Rok 2024 przyniósł w końcu spadki w produkcji prawa w Polsce. W polskiej legislacji wciąż jednak wiele jest do poprawy. Wśród przykładów można wskazać choćby nieżyciowe przepisy w sprawach cywilnych dla pełnomocników z urzędu, specustawę drogową, która stała się regułą, zamiast wyjątkiem, czy martwe przepisy dotyczące egzekwowania zakazu posiadania zwierząt. Punktujemy je w raporcie "Poprawmy prawo".

Nowelizacja ustawy nadająca nowe uprawnienia rzecznikowi praw pacjenta ma dać narzędzia do walki z medyczną szarlatanerią - dla bezpieczeństwa pacjentów, którzy są narażeni na metody pseudonaukowe nawet w pozornie renomowanych podmiotach. Eksperci podkreślają jednak, że kary i sankcje muszą być przede wszystkim egzekwowane, tak, by żerowanie na zdrowiu przestało się opłacać. Potrzebne są też działania uświadamiające.

W 2024 roku wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności nie wydały nawet połowy decyzji o poziomie potrzeby wsparcia z wniosków, które wpłynęły. Urzędy zostały zasypane wnioskami obywateli, ale nie zostały odpowiednio na to przygotowane. Brakuje ludzi, biur, zaplecza technicznego. Teraz resort rodziny chce, aby to wojewodowie wprowadzili plany naprawcze, aby decyzje wydawane były w terminie.

Lekarz rodzinny może zmienić zalecenia lekarskie specjalisty, np. kardiologa, jeśli uzna to za konieczne. Niekiedy taka zmiana może być wręcz konieczna. Nie ma przepisów, które by mu tego zabraniały. Musi jednak wcześniej zbadać pacjenta, bo to zawsze lekarz bierze odpowiedzialność prawną m.in. za orzekanie o stanie zdrowia pacjenta i wydane mu zalecenia.

Polskie pielęgniarki wielokrotnie apelowały do ministra zdrowia o działania na rzecz poszerzenia ich kompetencji. Taką szansę niesie projekt European Nursing Action, który zakłada nie tylko zwiększenie liczby pielęgniarek, ale również uprawnień do wykonywania kolejnych procedur. Wprowadzenie tego rozwiązania ma usprawnić działanie systemu ochrony zdrowia, poprawić jakość opieki nad pacjentami oraz zoptymalizować koszty ponoszone przez placówki medyczne.

Lekarka, pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie wystawiła pacjentce zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy. Czyn ten uznano za przewinienie zawodowe, za które pierwotnie ukarano ją upomnieniem. Naczelny Sąd Lekarski zmienił jednak wydane orzeczenie, wymierzając lekarce karę ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu, poprzez zakaz wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy na okres jednego roku. Sąd Najwyższy uznał, że kara nie była rażąco niewspółmierna.

W Sejmie rozpoczęły się prace nad pierwszą w Polsce ustawą o chorobach rzadkich. Ma to być inicjatywa rządowa. Tymczasem konieczne jest oszacowanie dotychczasowych kosztów chorób rzadkich, które nie są znane. Posłowie chcą, aby w ustawie znalazły się także koszty, które w tej chwili są poza budżetem, tak by wyeliminować konieczność zbierania przez pacjentów wielomilionowych środków na leczenie poprzez zbiórki publiczne.

Projekt ustawy nowelizującej obecne przepisy regulujące m.in. warunki sprzedaży alkoholu, został opublikowany niemal pół roku od wskazania założeń. Ostatecznie rozwiązań jest jednak o wiele mniej, niż zapowiadano. Prawnicy oceniają, że przepisy mogą pomóc w ukróceniu akcji rabatowych typu "drugi sześciopak piwa gratis", ale samo podwyższenie sankcji nie wystarczy, by faktycznie były respektowane.

Powiatowy lekarz weterynarii będzie miał obowiązek powiadomić powiatowego inspektora sanitarnego o wystąpieniu ognisk zakażeń wirusem zachodniego Nilu wśród zwierząt - wynika z projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia, który został skierowany do konsultacji publicznych.

Podstawowe i specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego funkcjonujące na lotniskach, miałyby zostać zastąpione osobami po kursie kwalifikowanej pierwszej pomocy. Standardy zabezpieczenia medycznego lotnisk byłyby wszędzie takie same, bez względu na liczbę obsługiwanych pasażerów. To niektóre założenia projektu rozporządzenia, któremu sprzeciwiają się samorządy lekarski, ratowników medycznych i sam resort zdrowia. Jednym głosem nie mówią także zarządzający portami lotniczymi.

Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw. Jej celem objęcie podatkiem akcyzowym nowych kategorii wyrobów akcyzowych, tj. urządzeń do waporyzacji. Ustawa wprowadza też definicję legalną jednorazowych papierosów elektronicznych oraz zwiększa stawkę akcyzy od zawartego w nich płynu.

Rodzice adopcyjni dziecka mają trudności z uzyskaniem jego karty szczepień w celu kontynuacji obowiązkowych szczepień w nowej placówce medycznej. Ma to związek z koniecznością utrzymania całej procedury w tajemnicy. Rzecznik praw obywatelskich zwrócił się w tej sprawie do resortu zdrowia i prosi o wyjaśnienia.

Jeśli pacjent podejrzewa, że w trakcie leczenia doszło w jego przypadku do błędu medycznego, ma do wyboru kilka ścieżek postępowania. Ma możliwość zarówno działania w trybie pozasądowym (np. złożenia skarg do odpowiednich podmiotów), ale również zdecydować się na dochodzenie roszczeń w sądzie. Jeśli do zdarzenia doszło w szpitalu, może również wystąpić o świadczenie z funduszu kompensacyjnego.

Jeżeli dana osoba uchyla się od obowiązkowego szczepienia ochronnego, może zostać ukarana grzywną w wysokości do 1500 zł. W przypadku dzieci i młodzieży, karę przyjmuje na siebie rodzic albo opiekun prawny. Lekarz ma obowiązek przekazać dane takiej osoby do miejscowego sanepidu. Zgodność takich działań z prawem i Konstytucją wielokrotnie potwierdzały również sądy, w tym administracyjne.

Kwalifikacja wojskowa w 2025 roku potrwa do 30 kwietnia. Ma na celu wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej oraz określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Uchylanie się od stawiennictwa na komisji może zakończyć się grzywną i doprowadzeniem przez policję. Wyjaśniamy, jak przebiega procedura kwalifikacji i jakie dokumenty należy zabrać ze sobą.

Zmiany w standardach kształcenia przyszłych lekarzy, lekarzy dentystów i położnych, dotyczące m.in. liczebności grup studentów, wymiaru zajęć z nauk klinicznych i warunków prowadzenia zajęć z anatomii, wprowadza projekt rozporządzenia resortu nauki. Do 24 marca trwają konsultacje publiczne projektu. To odpowiedź na wielokrotnie zgłaszane przez środowisko lekarskie i naukowe potrzeby zmian, związane z jakością kształcenia na uczelniach medycznych.

Poziom wykształcenia stanowi dopuszczalne kryterium różnicowania wynagrodzeń wśród pielęgniarek - orzekł Sąd Apelacyjny w Krakowie. Wskazał przy tym, że należy mieć na względzie to, iż zrównanie pensji z pominięciem wskazanego kryterium mogłoby stanowić przejaw naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. To jeden z pierwszych wyroków, który zapadł w drugiej instancji, przyznający przy tym rację szpitalowi.

Pacjenci z cukrzycą typu 1 po ukończeniu 26 lat nie mają już refundacji pomp insulinowych. Są też problemy z dostępem do systemu ciągłego monitorowania glikemii - CGM. Niekiedy pacjenci muszą z tego powodu zrezygnować z terapii, co prowadzi do poważnych powikłań zdrowotnych. Niespójne są także przepisy w tym zakresie, a pacjenci skarżą się do rzecznika praw obywatelskich.

O około 20 proc. wzrosła w 2024 r. liczba przestępstw w obszarze przestępczości farmaceutycznej - wynika z danych Komendy Głównej Policji. To, że fałszowanie leków wciąż jest poważnym problemem, pokazują także badania prowadzone przez unijne instytucje. Szczególnie trudna jest walka z fałszywkami w internecie. Prawnicy zaznaczają, że problemów jest więcej - potrzebne są zmiany w prawie, zwłaszcza w kontekście reklam farmaceutyków i suplementów.

Wojewódzki inspektor farmaceutyczny przekazał okręgowej izbie aptekarskiej odpis prawomocnego wyroku skazującego farmaceutkę za fałszowanie recept. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że wbrew twierdzeniom farmaceutki, działanie to miało oparcie w przepisach prawa. Organ jest bowiem zobowiązany do współpracy z samorządem, do którego zadań należy sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu.