Senacka poprawka, którą w piątek poparli posłowie, miała redakcyjny charakter.

Początkowo proponowano, by dla dokonania odpowiednich zmian w prawie związanych z Europejską Inicjatywą Obywatelską, znowelizować ustawę o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. Jednak w czasie prac parlamentarnych nad rządowym projektem nowelizacji, zdecydowano, by poświęcona im była odrębna ustawa o europejskiej inicjatywie obywatelskiej.

Ustawa stanowi, że minister spraw wewnętrznych będzie odpowiedzialny za wydawanie certyfikatu potwierdzającego, iż system zbierania deklaracji on-line (chodzi o deklaracje poparcia dla europejskiej inicjatywy z danego państwa członkowskiego) ma odpowiednie zabezpieczenia.

Minister ma być także odpowiedzialny za koordynowanie procesu weryfikacji takich deklaracji oraz dostarczanie certyfikatów dotyczących poświadczenia liczby ważnych deklaracji.

W ustawie zawarto też przepis karny ujednolicający ochronę wykonywania europejskiej inicjatywy obywatelskiej, analogicznie do wykonywania inicjatywy ustawodawczej przez obywateli w Polsce.

Stanowi on, że "kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem przeszkadza w wykonywaniu europejskiej inicjatywy obywatelskiej albo przez nadużycie stosunku zależności wywiera wpływ na jej wykonywanie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5".

Ponadto zgodnie z ustawą organizatorowi, który złoży nieprawdziwe oświadczenie w związku z procedurą przedłożenia europejskiej inicjatywy obywatelskiej, wykorzysta dane osobowe zebrane na potrzeby inicjatywy obywatelskiej do innych celów niż udzielenie poparcia dla niej, albo nie niszczy w terminach określonych w unijnym rozporządzeniu deklaracji poparcia (i ich kopii) otrzymanych w związku z europejską inicjatywą obywatelską, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Obywatele UE mogą zgłaszać swoje inicjatywy obywatelskie Komisji Europejskiej od 1 kwietnia 2012 roku. Jeśli w ciągu 12 miesięcy dana inicjatywa zyska poparcie co najmniej miliona osób z siedmiu krajów UE, może zaowocować nowymi unijnymi decyzjami, strategiami lub przepisami. Inicjatywa obywatelska ma zbliżyć obywateli do UE, dając im bezpośredni wpływ na prawo europejskie.

Wniosek ws. inicjatywy musi być złożony przez komitet obywatelski składający się z przynajmniej siedmiu obywateli z siedmiu państw członkowskich. Po zarejestrowaniu inicjatywy, komitet ma rok na zebranie niezbędnego miliona głosów poparcia (z co najmniej 7 krajów). Pod inicjatywą może podpisać się każdy uprawniony do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego, czyli w wieku co najmniej 18 lat (w Austrii - 16 lat).

Liczbę głosów poparcia muszą poświadczyć krajowe urzędy, a następnie Komisja Europejska analizuje inicjatywę i podejmuje decyzję, co z nią zrobić dalej: czy sporządzić wniosek ustawodawczy, czy przeprowadzić jakieś dodatkowe badanie, czy też nie podejmować w ogóle żadnych działań.

Jakąkolwiek decyzję KE podejmie, będzie musiała ją uzasadnić. W ramach tej analizy urzędnicy KE spotkają się z organizatorami, którzy będą też mogli przedstawić swój pomysł w trakcie wysłuchania publicznego w europarlamencie. (PAP)