Prezydent Karol Nawrocki skierował do TK wniosek o zbadanie konstytucyjności rozporządzenia ministra sprawiedliwości dotyczącego przydziału spraw sędziom. Chodzi o przepis, zgodnie z którym przewodniczący wydziału będzie mógł wyznaczyć do składu trójkowego dwóch sędziów. W ocenie prezydenta to "bezprawna próba poprawiania rozporządzeniem ustawy", a także ryzyko wpływu władzy wykonawczej na sądy. Skierowano też zawiadomienie do prokuratury dotyczące działania ministra Waldemara Żurka.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek skierował do Sejmu wniosek o uchylenie immunitetu byłego szefa MS Zbigniewa Ziobry. Prokuratura uważa, że jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego 26 przestępstw związanych z aferą wokół Funduszu Sprawiedliwości. Chodzi m.in. o „założenie i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą", która przywłaszczyła ponad 150 mln środków z Funduszu Sprawiedliwości – poinformowała rzeczniczka PG prokurator Anna Adamiak.

Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie konstytucyjności m.in. przepisów dotyczących zgromadzeń w prokuraturach regionalnych. W ocenie związkowców funkcjonują one od maja 2020 r. w nienależycie obsadzonym składzie, a to ze względu na prokuratorów funkcyjnych. Dodatkową kwestią - jaką podnoszą - jest to, czy decyzje podejmowane przez takie zgromadzenie wywołują skutek prawny.

Do rzecznika praw obywatelskich wpływają skargi sędziów sądów powszechnych w sprawie niewyrażania zgód przez Krajową Radę Sądownictwa na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska po ukończeniu 65. roku życia. Rzecznik Marcin Wiącek wystąpił w tej sprawie do przewodniczącej KRS Dagmary Pawełczyk-Woickiej. Jest już odpowiedź Rady. Wynika z niej, że w 2025 r. na 85 oświadczeń woli dalszego orzekania wydano 51 odmów.

Nie milkną echa sugestii, która miała się znaleźć w wywiadzie premiera Donalda Tuska, że dopuszczalne dla niego byłoby wypowiedzenie Konwencji praw człowieka. Rzecznik rządu Adam Szłapka zapewnia, że nie ma takiego planu. Samo uruchomienie procedury jest możliwe, bo minęło pięć lat od ratyfikacji przewidzianych w Konwencji. Decydujący głos należałby jednak do prezydenta, bo to on, zgodnie z konstytucją, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat.

Zastępca przewodniczącego Trybunału Stanu adwokat Piotr Andrzejewski wydał zarządzenie o zwrocie wniosku w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie przewodniczącej Trybunału Stanu I prezes Sądu Najwyższego Małgorzaty Manowskiej do odpowiedzialności karnej. Według Andrzejewskiego pod pismem brakuje podpisu poprzedniego prokuratora krajowego Dariusza Barskiego.

W najnowszym odcinku podcastu Prawo na Oko dr Mirosław Gumularz pokazuje, jak sztuczna inteligencja nie tylko przyspiesza procesy, ale też bezlitośnie demaskuje słabości systemów ochrony danych.

Wydłużają się prace rządu nad projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, które mają zastąpić ubezwłasnowolnienie. Do końca października ma on ponownie być rozpatrywany przez Komitet Stały Rady Ministrów. Wcześniej został z niego wycofany do ponownych ustaleń międzyresortowych, a te wciąż trwają. Jedną z nadal nierozstrzygniętych kwestii jest finansowanie rozwiązań zaproponowanych w ustawie. Środowisko osób z niepełnosprawnościami oczekuje, że projekt jak najszybciej znajdzie się w parlamencie.

Sejm zajmuje się dwoma projektami, które mają nowelizować Prawo o adwokaturze i Ustawę o radcach prawnych. Problem w tym, że część wprowadzanych propozycji nie jest tożsama, a to - jeśli nie zostanie poprawione i uwzględnione - może pogorszyć sytuację np. aplikantów adwokackich. Chodzi m.in. o to, że po poprawkach w ustawie adwokackiej znikną ograniczenia w zastępowaniu adwokata przez aplikanta radcowskiego. Projekt zmian w ustawie o radcach prawnych tego nie przewiduje.

Z roku na rok w Polsce przybywa kotów, moda na posiadanie tego zwierzęcia wręcz wzrasta. Obecność tych czworonogów w mieszkaniach, na klatkach schodowych, w przestrzeni publicznej i za płotem sąsiada generuje problemy w prawie cywilnym, karnym i administracyjnym. Nic więc dziwnego, że sprawami z wątkami tych futrzastych zwierzaków musi zajmować się Temida.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk zdecydował o przekazaniu środków finansowych w wysokości 5 tys. zł brutto na etat do wszystkich jednostek organizacyjnych prokuratury. Cel to jednorazowa wypłata jako rekompensata braku zaplanowanych podwyżek w ramach „drugiego kroku". W piśmie skierowanym do Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP, wskazuje m.in. na pogorszenie się sytuacji finansowej prokuratury i zapewnia, że nie wycofuje się z obietnic.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się do Ministerstwa Finansów o przeanalizowanie budżetu Rzecznika Praw Obywatelskich. Środki dla Rzecznika muszą być adekwatne do potrzeb. Według MSZ, skuteczne działanie RPO pozwala zmniejszyć liczbę kierowanych przeciwko Polsce skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, co w ogólnym rozrachunku przyczynia się to do zmniejszania zobowiązań budżetowych związanych z wypłacaniem odszkodowań.

Sąd rejonowy skontroluje, czy decyzja prokuratora o odmowie ustanowienia pełnomocnika dla przesłuchiwanego świadka była zasadna. Będzie miał na to siedem dni, a odmowna decyzja prokuratora będzie wykonalna z chwilą uprawomocnienia. Równocześnie dopuszczalne będzie przesłuchanie świadka bez pełnomocnika i przed decyzją sądu, w sytuacjach niecierpiących zwłoki lub ze względu na ważny interes śledztwa - projekt zmian w procedurze karnej trafił właśnie do opiniowania.

Trudna sytuacja w wymiarze sprawiedliwości skutkuje kolejnymi decyzjami, które mogą stać się podstawą do wzruszania wyroków. Tym razem chodzi o sędziów, którzy skończyli 65 lat życia, nie uzyskali zgody obecnej KRS na dalsze orzekanie, a pozostają czynnymi sędziami. Jest ich obecnie 53, a prawnicy nie mają wątpliwości, że przy ich orzeczeniach są podstawy do podnoszenia zarzutu nienależytego składu. Są też głosy, że obecne przepisy - uzależniające dalsze orzekanie od zgody KRS - są niekonstytucyjne.

Od 1989 r. aż do dzisiaj, stan sędziowski nie rozliczył się całościowo i ostatecznie ze swoją przeszłością, w tym ze stalinowskim sądowym bezprawiem - napisał prezydent Karol Nawrocki w liście do uczestników konferencji w Sądzie Najwyższym poświęconej sądownictwu lat 1945-1989. Dodał, że część środowisk politycznych i prawniczych nie ma problemu z uznawaniem niezawisłości sędziów mianowanych przez komunistyczną Radę Państwa, a jednocześnie - według niego - ostentacyjnie i bezprawnie kwestionuje status sędziów wykształconych i powołanych w wolnej Polsce.

W czwartek, 23 października, rusza ogólnopolski projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, promujący zawód asystenta sędziego - „Asystent Sędziego - Prawo. Praktyka. Przyszłość". Celem ma być zwiększenie świadomości wśród studentów i absolwentów prawa na temat roli asystentów sędziów w wymiarze sprawiedliwości oraz zachęcenie młodych prawników do wyboru tej ścieżki kariery. Sami asystenci apelują do resortu o poprawę warunków pracy, wyższe wynagrodzenia i ułatwienia w awansie na stanowisko sędziego.

Sędzia sam zdecyduje, czy może orzekać po 65. roku życia. Jeśli będzie czuł się na siłach, poinformuje o takiej woli prezesa „swojego" sądu apelacyjnego – nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście miesięcy przed urodzinami. Będzie musiał dodać do takiego oświadczenia zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że jego stan zdrowia na to pozwala. Następnie prezes „niezwłocznie" zawiadomi o tym ministra sprawiedliwości i KRS – wynika z projektu noweli Prawa o ustroju sądów powszechnych, który trafił do opiniowania.

Jeszcze w tym roku ma być gotowy projekt o charakterze deregulacyjnym, rozszerzający zastosowanie tzw. milczącego załatwiania spraw z kodeksu postępowania administracyjnego. Założenia zmian, o które postulowali przedsiębiorcy, trafiły już do wykazu prac rządu. Równocześnie ustawa ma nie wyłączać aktywnego działania administracji w sprawach, w których wprowadza się tryb milczącej zgody.

Ministerstwo Sprawiedliwości wyznaczyło zaledwie 10 dni na zgłaszanie uwag do obszernego projektu regulującego m.in. status sędziów powołanych od 2018 r. Uzasadnia to tym, że „gonią" je terminy związane z wyrokiem pilotażowym Wałęsa kontra Polska. Nie przekonuje to jednak ani konstytucjonalistów, ani ekspertów od legislacji. W ich ocenie tak szybkie opiniowanie jest „pozorne", wpływa negatywnie na jakość przyjmowanych ustaw i na prawa obywateli. Nie jest jednak niczym wyjątkowym.

Sejm zajmie się nie tylko nowelizacją prawa o Adwokaturze, ale też zmianami w ustawie o radcach prawnych. Projekt, który wzięła na siebie komisja sprawiedliwości i praw człowieka, wniesiony przez KRRP wraz z petycją, zakłada m.in. zaostrzenie odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego „radca prawny" poprzez wprowadzenie kary ograniczenia wolności albo grzywny do 100 tys. zł. Proponuje się też, by orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego były prawomocne i natychmiastowo wykonalne.