Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało się z obniżania dodatków funkcyjnych dla m.in. prezesów, wiceprezesów sądów i przewodniczących wydziałów. Nowa wersja projektu rozporządzenia zakłada jednak spory wzrost mnożników dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców - z 0,1 do odpowiednio 0,9 i 0,8 podstawy ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziego. MS uzasadnia to tym, że „nowi" rzecznicy będą mocno obciążeni pracą. Projekt negatywnie zaopiniowała obecna, kwestionowana przez ministerstwo, KRS.

Stanowisko obywatela w sprawie CPK znalazło się w podsumowaniu konsultacji ustawy o... wychowaniu w trzeźwości. Opinie o kadencyjności wójtów załączono do projektu nowelizacji Kodeksu karnego, a także do ustaw o uszczelnieniu granic, mrożeniu cen energii i imprezach masowych. Na stronie Sejmu do e-konsultacji raz za razem powtarza się błąd, przez który nie wiadomo, kto za czym głosował i czego dotyczą zgłaszane uwagi.

Zespół Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym praktycznie zakończył już prace nad projektem. Jeśli wszystko się ułoży, to będzie przedstawiony całej Komisji 23 września. Proponujemy m.in. wprowadzenie dodatkowego wymogu pięcioletniego stażu pracy w zawodzie prawniczym dla tzw. akademików kandydujących do SN i czteroletnią karencję dla prawników którzy sprawowali m.in. funkcje rządowe czy byli posłami. Obecnie łatwiej się dostać do SN, niż do sądu okręgowego - mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, przewodniczący zespołu.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego przyjęła w zeszłym tygodniu stanowisko przewodniczącego w sprawie legalności organów jednoosobowych sądu oraz pilnej potrzeby przywrócenia zasad praworządności. Ławnicy SN wystosowali też apel do ławników polskich sądów powszechnych. Należy zapewnić im w pełni legalne warunki pracy, tak aby nie byli oni przymuszani do uczestnictwa w łamaniu prawa.

Zastępca prokuratora generalnego ma postawione siedem zarzutów naruszenia godności urzędu. Chodzi głównie o publiczne kwestionowanie prawidłowości powołania prokuratora Dariusza Korneluka do pełnienia funkcji prokuratora krajowego oraz przysługującego mu uprawnia do odwołania prokurator Prokuratury Okręgowej w Białymstoku. A także - opublikowanie na portalu społecznościowych X komentarzy o treści i formie nielicujących z zajmowaną przez siebie funkcją.

Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę o przedstawieniu prezydentowi RP wniosku o mianowanie asesora sądu rejonowego na urząd sędziego rejonowego. Rada poparła też dwie kandydatury asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na urząd sędziów WSA - w Gorzowie Wielkopolskim i w Warszawie, a także jedną kandydaturę na asesora WSA w Gdańsku. W tym ostatnim konkursie o jedno miejsce ubiegało się aż 11 kandydatów.

I prezes Sądu Najwyższego skierowała wniosek do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem, czy przejście w stan spoczynku sędziów SN w wieku 65 lat nie godzi w konstytucyjne zasady niezawisłości i nieusuwalności sędziów. Chodzi przede wszystkim o zabezpieczenie sytuacji finansowej 31 sędziów, którzy do osiągnięcia 65. roku życia nie będą mieli siedmioletniego stażu służby w SN. Jest to bowiem warunek, aby ich wynagrodzenie zostało podwyższone do stawki awansowej.

Trudno się zgodzić, że poprzez zastosowanie tymczasowego aresztowania wnioskodawca występujący o zadośćuczynienie został poddany torturom, gdyż nic na to nie wskazuje – stwierdził Sąd Najwyzszy w Izbie Karnej. – Nie był to też areszt nakładczy, bo nie zastosowano w dwóch sprawach aresztu. Sąd uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który pomylił zadośćuczynienie z odszkodowaniem za doznaną krzywdę.

Skuteczność egzekucji w niektórych rewirach komorniczych sięga zaledwie kilku procent, co oznacza paraliż procesu odzyskiwania długów przez wierzycieli. Brakuje też wielu statystyk, co prowadzi do wniosku, iż egzekucja w Polsce jest przez ustawodawcę traktowana po macoszemu. Należy pilnie zająć się reformą postępowania egzekucyjnego - w przeciwnym razie będziemy mieli praktycznie oficjalną zgodę na jawne bezprawie - uważa Katarzyna Gajda, adwokat z kancelarii Targosz Gajda Adwokaci Spółka Cywilna.

Nie będzie konieczne składanie przed sądem administracyjnym dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w imieniu strony, w sytuacji gdy może on to stwierdzić na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego ma dostęp drogą elektroniczną. Do postępowania przed sądami administracyjnymi wprowadzona zostanie też instytucja tzw. „przyjaciela sądu” (łac. amicus curiae) - zakłada to ustawa przyjęta przez Sejm.

Senat wyraził zgodę na powołanie Mariusza Haładyja - dotychczasowego szefa Prokuratorii Generalnej - na prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Nowy szef NIK był w latach 2012–2015 podsekretarzem stanu w Ministerstwie Gospodarki, w latach 2015–2018 w Ministerstwie Rozwoju, następnie - w latach 2018–2019 - wiceministrem przedsiębiorczości i technologii. Jest radcą prawnym.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że kończy prace nad projektem noweli ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, która ma dać szansę m.in. byłym aplikantom na trzecie podejście do egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego. W piśmie skierowanym do Stowarzyszenia Absolwentów i Aplikantów KSSiP VOTUM zaznaczono równocześnie, że na tempo prac wpływ ma też szereg pilnych czynności legislacyjnych związanych m.in. z projektami ustaw dotyczącymi ustroju sądownictwa i przywracania praworządności, które aktualnie realizuje Departament Legislacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości.

Sejm rozpoczął prace nad dużą nowelizacją procedury karnej, która ma cofnąć szereg zmian wprowadzonych w latach 2015 – 2023, w tym zwiększyć uprawnienia osób podejrzanych i oskarżonych, ograniczyć możliwości stosowania i przedłużania tymczasowego aresztowania, przywrócić właściwe relacje pomiędzy sądem i prokuratorem. Sejmowa większość zapewne doprowadzi do uchwalenia tej regulacji, ale przy głośnym oporze PiS i Konfederacji. A wtedy będzie pytanie, czy prezydent podpisze taką ustawę.

Unijny Trybunał otwiera szeroko furtkę do transgranicznego badania ojcostwa mężczyzn, którzy już nie żyją. Wszystko przez pozwolenie na otwarcie grobu i pobranie próbek DNA od zmarłego we Francji, gdzie to dotychczas było zakazane, ze względu na postępowanie w innym państwie członkowskim. Precedensowa opinia rzeczniczki generalnej Tamary Ćapeta, jeśli znajdzie za kilka miesięcy potwierdzenie w wyroku TSUE, może ułatwić procedury ustalania ojcostwa, rodzinne i spadkowe, gdy rodzicem - także polskiego dziecka - był cudzoziemiec.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury kończą się prace nad nową ustawą o Sądzie Najwyższym. Gotowy projekt ma trafić na jej posiedzenie 23 września br. i zakłada m.in. nowy wymóg dla akademickich kandydatów na sędziego SN. Poza tytułem naukowym będą musieli wykazać się 5-letnim stażem w zawodzie prawniczym. Z kolei byłych ministrów, wiceministrów, posłów i senatorów czekałaby 4-letnia karencja przed wystartowaniem w sędziowskim konkursie. Prawnicy widzą w tym szansę na odpolitycznienie i profesjonalizację SN.

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad projektem ustawy o pracownikach sądów, który ma być gotowy pod koniec 2025 r. lub na przełomie 2025 i 2026 r. Tymczasem nowy minister Waldemar Żurek ma 17 września spotkać się ze związkowcami pracowników sądów. Ci liczą na informacje o pracach nad projektem, ale chcą też rozmawiać o podwyżkach, także o rozwiązaniach systemowych. Z kolei na Prokuraturę Krajową „naciskają" pracownicy prokuratury – oni też czekają na swoją ustawę i na kolejne etapy podwyżek wynagrodzeń.

Asesorzy, którzy po dyskwalifikującym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2007 r. zniknęli z sądów, wrócili tam po 2016 r. na zasadach już zgodnych z Konstytucją, ale do proponowanego obecnie poszerzania zakresu ich orzekania trzeba podchodzić z ostrożnością – twierdzi prof. Ewa Łętowska, współsprawozdawca w sprawie, która doprowadziła do zniesienia instytucji asesora sądowego. I martwi się, że przygotowywanej zmiany nie będzie mógł ocenić prawidłowo funkcjonujący sąd konstytucyjny.

Rzeczniczka generalna Trybunału Laila Medina uznała w swojej opinii dla sędziów, że stosowanie WIBOR-u nie tylko podlega badaniu sądowemu, ale brak pełnej informacji o nim dla konsumenta-kredytobiorcy może być nieuczciwy i naruszać dobre obyczaje. Nie ma natomiast podstaw do podważania WIBOR-u jako takiego i metodologii jego ustalania. Ciężar decyzyjności spadnie więc na krajowych sędziów w konkretnych sprawach. Wyrok TSUE w tej sprawie jest spodziewany na przełomie roku.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce doregulować kwestie związane ze zdalnym przesłuchiwaniem świadków. W postępowaniu przygotowawczym będzie to możliwe bez ograniczeń, w postępowaniu sądowym wymagać będzie "ważnej przyczyny" i braku sprzeciwu strony, której taka czynność będzie dotyczyć. Dodatkowo prokurator będzie mógł w ten sposób, za zgodą podejrzanego, przedstawić mu, zmienić lub uzupełnić zarzuty.

Medialna cisza po lipcowym posiedzeniu Sądu Najwyższego, podczas którego zawieszono postępowanie do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedzi na kilka pytań prejudycjalnych polskich sądów w sprawie sankcji kredytu darmowego, może sugerować, że w takich sprawach niewiele się dzieje. Nic bardziej mylnego, gdyż są kolejne pytania do TSUE, jak również projekt nowej ustawy – pisze Anna Jackowska, radca prawny, partner w XALTUM Kancelaria Radców Prawnych Barczak Rozpara sp.k.