Rzecznik TSUE: Małżeństwa osób tej samej płci nie mogą pozostawać w próżni prawnej

Prawo cywilne Prawo rodzinne Administracja publiczna Prawo europejskie
Prawo Unii wymaga od państwa członkowskiego uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego w innym państwie członkowskim, a nie dokonania transkrypcji aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego. Inaczej jest jednak, gdy transkrypcja okazuje się jedynym sposobem uznania małżeństwa osób tej samej płci w państwie członkowskim, które takiego małżeństwa nie przewiduje - uznał w czwartek w polskiej sprawie rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości UE.
Krzysztof Koślicki
03.04.2025
Prawo cywilne Prawo rodzinne Administracja publiczna Prawo europejskie

Ministerialni urzędnicy wykorzystują lukę w rządowym procesie legislacyjnym

Samorząd terytorialny Prawnicy Administracja publiczna Prawo pracy
Nie ma terminu, w którym - po zakończeniu uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowaniu – ministerstwa musiałyby opublikować wszystkie dokumenty związane z projektowaną ustawą lub rozporządzeniem. A ponieważ to sami ministerialni urzędnicy wprowadzają dokumenty do systemu, bo Rządowe Centrum Legislacji zapewnia im tylko dostęp, to robią to z dużym opóźnieniem. Rekordzista dodał dokument do projektu po… ośmiu latach. Zdaniem prawników uniemożliwia to monitorowanie prac legislacyjnych.
Grażyna J. Leśniak Robert Horbaczewski Inga Stawicka
03.04.2025
Samorząd terytorialny Prawnicy Administracja publiczna Prawo pracy
Kierowca, prowadzący samochód w stanie nietrzeźwości, został ukarany grzywną 3 tys. złotych i karami dodatkowymi, m.in. zakazem spożywania alkoholu. Rację miał prokurator generalny, składając kasację, że Sąd Rejonowy w Mogilnie warunkowo umarzając postępowanie karne, nie mógł orzec wobec oskarżonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na trzy lata – orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Karnej.
Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska
03.04.2025
Prawo karne
Ochrona wierzytelności stanowi kluczowy element stabilności finansowej zarówno przedsiębiorstw, jak i osób fizycznych. Skuteczne zabezpieczenie swoich praw jako wierzyciela jest zatem niezwykle istotne. W relacjach biznesowych, a także prywatnych, zdarzają się bowiem sytuacje, gdy dłużnik unika jednoznacznego przyznania się do długu. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel pozostaje bezbronny - pisze Martyna Jędraszka-Stankiewicz, adwokat w BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy.
Martyna Jędraszka-Stankiewicz
03.04.2025
Spółki Małe i średnie firmy

Są już pierwsze wyroki w wydziale frankowym w warszawskim Sądzie Apelacyjnym

Wymiar sprawiedliwości Domowe finanse Banki Kredyty frankowe
Pełną parą ruszył wydział frankowy w warszawskim Sądzie Apelacyjnym, dzięki temu wielu kredytobiorców może liczyć na szybkie zakończenie spraw, choć jeszcze nie wszyscy sędziowie ruszyli z wokandami. Dziennie do wydziału wpływa średnio 80 spraw. Obecnie orzeka 16 sędziów, ale docelowo sędziów w wydziale frankowym ma być 20.
Regina Skibińska
03.04.2025
Wymiar sprawiedliwości Domowe finanse Banki Kredyty frankowe

Zniknie rejestr utraconych dóbr kultury

Samorząd terytorialny Domowe finanse
Przez siedem lat obowiązywania przepisów do rejestru utraconych dóbr kultury nie został wpisany ani jeden obiekt i rejestr ten pozostaje pusty, dlatego ustawodawca postanowił usunąć obowiązek wpisu utraconych przedmiotów do tej bazy. Jest to o tyle zasadne, że przedmiotów spełniających kryteria wpisu z mocy prawa nie można sprzedać ani zasiedzieć, dodatkowy rejestr uznawany więc jest za zbędny.
Monika Sewastianowicz
02.04.2025
Samorząd terytorialny Domowe finanse
Prezydent podpisał nowelizację ustawy o zakazie stosowania aromatu charakterystycznego w tzw. podgrzewanych wyrobach tytoniowych. Ostateczna wersja przewiduje dziewięcio-, a nie trzymiesięczne vacatio legis, jak było to proponowane przed konsultacjami publicznymi. Za regulacją szczególnie mocno opowiada się środowisko lekarskie, które alarmuje o potencjalnych skutkach ubocznych tego typu produktów.
Inga Stawicka
02.04.2025
Opieka zdrowotna
NFZ nie refunduje pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia chorujących na cukrzycę typu 1 oraz kryteriów systemu ciągłego monitorowania glikemii (CGM). Po przekroczeniu tego wieku pacjenci muszą sami ponosić koszty. Niektórzy z tego powodu rezygnują z tej terapii. Na interwencję rzecznika praw obywatelskich, MZ odpowiada, że nie planuje poszerzenia populacji uprawnionej do tych świadczeń. Powodem jest brak pieniędzy i dowodów na skuteczność wyższą od innych metod.
Monika Stelmach
02.04.2025
Pacjent
Dwadzieścia, a nie trzydzieści godzin minimalnego wsparcia dla użytkownika asystencji osobistej. A także doprecyzowanie stawek wynagrodzenia asystentów, uregulowanie kwestii ich ubezpieczenia, rezygnacja z obowiązkowej obecności osoby o tym samym lub zbliżonym rodzaju niepełnosprawności w składzie ustalającym prawo do asystencji – to niektóre zmiany w poprawionym, rządowym projekcie ustawy o asystencji. Przesuwa się termin, od kiedy będzie można skorzystać z usługi.
Beata Dązbłaż
02.04.2025
Samorząd terytorialny Niepełnosprawność
Resort zdrowia poinformował, że kończy prace nad standardem kompleksowej opieki nad pacjentką z endometriozą. Już w kwietniu projekt rozporządzenia trafi do konsultacji społecznych, a w lipcu tego roku nowe świadczenie będzie finansowane przez NFZ. Powstaną także specjalistyczne centra leczenia endometriozy.
Inga Stawicka
02.04.2025
Pacjent Opieka zdrowotna

Maleje aktywność zawodowa seniorów

Emerytury i renty Prawo pracy Ubezpieczenia społeczne Rynek pracy
W 2023 roku ludność aktywna zawodowo w wieku 60-89 lat liczyła 1443 tys. osób, tj. o 1,7 proc. mniej niż rok wcześniej. Osoby aktywne zawodowo w tej grupie wiekowej stanowiły 8,1 proc. ogółu aktywnych zawodowo osób w wieku 15-89 lat (wobec 8,3 proc. w roku poprzednim). Natomiast liczba osób biernych zawodowo w wieku 60-89 wyniosła 7934 tys. i wzrosła o 1,2 proc. w stosunku do roku poprzedniego – wynika z rządowej „Informacji o sytuacji osób starszych w Polsce za 2023 r.”.
Grażyna J. Leśniak
02.04.2025
Emerytury i renty Prawo pracy Ubezpieczenia społeczne Rynek pracy
Młoda matka nie uzyskała świadczenia na dziecko. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił wypłaty jednorazowej zapomogi z tytułu jego urodzenia, wskazując, że matka zbyt późno zgłosiła się do ginekologa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, bo uznał, że należało dokładnie ustalić przyczynę zwłoki.
Marek Sondej
02.04.2025
Samorząd terytorialny Pomoc społeczna

OSR jak zło konieczne – bez kluczowych informacji

Prawnicy Administracja publiczna Prawo pracy Małe i średnie firmy
Brak oceny skutków finansowych i w ujęciu niepieniężnym w odniesieniu do przedsiębiorstw to stały mankament projektów ustaw i rozporządzeń przygotowywanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zaś trudności w ocenie wpływu to stała wymówka. Najbardziej skrajnym przykładem forsowania zmiany przepisów bez rzetelnego OSR jest obecnie rozporządzenie o maksymalnej temperaturze w miejscu pracy. W ubiegłym roku, mimo zarzutu braku OSR, projekt wolnej Wigilii trafił do parlamentu… jako projekt poselski.
Grażyna J. Leśniak
02.04.2025
Prawnicy Administracja publiczna Prawo pracy Małe i średnie firmy
Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano poprawioną wersja projektu zakładającego likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej modelem wspieranego podejmowania decyzji. Chodzi o kwestie pozbawienia praw wyborczych, co w przypadku osób ubezwłasnowolnionych reguluje Konstytucja. Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by decydował o tym każdorazowo sąd, ustanawiając kuratora reprezentującego.
Patrycja Rojek-Socha
02.04.2025
Wymiar sprawiedliwości
Farmaceuta w aptece lub w punkcie aptecznym będzie mógł uzupełnić receptę wystawioną przez lekarza, jeśli zabrakło na niej informacji o prawie do bezpłatnego leku, które przysługuje dzieciom i seniorom. Projekt rozporządzenia w tej sprawie Ministerstwo Zdrowia przekazało do konsultacji publicznych.
Grażyna J. Leśniak
01.04.2025
Zawody medyczne Farmacja
Związek Powiatów Polskich negatywnie ocenia poselski projekt wprowadzenia dla strażaków ochotników elektronicznych legitymacji. Wskazuje, że przepisy już umożliwiają wydawanie takich legitymacji, ale żadna nie została dotąd wydana. Gminy, które mają odpowiadać za wydawanie legitymacji, mogą mieć problemy, bo nie mają dostępu do pełnych danych członków OSP i strażaków pobierających świadczenia ratownicze. Ponadto nie każdy strażak musi korzystać z mObywatela.
Robert Horbaczewski
01.04.2025
Samorząd terytorialny
Hanna Kończal została powołana na Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) - przekazało we wtorek Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Poprzednia szefowa Inspekcji, Joanna Piekutowska została odwołana ze stanowiska pod koniec 2024 roku.
Robert Horbaczewski
01.04.2025
Środowisko Administracja publiczna
Pracą górniczą, zaliczaną do emerytury w wymiarze półtorakrotnym przepisy nie uwzględniają pracy pod ziemią w podmiotach wykonujących określone prace dla kopalń – jeśli taki podmiot nie ma bezpośredniej umowy z kopalnią. Wtedy ZUS przy ustalaniu uprawnień emerytalnych uwzględnia jedynie zwykły okres zatrudnienia. Takie zróżnicowanie narusza konstytucyjną zasadę równości - uważa RPO i pisze do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Grażyna J. Leśniak
01.04.2025
Emerytury i renty Prawo pracy Ubezpieczenia społeczne

Orzekanie na trwałe w ZUS jest wyjątkiem i to się nie zmieni

Pomoc społeczna Ubezpieczenia społeczne Niepełnosprawność
Zgodnie z przepisami zasadą jest, że niezdolność do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzeka na okres nie dłuższy niż pięć lat. Orzekanie na trwałe jest wyjątkiem i dotyczy sytuacji, w których ponowna ocena niezdolności do pracy przez lekarza orzecznika jest bezcelowa. Nie ma też renty na stałe z ZUS. I te zasady na razie się nie zmienią, bo procedowany projekt przepisów o reformie orzecznictwa w Zakładzie dotyczy tylko organizacji, a nie zasad orzekania.
Beata Dązbłaż
01.04.2025
Pomoc społeczna Ubezpieczenia społeczne Niepełnosprawność
Konsumentom ponownie w sukurs przybył Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując, że umowy związane z funduszami kapitałowymi powinny zawierać jasne, precyzyjne i zrozumiałe informacje dotyczące gospodarczego i prawnego charakteru podstawowych aktywów oraz związanego z nimi ryzyka strukturalnego - pisze Przemysław Jurkowski, radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych Woźniak Jurkowski sp.k.
Przemysław Jurkowski
01.04.2025
Domowe finanse Ubezpieczenia
Podstawą opodatkowania daniną od spadków i darowizn jest wypłacana rata świadczenia renty nieodpłatnej, a nie cała wartość tego świadczenia określona w umowie za cały okres jej trwania - taką korzystną uchwałę podjął Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. III FPS 5/24). Organy skarbowe opodatkowały całe świadczenie, jeszcze nie otrzymane przez podatniczkę. Eksperci stanowisko sądu oceniają bardzo pozytywnie.
Wiesława Moczydłowska
01.04.2025
Domowe finanse Podatek od spadków i darowizn
Urzędy gmin są zasypywane wnioskami o wuzetki i obawiają się kar za nieterminowe ich wydanie. W niektórych urzędach wzrost liczby wniosków przekracza 100 procent. Gminy próbują się bronić, uchwalając przystąpienie do planów miejscowych. Kto do końca 2025 roku nie zdąży uzyskać prawomocnej bezterminowej wuzetki, w przyszłym roku dostanie ważną tylko pięć lat.
Zofia Jóźwiak
01.04.2025
Samorząd terytorialny Budownictwo Ład Przestrzenny
Postępowania dotyczące przestępstw motywowanych uprzedzeniami mają być prowadzone przez wyznaczonych, odpowiednio przygotowanych prokuratorów, a czynności z udziałem pokrzywdzonych dokonywane z najwyższą starannością w zakresie poszanowania ich godności, w sposób zapobiegający wtórnej wiktymizacji – takie m.in. zasady określił prokurator generalny w wytycznych w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami.
Krzysztof Sobczak
01.04.2025
Prawo karne
Wójt gminy po przeprowadzeniu kontroli nieruchomości mieszkańca stwierdził wycinkę 43 sztuk brzóz i klonów na posesji. Michałowi P., właścicielowi nieruchomości, wymierzył karę pieniężną w wysokości 100 tys. zł. Mężczyzna początkowo twierdził, że chodziło mu o przywrócenie nieruchomości do rolniczego użytkowania, a gdy ten argument podważono, skupił się na zarzutach nielegalności wejścia organów na jego posesję i czynienia ustaleń w oparciu o nielegalnie pozyskany dowód.
Marek Sondej
31.03.2025
Samorząd terytorialny Środowisko
Od 1 kwietnia 2025 roku do 31 marca 2026 roku będą obowiązywać nowe stawki jednorazowych odszkodowań z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za wypadki przy pracy i choroby zawodowe. Stawki będą wynosić od 1636 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu do 147 tys. 271 zł, jeżeli np. do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz 28 636 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci.
Grażyna J. Leśniak
31.03.2025
Prawo pracy BHP
Skrócenie czasu trwania procedur legalizujących pobyt i pracę cudzoziemców, uproszczenie wymogów przy zmianie warunków ich zatrudnienia czy też odejście od obowiązku stosowania umowy pisemnej w przepisach prawa pracy – to tylko niektóre z postulatów deregulacyjnych dotyczących zatrudnienia, które znalazły się na Czarnej Liście Barier przygotowanej przez Konfederację Lewiatan.
Grażyna J. Leśniak
31.03.2025
Prawo pracy Rynek pracy

Rząd naprawi krzywdy funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej i pracownikom Służby Celnej

Finanse publiczne Emerytury i renty Administracja publiczna Cło
Okres zatrudnienia w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej funkcjonariusza, którego stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy i który następnie został przeniesiony do pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej, będzie zaliczany jako okres równorzędny ze służbą. W wymiarze łącznym nie większym niż siedem lat - przewidują założenia do projektu.
Grażyna J. Leśniak
31.03.2025
Finanse publiczne Emerytury i renty Administracja publiczna Cło

13-ta emerytura nie dla każdego będzie taka sama

Domowe finanse Emerytury i renty Ubezpieczenia społeczne
Nie każdy dostanie dodatkową 13. emeryturę w takiej samej kwocie. Kwota, która wpłynie na konta seniorów, jest uzależniona od tego, jak wysoka jest ich comiesięczna wypłata z ZUS, ponieważ „trzynastka” będzie opodatkowana i oskładkowana – przypomina Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Grażyna J. Leśniak
31.03.2025
Domowe finanse Emerytury i renty Ubezpieczenia społeczne
Teoretycznie przepisy nakazują sklepom wielkopowierzchniowym wyraźne oddzielanie przestrzeni z alkoholem od reszty stoisk. Ustawodawca nie zdefiniował jednak pojęć „ciąg handlowy” oraz „lada", przez co interpretacja przepisów jest mocno utrudniona. Posłowie wskazują, że w dużych marketach klienci, którzy chcą skorzystać z kas samoobsługowych, stoją w kolejce w dziale z alkoholem - co może zachęcić do większej konsumpcji.
Inga Stawicka Robert Horbaczewski
31.03.2025
Rynek i konsument

Wcześniejsi emeryci nierówno traktowani

Finanse publiczne Emerytury i renty Ubezpieczenia społeczne
Brak uwzględnienia waloryzacji kapitału i składek w okresie pobierania emerytury wcześniejszej, brak wyrównania oraz przyjęcie fikcji prawnej, dla emerytów, którzy nigdy nie przeszli na emeryturę powszechną, zgodnie z którą ponowne przeliczanie emerytury nie nastąpi w momencie składania wniosku, lecz w momencie osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego - to główne mankamenty projektu ustawy, nad którym pracuje resort pracy dla wcześniejszych emerytów z roczników innych niż 1953. Zdaniem prawników, różnic i niekorzystnych rozwiązań może być więcej, gdy projekt zostanie opublikowany.
Grażyna J. Leśniak
31.03.2025
Finanse publiczne Emerytury i renty Ubezpieczenia społeczne