Całkowita i bezwzględna samodzielność prokuratora referenta w zakresie prowadzonego przez niego postępowania, żadnych poleceń co do czynności w jego ramach, także co do proponowanej kary. Do tego zniesienie nadzoru zewnętrznego, a kontrolę nad decyzjami prokuratora w ramach postępowania sprawowałby sąd - takie m.in. zmiany mają się znaleźć w nowych przepisach regulujących pracę prokuratury.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury trwają prace na likwidacją asesury w sądach i w prokuraturze. Asesorów mieliby zastąpić sędzia i prokurator "na próbę", mają być też stworzone mechanizmy weryfikacji ich pracy i ewentualnego odwołania. Poinformowano o tym podczas panelu, dotyczącego jednolitego statusu prokuratorów, w ramach konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze".

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk poinformował, że nie ma merytorycznych przesłanek by wyłączyć prokurator Ewę Wrzosek z postępowania w sprawie wybudowania dwóch wieżowców na należącej do spółki Srebrna działce w Warszawie. 15 marca zmarła Barbara Skrzypek, bliska współpracownica prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, która kilka dni wcześniej była przesłuchiwana w tej sprawie jako świadek. Prokuratur Wrzosek nie zgodziła się na udział w czynnościach jej pełnomocnika, przesłuchanie nie zostało też nagrane.

Do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej powołani zostali prof. dr hab. Marcin Trzebiatowski z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z Katedry Prawa Handlowego oraz prof. dr hab. Ireneusz Kunicki z Katedry Postępowania Cywilnego Uniwersytetu w Łodzi.

Przy okazji zmian mających przywrócić konstytucyjne standardy w prokuraturze, należałoby zmienić także zakres zadań prokuratora, w tym ograniczyć lub wyeliminować obowiązek prowadzenia postępowań przygotowawczych. Prokurator ograniczyłby się wtedy, w oparciu o dowody zebrane przez policję, do sformułowania aktu oskarżenia. Mówiono o tym podczas konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze", która w dniach 20 i 21 marca odbywa się na Uniwersytecie Warszawskim.

Legalna definicja nielegalnego wyścigu samochodowego budzi zastrzeżenia - prawnicy wskazują, że może być niezrozumiała dla przeciętnego odbiorcy choćby dlatego, że wyścigi odbywają się nie tylko samochodami, ale również innymi pojazdami - np. motorami. Swoim zakresem nie obejmuje np. tych, którzy ścigają się „spod świateł”. Wątpliwości pojawiają się także w kwestii odpowiedzialności osób, które obserwują takie wydarzenia. Uwag jest o wiele więcej.

Naczelna Rada Adwokacka proponuje by osoba nie będąca stroną w sprawie, czyli świadek, mogła ustanowić pełnomocnika. Uchylony zostałby przepis umożliwiający prokuratorowi odmowę dopuszczenia go do przesłuchania. Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów, świadek może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jego interesy w toczącym się postępowaniu. Decyzja należy do prokuratora albo sądu. Prawnicy podkreślają, że problem tkwi też w praktyce.

Ustawa separacyjna, czyli rozdzielenie urzędu ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego to pierwszy krok do uniezależnienia prokuratury od władzy wykonawczej. Kolejnym istotnym jest autonomia budżetowa prokuratury planowana od 2027 roku. Za tym muszą jednak pójść zmiany wewnątrz prokuratury - w tym kwestie kadrowe, kadencyjność, nieusuwalność z funkcji, konkursy - wskazywali uczestnicy konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze".

Poza ustawą o rozdzieleniu urzędu ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego potrzebne jest przyjęcie pełnej, nowej ustawy Prawo o prokuraturze. Status prokuratorów powinien być jednak podobny pod względem organizacyjnym, kadrowym do statusu sędziów. Uważam, że nie ma potrzeby poszukiwania jakichś nowych rozwiązań - mówił prof. Adam Bodnar, minister sprawiedliwości, podczas konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze".

Choć konkretnego projektu ustawy o pracownikach sądów jeszcze nie ma, Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło ich przedstawicielom jej wstępne założenia. Wśród nich - jak ustaliło Prawo.pl - jest m.in. stworzenie korpusu urzędników sądowych, opracowanie systemu dodatków za wysługę, uregulowanie kwestii wewnętrznych naborów i ich transparentności, w końcu urlopy pracownicze. Rozważane są także kwestie wynagrodzeń, w tym postulaty związków dotyczące uzależnienia ich od np. pensji sędziego czy przeciętnego wynagrodzenia.

Ministerstwo Sprawiedliwości widzi w cyfryzacji szanse na usprawnienie i przyspieszenie pracy sądów, ale też odciążenie ich od ton akt wytwarzanych w prowadzonych postępowaniach. Chce przeprowadzać ją etapowo tak, by sprawdzić czy wprowadzone rozwiązania działają i czy wymagają ewentualnych poprawek. W pierwszej kolejności, poza sprawami frankowymi, cyfryzacja ma objąć m.in. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Testowany jest już też digitalny asystent sędziego.

Bogdan Święczkowski, prezes Trybunału Konstytucyjnego, wystąpił do Przemysława Radzika, zastępcy rzecznika dyscyplinarnego sądów powszechnych o przeprowadzenie kwerendy orzecznictwa sądów powszechnych. Chodzi o sprawdzenie, którzy sędziowie odmawiali uznania wyroków TK za ostateczne i powszechnie obowiązujące lub kwestionowali status sędziów TK.

Prezes TK Bogdan Święczkowski po zapoznaniu się z zawiadomieniami Najwyższej Izby Kontroli dotyczącymi tzw. systemu Hermes rozważy skierowanie do Prokuratury zawiadomień o popełnieniu przestępstw z Kodeksu karnego poprzez kierowanie wobec niego fałszywych oskarżeń i przedstawianie fałszywych dowodów.

Minister sprawiedliwości Adam Bodnar spotkał się z przedstawicielami Polskiej Sekcji Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów na rzecz Mediacji (GEMME), aby omówić m.in. rządowy program „Sprawne Sądy - 10 Filarów”. Minister dostrzega kluczową rolę mediacji oraz innych alternatywnych metod rozwiązywania sporów w usprawnianiu postępowań sądowych.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce by już w kwietniu br. ruszył pilotaż w zakresie wnoszenia pism - konkretnie środków odwoławczych, poprzez portal informacyjny sądów. Na razie zaangażowane będą w niego niektóre kancelarie i prokuratury. Kiedy docelowo taka funkcjonalność zostanie uruchomiana? Ma być wiadomo w połowie roku. Wcześniej potrzebne są jednak zmiany w procedurze karnej i cywilnej. Pierwszy projekt jest już opiniowany, drugi wewnętrznie konsultowany.

Sejm zajmie się petycją w sprawie zmiany art. 136 Regulaminu Sejmu dotyczącego ustanawiania obrońcy spośród posłów. Chodzi o to, by w postępowaniach dyscyplinarnych i immunitetowych posłowie mogli też sięgać po pomoc obrońców spośród adwokatów lub radców prawnych. Petycje do Sejmu skierował adwokat Robert Pogorzelski, który wskazuje, że brak takiej możliwości jest wątpliwy w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji.

Sytuacja wokół Izby Dyscyplinarnej, a następnie Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN, dała się adwokackim dyscyplinarkom mocno we znaki. NRA chce poprawić przepisy Prawa o Adwokaturze i proponuje, by adwokata skreślało się z listy adwokatów z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o jego wydaleniu z adwokatury, czy w praktyce - po decyzji Wyższego Sądu Dyscyplinarnego jako drugiej instancji. Prawnicy mają jednak wątpliwości: co w sytuacji, gdy SN uwzględni potem kasację.

Niezależność prokuratury, rola prokuratora w postępowaniu przygotowawczym, jednolity status i kwestie dyscyplinarek - to główne tematy zbliżającej się dwudniowej konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze", która odbędzie się 20 i 21 marca na Uniwersytecie Warszawskim. Organizują ją Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Stowarzyszenie Prokuratorów "Lex Super Omnia", polska grupa Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Karnego (AIDP) oraz Prokuratura Krajowa.

System dozoru elektronicznego, jako forma wykonywania kary pozbawienia wolności, może wkrótce objąć znacznie szerszą niż obecnie grupę skazanych. Konsultowany właśnie projekt przewiduje jego stosowanie przy karze pozbawienia wolności do trzech lat, gdy do odbycia jej w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze do półtora roku - obecnie jest to pół roku. System ma rezerwy do „obsłużenia” większej grupy skazanych.

Krzysztof Szczucki, były szef Rządowego Centrum Legislacji, a obecny poseł Prawa i Sprawiedliwości usłyszał zarzut przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków. Przedstawiła je Prokuratura Okręgowa w Warszawie. Według niej Szczucki, jako prezes RCL, miał działać na szkodę interesu publicznego, promując siebie jako kandydata do Sejmu w 2023 roku kosztem budżetu państwa. Poseł pod koniec stycznia zrzekł się immunitetu.