Nie ma sprawiedliwości bez postępowania dowodowego, podczas którego wykorzystujemy opinie biegłych specjalistów - ocenił minister sprawiedliwości Cezary Grabarczyk otwierając w piątek Kongres Psychiatrii Sądowej w Łodzi.
W dwudniowym Kongresie Psychiatrii Sądowej, który rozpoczął się w piątek w Łodzi uczestniczy ok. 200 psychiatrów, psychologów i seksuolodzy i ok. 100 prawników z całego kraju. W czasie wykładów, sesji i warsztatów prezentowane są zagadnienia z obu tych dziedzin oraz wiedza niezbędna do orzekania i opiniowania w sprawach dotyczących zdrowia psychicznego oraz wykorzystywania psychiatrii w procesie stosowania prawa.

"Nie ma sprawiedliwości bez postępowania dowodowego, podczas którego wykorzystujemy opinie biegłych specjalistów" - mówił minister Grabarczyk, który otworzył kongres. Jak dodał, spotkanie w Łodzi to dobra okazja do poddania krytyce nowych rozwiązań prawnych.

"Od 1 lipca zmienimy tryb postępowania karnego na w pełni kontradyktoryjny. Postępowanie dowodowe w tym trybie zyskuje na znaczeniu. I to także będzie test dla całego wymiaru sprawiedliwości, dla stron i postępowania dowodowego, podczas którego przedstawiane będą opinie biegłych i instytutów” - powiedział.

Prof. Gałecki wyjaśnił, że w tym roku wprowadzona zostanie duża nowelizacja kodeksu postępowania karnego, która będzie pozwalała na wykorzystywanie w postępowaniu tzw. prywatnych opinii psychiatrycznych. "Nie tylko sąd będzie powoływał biegłych psychiatrów, ale np. osoba podsądna lub podejrzany będzie mógł poprosić biegłego – któremu on zapłaci – o to, żeby wydał opinię. To zupełna nowość w postępowaniu karnym, trochę na wzór amerykański i anglosaski" - zaznaczył.

"Jesteśmy ciekawi, jak to zadziała. Pojawiają się obawy, że mogą zdarzyć się lekarze nieuczciwi, którzy za wysokie honoraria będą pisać nieprawdziwe opinie" - podkreślił naukowiec. "Jednak stworzenie opinii to stworzenie dokumentu, jeśli będzie on nieprawdziwy, nieoparty na rzetelnej wiedzy, odpowiedzialność poniesie biegły" - zaznaczył.

ID produktu: 40288085 Rok wydania: 2013
Autor: Anna Golonka
Niepoczytalność i poczytalność ograniczona>>>

Nowelizacja – zdaniem Gałeckiego - ma na celu przyspieszenie postępowania, które obecnie przedłuża się z powodu długiego oczekiwania na wydanie opinii biegłego, ponieważ np. w woj. łódzkim jest tylko trzech biegłych seksuologów.

"Problemem jest nie tylko zbyt mała liczba biegłych, ale też ustawowa opłata za wykonanie opinii, która jest relatywnie niska. W czasie, który lekarz musi poświęcić na przygotowanie opinii, jest w stanie – wykonując swój zawód – zarobić o wiele więcej, co sprawia, że nikt nie chce pisać opinii" – uważa psychiatra.

Zgodnie z przytoczonymi przez Gałeckiego danymi, biegli psychiatrzy wydają opinie w 80 proc. spraw karnych w Polsce. Jak wyjaśnił, zaburzenie i choroba psychiczna są przesłanką ustawową, aby w postępowaniu karnym powołać biegłego psychiatrę.

"Przesłanką do powołania biegłego jest np. skorzystanie z poradni psychologiczno-pedagogicznej w czasie nauki w szkole. Jeśli taki fakt pojawi się w aktach sprawy danej osoby – nawet, jeśli popełni ona czyn w wieku lat 40 – biegły musi być powołany" - podkreślił profesor.

W opinii Gałeckiego liczba spraw karnych, w których musi wypowiedzieć się psychiatra, będzie rosła ze względu na wzrost zachorowalności na depresje, zaburzenia lękowe, zespoły otępienne i inne choroby psychiczne.

"Mamy do czynienia z coraz większą liczbą spraw, w których musi wypowiedzieć się w sądzie psychiatra. Bez jego opinii, sąd nie wie, czy dana osoba była poczytalna, a to bardzo istotne, bo jeśli ktoś był niepoczytalny nie można przypisać mu winy – wtedy a priori i z urzędu sprawę się umarza" - dodał.

Zdaniem profesora psychiatria sądowa łączy precyzję i rygorystyczność prawa i wiele odcieni zdrowia psychicznego. "Nie jest jednak tak, że stwierdzona niepoczytalność stanowi ucieczkę przed karą za popełniony czyn. Są standardy, wiedza i doświadczenie, choć faktycznie w opiniach psychiatrycznych jest bardzo dużo subiektywizmu. Tego się nie da uniknąć, choć można ten subiektywizm zminimalizować" - powiedział psychiatra.

Kongres Psychiatrii Sądowej został zorganizowany przez Klinikę Psychiatrii Dorosłych UM w Łodzi i Łódzki Oddział Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. (PAP)