W kolejnym odcinku podcastu Prawo na Oko, wraz z dr Patrycją Dolniak rozmawiamy o deepfake’ach, czyli technologii, która potrafi tworzyć hiperrealistyczne obrazy i dźwięki

Rząd przygotował nowelizację ustawy o ochronie zdrowia psychicznego - na nowo ureguluje zasady stosowania przymusu bezpośredniego wobec agresywnych pacjentów. Postawiono na efektywność - zastosowanie środka można przedłużyć nawet, gdy na dyżurze nie ma psychiatry. Podobnie w przypadku decyzji o przymusowym leczeniu w szpitalu. Lekarze uważają, że zmiany są dobre, prawnicy mają wątpliwości.

Gdy umowa przewozu zawarta z zagraniczną linią lotniczą przewidywała świadczenie jakichś usług na terenie naszego kraju (w tym wylot), to polski sąd jest właściwy do zajmowania się sporami o wierzytelności pasażerskie i to nawet wtedy, gdy w wyniku cesji nabył je podmiot z innego państwa Unii Europejskiej. Tak wynika z czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Deutsche Lufthansa AG pozywanej nad Wisłą przez inną niemiecką firmę, skupującą wierzytelności za opóźnione loty.

Wyniki wyborów prezydenckich, które przynajmniej dla dużej części opinii publicznej były niespodzianką, wyznaczają nam ramy aktualnej dyskusji o praworządności czy raczej o stabilności systemu prawnego Rzeczypospolitej. Mamy do czynienia z pewną polityczną równowagą, być może chwiejną, ale jednak równowagą. Wiemy jednocześnie, co powinno być poprawione i czego obywatele oczekują od wymiaru sprawiedliwości - pisze sędzia Rafał Terlecki, członek stowarzyszenia Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „Aequitas".

W związku z pracami nad uregulowaniem statusu sędziów powołanych po 2018 roku wróciła idea wprowadzenia jednolitego statusu sędziego, bez podziału na rejonowych, okręgowych i apelacyjnych. Jak się okazuje, trwają już wstępne prace nad takim projektem, ale nie będą one łączone z tymi „praworządnościowymi”. Pewnym problemem obecnych autorów i polityków jest także to, że jednolity status sędziów kilka lat temu chciał wprowadzić Zbigniew Ziobro.

Referendarze dostają coraz więcej kompetencji, przykładem jest choćby głośny projekt ustawy frankowej. Nadal jednak – jak sami podkreślają – nie mają wystarczających gwarancji ustrojowych. W Trybunale Konstytucyjnym jest wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów, które nie przewidują możliwości złożenia przez referendarza odwołania od negatywnej decyzji ministra w sprawie jego wniosku o przeniesienie. Z kolei do Sejmu trafiła właśnie petycja, by stworzyć referendarzom możliwość odwołania się od zmiany podziału czynności.

W opublikowanej w czwartek uchwale Kolegium Sądu Najwyższego wyraziło zdecydowany sprzeciw wobec – jak wskazano – „bezprawnych działań” prokuratora generalnego Waldemara Żurka, który miał kierować do sędziów pisma wzywające ich do sprzeniewierzenia się złożonemu ślubowaniu oraz do odmowy wykonywania obowiązków.

Sejm przyjął w czwartek obie poprawki Senatu do noweli Kodeksu postępowania cywilnego - oznacza to wprowadzenie priorytetu elektronicznej licytacji podczas egzekucji z nieruchomości. Teraz nowelizacja trafi do podpisu Prezydenta. Zmiana jest jedną z pakietu rozwiązań deregulacyjnych - Senat z poprawkami przyjął nowelę we wrześniu.

Sejm nie poparł ustawy deregulacyjnej przygotowanej przez Prawo i Sprawiedliwość</strong>. Projekt zakładający zmiany w 27 ustawach, mające na celu uproszczenie przepisów i ograniczenie biurokracji, został w czwartek odrzucony przez większość posłów. Za przyjęciem głosowało 199 posłów, przeciw było 231, a 5 wstrzymało się od głosu.

Unijni sędziowie zdecydowali, że nie ma przeszkód, aby polscy konsumenci mogli zbywać wyspecjalizowanym firmom swoje wierzytelności oparte na sankcji kredytu darmowego (SKD). W sprawach sądowych pomiędzy skupującymi wierzytelności a bankami sądy nie będą z urzędu badać umów cesji, co jednak nie oznacza, że nie uczynią tego – tak jak niekiedy robią to już obecnie – na wnioski pozywanych banków.

Do 15 października 2025 r. można zgłosić najlepszą publikację z zakresu ochrony praw osób pokrzywdzonych przestępstwem lub wiktymologii, a także praktyczne działania związane z pomocą pokrzywdzonym przestępstwami w ramach III edycji Konkursu im. Ewy Bieńkowskiej organizowanego przez Fundację Pomocy Ofiarom Przestępstw. Chodzi też o artykuły, podcasty czy np. videoblogi.

Nie można w demokratycznym państwie prawnym, praworządnym, a więc opartym na rządach prawa, przyjmować założenia, że słuszny cel uświęca pozaprawne środki. Organy władzy publicznej są zobowiązane do działania w granicach i na podstawie prawa - pisze prof. Andrzej Olaś z Zakładu Postępowania Cywilnego UJ, odnosząc się do zmiany Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w którym wprowadzono możliwość wyznaczania dwóch sędziów do składu trójkowego, przez przewodniczącego wydziału.

Demokracja nie jest dana raz na zawsze. Historia XX i XXI wieku pokazuje, że systemy polityczne – nawet te o ugruntowanej tradycji – potrafią chwiać się w obliczu kryzysów gospodarczych, presji populizmu czy prób koncentracji władzy. Właśnie dlatego w październiku tego roku Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu stanie się miejscem niezwykle ważnej rozmowy o kondycji współczesnych demokracji.

Są kolejne dwa pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie wskaźników WIBOR i LIBOR. Czy banki musiały dokładnie informować kredytobiorców, że WIBOR był ustalany przez branżowe stowarzyszenie oraz według jakiej metody, a ponadto, że nie był oparty na rzeczywistych transakcjach rynkowych? – docieka Sąd Okręgowy w Warszawie. Chodzi o kredyty hipoteczne sprzed 2017 r., w których WIBOR był administrowany przez ACI Polska, a nie przez – wpisaną na specjalną unijną listę - spółkę GPW Benchmark S.A.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek ocenił niedawno, że istnieje pilna potrzeba rozwiązania problemu utrudniania kontaktów z dzieckiem. Nad tą sprawą resort pracuje od dłuższego czasu. Kilka propozycji zmiany przekazano do oceny Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Dotyczą one niewykonywania orzeczeń sądu opiekuńczego, dotyczących obowiązku wydania dziecka oraz kontaktów z nim. Komisja skłania się do tego, że wystarczające będą tu środki cywilnoprawne (procesowe).

Prokurator generalny Waldemar Zurek wystąpił do prezesa Wiesława Kozielewicza o wykluczenie ze składów orzekających sędziów powołanych do Sądu Najwyższego po grudniu 2017 r. przez nową Krajową Radę Sądownictwa - Tomasza Demendeckiego, Marka Dobrowolskiego, Marka Motuka, Marka Siwka, Marię Szczepaniec i Pawła Wojciechowskiego. Sędziowie ci poprzez wydanie orzeczeń narazili Skarb Państwa na odszkodowania wynoszące od 42 tys. zł do 580 tys. zł.

Krajowa Rada Sądownictwa złożyła wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą zmian w Regulaminie funkcjonowania sądów, który zniósł losowy przydział spraw sędziom. Jako powód Rada podała wykroczenie przez ministra sprawiedliwości poza zakres delegacji ustawowej. Ponadto KRS wniosła też o udzielenie zabezpieczenia do czasu wydania przez TK ostatecznego orzeczenia w tej sprawie.

W związku z ponownym wnioskiem o wyrażenie zgody na pociągnięcie mnie do odpowiedzialności karnej, oświadczam, że powstrzymuję się od wszelkich czynności związanych ze sprawą zainicjowanych tym wnioskiem, zarezerwowanych dla przewodniczącego Trybunału Stanu – uznała prof. Małgorzata Manowska, pierwsza prezes Sądu Najwyższego.

W przypadku gdy strona wniosła o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydanego przez sąd II instancji i nie wniosła zażalenia na to postanowienie, wskazany w art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia - taką uchwałę podjęła Izba Cywilna Sądu Najwyższego.

Nie milkną echa nowelizacji regulaminu urzędowania sądów powszechnych, która wprowadza możliwość "ręcznego" wyznaczenia dwóch sędziów do składu trójkowego. Część prawników uważa, że minister sprawiedliwości Waldemar Żurek próbuje tym rozporządzeniem zmienić normę rangi ustawowej, co w ich ocenie powinno być podstawą do rozpoczęcia procedury uchylenia regulacji. Inni mówią o burzy w szklance wody i chaosie w samej ustawie, która w tym zakresie powinna ulec zmianie. Z kolei pełnomocnicy i obrońcy widzą w tym podstawę do kwestionowania wyroków.