Sejm nie uchwalił w specustawie "ukraińskiej" rekomendowanej przez komisje poprawki uelastyczniającej przepisy dotyczące tworzenia w szkołach oddziałów międzynarodowych. Chodziło o to, by w szczególnych przypadkach jeszcze w tym roku szkolnym, uczniowie z Ukrainy mogli uczyć się według swojej podstawy programowej.

W uchwalonej przez Sejm specustawie o pomocy obywatelom Ukrainy znalazły się przepisy dające wojewodom możliwość wydawania poleceń, także ustnych, organom samorządu terytorialnego. Samorządy mają jednak przykre doświadczenia z realizacją poleceń wojewodów, kiedy wybuchła pandemia Covid. Wskazują, że w administracji publicznej podstawą obiegu decyzji jest dokument, papierowy lub elektroniczny, a nie słowo.

W Polsce przebywa już blisko półtora miliona uciekinierów z ogarniętej wojną Ukrainy, w tym wielu chorych i rannych. Tymczasem wciąż nie ma zorganizowanego systemu opieki medycznej nad tymi przebywającymi na dworcach w Warszawie czy w centrach pobytu. Na przebadanie czekają i dzieci, i dorośli. Specustawa, nad którą prace kończy parlament, zapewni uchodźcom w dalszej perspektywie prawo do bezpłatnej opieki, ale wyrobienie PESEL-u, który jest do tego konieczny, nie będzie łatwe.

Ogólnopolska Fundacja Doradców Podatkowych zwraca uwagę, że z ulgi podatkowej, która miała ułatwić niesienie pomocy ofiarom wojny na Ukrainie, nie skorzystają polskie fundacje i stowarzyszenia - nawet te, które są zarejestrowane jako organizacje pożytku publicznego. Zostały one bowiem pominięte w rozporządzeniu.

Polska złamie decyzję wykonawczą Rady (UE) nr 382, jeśli ograniczy pomoc udzielaną uchodźcom jedynie do obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Zdaniem prawników, Polska nie ma prawa sama określać definicji tych, którym pomaga, bo decyzja Rady ma być stosowana bezpośrednio. Jeśli nie zmienimy specustawy, sprawa może się skończyć dla nas nawet w Trybunale Sprawiedliwości. Możemy też nie otrzymać z UE pieniędzy na pomoc uchodźcom.

Sejm przyjął w środę ustawę dotyczącą pomocy uchodźcom z Ukrainy. Z projektu wynikało, że możliwe będzie zwolnienie Ukraińców z podatku od spadków i darowizn do końca 2022 roku. Przyjęta wersja nie zawiera jednak tego przepisu. Firmy dostały jednak możliwość rozliczania w kosztach podatkowych wydatków związanych z pomocą.

Wielu Polaków udostępnia obecnie mieszkania uchodźcom. Pojawia się jednak obawa, że takie nieodpłatne i grzecznościowe udostępnienie mieszkania może się wiązać dla właściciela z negatywnymi konsekwencjami, w szczególności z koniecznością prowadzenia długotrwałej eksmisji, jeśli uchodźca odmówi opuszczenia lokalu. Warto skorzystać więc zawczasu z instytucji prekarium.

Ukraińscy przedsiębiorcy proszą polskich kontrahentów o niezrywanie dostaw, ale polscy eksporterzy są w trudnej sytuacji, gdyż zagraniczne transfery z Ukrainy został wstrzymane, co przeważnie uniemożliwia płatności za towary. Skutkiem tego KUKE przestało oferować ubezpieczenia eksportu na rynek ukraiński. Bez systemowych rozwiązań nie uda się rozwiązać problemu.

Stowarzyszenie humanitarne Polska Misja Medyczna chce zorganizować szpital polowy dla tych, którzy zdecydowali się pozostać w objętej wojną Ukrainie. Z PMM współpracę w tej sprawie rozpoczęła Fundacja Ziko dla Zdrowia. Zarząd fundacji przeznaczył na ten cel 200 tysięcy złotych. Inni mogą wpłacać na konto.

Pracodawcy mają problem z zapełnieniem luki kadrowej po odejściu Ukraińców, którzy wrócili do kraju, by walczyć w obronie ojczyzny, a rząd nie zamierza wydłużać listy państw, których obywatele mogą pracować w Polsce na podstawie oświadczenia. Na szczęście Ukraińcy, którzy pracowali w Polsce przed 24 lutego 2022 r., będą korzystali z automatycznego przedłużenia pobytu, ale tylko do końca br.

Rząd przygotowuje się do uruchamia systemu, który ma ułatwić relokację uciekinierów z Ukrainy po całym kraju. Jego elementem będzie aktualizowana baza wolnych miejsc zbiorowego zakwaterowania, system komunikacji wahadłowej i wcześniejsze powiadomienia o transportach uchodźców. System ma pomóc przygranicznym miastom w lubelskim, podkarpackim i Warszawie. Od wielu dni apelują o to samorządowcy.

Sytuację ukraińskich kobiet i dzieci, uciekających przed wojną, próbują wykorzystywać handlarze ludźmi - to sygnały, które już płyną z granicy. Rząd zakasał więc rękawy i specustawą chce zaostrzyć kary m.in. za nakłanianie do prostytucji, ale i utrudnianie korzystania z mieszkania. Ma to obowiązywać w czasie trwania konfliktu zbrojnego. Zdaniem prawników to sprawców nie odstraszy, a problem powinny rozwiązać służby i prokuratura.

Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu jest jednym z ośrodków wyznaczonych przez rząd do zaopatrzenia medycznego ofiar wojny. Do placówki trafili już pierwsi pacjenci - to dzieci walczące z nowotworami. Na razie więc nie są to ranni, ale widząc bestialskie ataki rosyjskiego wojska na zwykłych ludzi, trzeba się liczyć z tym, że to tylko kwestia czasu - mówi rektor prof. Piotr Ponikowski.

Przybywający do Polski obywatele Ukrainy, którzy mają dzieci w wieku szkolnym mogą skorzystać z polskiego systemu edukacji. Gdy przybędą do Polski, powinni zgłosić się do szkoły w rejonie, w którym zamieszkują. Jeśli chodzi o szkołę podstawową – do urzędu gminy, jeśli chodzi o szkołę średnią – do starostwa powiatowego - poinformował wiceminister edukacji i nauki Dariusz Piontkowski.

Nawet jeśli polski ochotnik uzyska zgodę ministra na podjęcie służby w obcym wojsku, to nie rodzi to odpowiedzialności polskich organów za następstwa jej podjęcia – mówi dr Piotr Łubiński z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Oznacza to, że taki ochotnik nie może korzystać z uprawnień przewidzianych dla weteranów wojennych. Ale w razie dostania się do niewoli, osobie takiej przysługują prawa jeńca.

Osoby uciekające przed wojną coraz częściej mają problemy z dostępem do własnych środków zgromadzonych na ukraińskich rachunkach bankowych. Możliwość korzystania z kart płatniczych wydanych przez dany bank na Ukrainie jest aktualnie uzależniona od jego działalności. Polskie banki natomiast wprowadzają coraz więcej ułatwień dla uchodźców z Ukrainy.

Dziś w Polsce w wieku szkolnym jest ponad 500 tys. dzieci ukraińskich uchodźców, na ten moment do szkół w Polsce zapisało się 11, 5 tys. - poinformował w środę w Warszawie minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek. W tym tygodniu parlament zakończyć ma prace nad specustawą, która ma zapewnić systemową pomoc Ukraińcom, nie wiadomo jednak, czy będzie ona wystarczająca.

Adaptacja obiektów niemieszkalnych, takich jak m.in. hale wystawiennicze, biura czy obiekty sportowe na tymczasowe schronienie uchodźców, nie wymaga przeprowadzenia procedur budowlanych - uznał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Część prawników uważa, że to dobra decyzja, bo w kryzysie uchodźczym dodatkowe formalności stanowią utrudnienie. Inni, że naraża to bezpieczeństwo lokowanych w nich osób i wymaga regulacji w specustawie.

Wybuch wojny w Ukrainie spowodował, że wielu polskich pracodawców zdecydowało się wesprzeć finansowo zatrudnianych przez siebie Ukraińców. Wypłacają im zapomogi finansowe, które mają przynajmniej częściowo pomóc w tym trudnym czasie. Mają jednak wątpliwości, jak tę pomoc traktować. Dotyczą one wykazywania przychodu do opodatkowania u pracowników, ale też firmowych kosztów podatkowych.

W Polsce już pracuje 600 lekarzy z Ukrainy, ale będzie mogło więcej. Ich pomoc jest bardzo potrzebna, bo nasz system ochrony zdrowia już od lat boryka się z niedoborem medyków, a pacjentów przybędzie. Ale specustawa dotycząca legalizacji w Polsce obywateli z Ukrainy nie rozwiązuje dobrze wszystkich problemów. Z jednej strony zwalnia ich z obowiązku znajomości języka polskiego, z drugiej nie zobowiązuje do jego nauki.