poniżającego traktowania. Tymczasem w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej trwają prace nad nowelizacją przepisów.