Od 1 lipca wszystkie podmioty publiczne będą musiały zgłaszać do rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Finansów umowy o wartości powyżej 500 zł. Według samorządowców, rejestr nie ma większego sensu i tylko przysporzy pracy. Prawnicy zwiastują liczne kłopoty z realizacją obowiązku, już od momentu kwalifikowania umowy do rejestru, po przepisy RODO. Zaniepokojony jest też Rzecznik Praw Obywatelskich.

Rządowe rozporządzenie w sprawie maksymalnej wysokości świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy zostało opublikowane we wtorek w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z nim, maksymalna wysokość wypłacanego świadczenia to 40 zł za osobę dziennie.

Zarząd Związku Województw RP wnioskuje o zmianę zapisów regulaminu konkursu na wybór strategii rozwoju lokalnego w ramach perspektywy finansowej Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Województwa wskazują, że w związku z mniejszym budżetem programu, część lokalnych strategii rozwoju może nie otrzymać wsparcia. Proponują konkretne rozwiązania.

Proces nadawania PESEL uchodźcom z Ukrainy rozpocznie się w środę 16 marca. Wąskim gardłem może być niewystarczająca liczba urzędników, których można oddelegować do tego zadania i czytników do pobierania odcisków palców. W gminach wiejskich problemem jest dostęp do fotografa, który zrobi zdjęcie biometryczne. Rząd i samorządowcy obawiają się również, że wszyscy nagle ruszą do urzędów.

Wniosek o dowód osobisty musi złożyć każdy, kto ukończył 18 lat i nie ma jeszcze takiego dokumentu. Można to zrobić w dowolnym urzędzie, niezależnie od adresu zameldowania. Wniosku nie można złożyć przez internet. Konieczna jest osobista wizyta w urzędzie, gdzie zostaną pobrane odciski palców i złożony wzór podpisu, który zostanie zamieszczony w dowodzie.

Bezpłatna komunikacja miejska, zerowe stawki opłat za postój samochodów w strefie płatnego parkowania, ulgi i zwolnienia do miejskich basenów, pomoc w zatrudnieniu - to inicjatywy miast, które mają pomóc uchodźcom z Ukrainy. Niektóre samorządy nie czekając na rządowe przepisy decydują się same wesprzeć obywateli, którzy przyjęli uciekinierów pod swój dach.

W ciągu kilku godzin ustawa o pomocy dla obywateli Ukrainy została podpisana przez prezydenta i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Regulacja wprowadza uproszczoną legalizację pobytu, rejestracje przez gminy, numer PESEL, ułatwienia w zatrudnieniu, 500 plus i pakiet świadczeń socjalnych, ale - co ważne - dla obywateli Ukrainy, którzy przedostali się do Polski bezpośrednio ze swojej ojczyzny.

Od środy 16 marca ruszy rejestracja obywateli Ukrainy, którzy przed rosyjską agresją uciekli do Polski, będą nadawane im numery PESEL. Równocześnie od tego dnia rodziny ich goszczące będą mogły składać wnioski o refinansowanie kosztów - w sumie chodzi o 40 zł na dobę, w przypadku każdego uciekiniera wojennego.

Od środy 16 marca Polacy, którzy przyjęli pod swój dach obywateli Ukrainy uciekających przed wojną, będa mogli występować o refinansowanie kosztów ich utrzymania. Chodzi o 40 zł dziennie i na osobę. Takie wsparcie jest przewidziane na dwa miesiące, wzór wniosku ma być znany najpóźniej w poniedziałek.

Realizacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., dotyczącego różnicowania świadczeń różnym grupom opiekunów osób z niepełnosprawnością, uzależniona jest od reformy systemu orzecznictwa, nad którą wciąż trwają prace. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej od lat udziela tej samej odpowiedzi na wszelkie pytania dotyczące tej sprawy. Projekt nowego systemu ma pojawić się wiosną tego roku.

Zmianę kryteriów dofinansowania budowy i modernizacji dróg lokalnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich przewiduje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi opublikowane już w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z nim maksymalna wartość dotacji dla jednego beneficjenta wzrośnie do 5 mln zł, a środki będzie można rozliczyć do 30 czerwca 2025 roku.

W uchwalonej przez Sejm specustawie o pomocy obywatelom Ukrainy znalazły się przepisy dające wojewodom możliwość wydawania poleceń, także ustnych, organom samorządu terytorialnego. Samorządy mają jednak przykre doświadczenia z realizacją poleceń wojewodów, kiedy wybuchła pandemia Covid. Wskazują, że w administracji publicznej podstawą obiegu decyzji jest dokument, papierowy lub elektroniczny, a nie słowo.

Rząd przygotowuje się do uruchamia systemu, który ma ułatwić relokację uciekinierów z Ukrainy po całym kraju. Jego elementem będzie aktualizowana baza wolnych miejsc zbiorowego zakwaterowania, system komunikacji wahadłowej i wcześniejsze powiadomienia o transportach uchodźców. System ma pomóc przygranicznym miastom w lubelskim, podkarpackim i Warszawie. Od wielu dni apelują o to samorządowcy.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczy 30 mln zł na wsparcie finansowe dla Ochotniczych Straży Pożarnych, które przekazały sprzęt ratowniczy na Ukrainę. Naborem wniosków zajmą się z wojewódzkie fundusze ochrony i środowiska w ramach programu „Ogólnopolski program finansowania służb ratowniczych".

Do projektu specustawy o pomocy uchodźcom z Ukrainy rząd wrzucił przepisy o zarządzaniu kryzysowym, dające premierowi możliwość wydawania poleceń jednostkom samorządu terytorialnego. Mają podlegać natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia. Przepis ten niepokoi samorządy, bo obawiają się, że nawet gdy minie kryzys uchodźczy, przepis może być wykorzystywany w każdej innej sytuacji.

W ramach Polskiego Ładu wprowadzono Rodzinny Kapitał Opiekuńczy - nowe świadczenie dla rodziców dzieci ułatwiające łączenie rodzicielstwa z pracą zawodową. Dla rodziców jest to forma wsparcia, dla samorządów dodatkowe obowiązki w zakresie sprawozdawczości, nadzoru i zmian organizacyjnych w żłobkach. RKO ma też wpływ na realizację projektów unijnych.

Rząd i samorządy wciąż negocjują warunki, na jakich ma odbywać się pomoc uciekinierom wojennym z Ukrainy. Punktem spornym jest zakres obowiązków, jakie przejmą jednostki samorządu terytorialnego, oraz sposób finansowania zadań. Aby gminy mogły wdrożyć jakąkolwiek pomoc, musi najpierw powstać elektroniczna baza rejestrowa. Rząd zapewnia, że samorządy otrzymają dostęp do rejestru.

Podniesienie terenu bez związku z pracami budowlanymi nie wymaga pozwolenia budowlanego. Właściciel gruntu nie może jednak zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co często w takich sytuacjach ma miejsce. Prawo wodne zakazuje właścicielowi samowolną zmianę stosunków wodnych.

Rząd szacuje, że sfinansowanie pomocy obywatelom Ukrainy, którzy schronią się przed wojną w Polsce, może wynieść od 1,8 do 3,4 mld zł. W ocenie skutków regulacji w roboczym projekcie specustawy dotyczącej pomocy uchodźcom z Ukrainy wyodrębnił nową rezerwę celową na ten cel w wysokości 3 mld zł. Rezerwa będzie w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Na razie pomoc w zakwaterowaniu migrantów wojennych z Ukrainy ma raczej charakter spontaniczny niż systemowy. Tysiące uciekinierów wprost z granicy trafiają do prywatnych domów, a to może zrodzić wiele problemów, zarówno dla gospodarzy, jak i gości, co już podnoszą eksperci.