Od lat w sprawach karnych gospodarczych obserwujemy niepokojący paraliż prokuratury. Zamiast być sprawnym narzędziem ochrony ładu gospodarczego, prokuratura zbyt często działa bez jasnej strategii, wikłając się w proceduralne szczegóły, podczas gdy kluczowe działania są zaniedbywane. Skutkuje to nie tylko nieskutecznością w ściganiu przestępców, ale także realnymi stratami dla uczciwych przedsiębiorców i całego rynku – pisze Dawid Kulpa, radca prawny.

Gdy dwaj kandydaci zmierzają do urzędu prezydenta z szansami „pół na pół”, są wątpliwości, czy przywracanie ładu konstytucyjnego w wymiarze sprawiedliwości będzie możliwe przy pomocy ustaw. Jeśli nowy prezydent nie będzie chciał ich podpisywać, trzeba będzie myśleć o wariancie rezerwowym - twierdzi prof. Krystian Markiewicz, sędzia Sądu Okręgowego w Katowicach, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Dobrze, że ostatecznie minister sprawiedliwości proponuje zniesienie skargi nadzwyczajnej, bo wprowadzenie tej instytucji do systemu prawnego przyniosło niewiele korzyści i ogrom strat. Korzyści można utrzymać m.in. dzięki proponowanemu w najnowszym projekcie poszerzeniu listy podmiotów uprawnionych do wnoszenia skargi kasacyjnej oraz stworzeniu mechanizmu uchylania zdublowanych orzeczeń w sprawach stwierdzenia nabycia spadku – twierdzi prof. Marta Romańska, sędzia Sądu Najwyższego i członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego.

Nie zastosuję się do uchwały Kolegium Sądu Najwyższego i nie zrezygnuję z udziału w pracach nad reformą wymiaru sprawiedliwości – mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, członek Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. I podkreśla, że w Komisji czuje się ekspertem, wypowiada się tylko poprzez swoje analizy prawne. - A to, że komuś mój pogląd prawny może się nie podobać, to nie oznacza, że ja wypowiadam się po jakiejś stronie sporu politycznego - stwierdza.

Maj tego roku wypełniony jest zgromadzeniami wyborczymi kilku izb adwokackich, z kolei na czerwiec zaplanowano w Bydgoszczy Krajowy Zjazd Adwokatury. Jest to moment, kiedy samorząd adwokacki decyduje o dalszych kierunkach rozwoju, a to, jaką rolę samorząd może odgrywać, jasno pokazuje okres kryzysu ustrojowego lat 2015-2023, którego skutki odczuwamy do chwili obecnej - piszą adwokaci dr Michał Bieniak i Adriana Gostępska, członkowie Izby Adwokackiej w Warszawie.

Tragiczne zabójstwo, do którego doszło w ostatnich dniach na Uniwersytecie Warszawskim, po raz kolejny obnaża nasze problemy systemowe - począwszy od sporządzania prawidłowych profilów zabójcy, z ustaleniem motywów zbrodni, poprzez przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, po reakcję świadków. Żadne bowiem procedury nie pomogą, jeśli obywatele, widząc niebezpieczeństwo, nie powiadomią o tym odpowiednich służb - pisze Jacek Kudła, biegły sądowy specjalizujący się m.in. w czynnościach operacyjno-śledczych.

Pracujemy nad projektem nowego kodeksu postępowania cywilnego i przygotowujemy szereg pilnych zmian w prawie materialnym, jak choćby dotyczących umów inwestycyjnych. Natomiast nie jesteśmy jeszcze zdecydowani, czy zmierzać do stworzenia nowego kodeksu cywilnego - mówi prof. Marek Safjan, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Według niego, gdy prawo krajowe jest już w 60-70 proc. tożsame z prawem UE, należałoby wrócić do idei stworzenia unijnego kodeksu cywilnego.

Każde działanie Ministerstwa Sprawiedliwości zmierzające do wykształcenia w społeczeństwie woli do korzystania z mediacji jako alternatywy dla wyrokowania przez sądy winno zasługiwać na akceptację. Jeżeli jednak proponowane zmiany będą ułomne, jak to jest w najnowszym projekcie, to spowodują one więcej szkód niż pożytku - pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

Konstytucja nie może być interpretowana jako rodzaj ograniczenia czy bariery w dynamice procesu przywracania praworządności. Uprawnienia nabyte w sposób niegodziwy, sprzeczny ze standardami państwa prawnego, nie korzystają bowiem z konstytucyjnej ochrony - uważa dr Tomasz Zalasiński, konstytucjonalista, kierownik Katedry Prawa Uniwersytetu Civitas, członek Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Zgodnie z systemem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Polska ma swobodę wyboru środków, za pomocą których będzie wypełniać swoje zobowiązania wynikające z wykonywania orzeczeń ETPCz, o ile środki te są zgodne z Konwencją i ogólnymi wymogami praworządności. Mechanizmy wybrane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w projekcie regulującym status sędziów powołanych od 2018 r. tego kryterium nie spełniają, więcej - są sprzeczne z Konstytucją - pisze dr Monika Smusz-Kulesza, sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi.

Projekt dotyczący statusu tzw. neo-sędziów zawiera bezpieczniki, które mają zagwarantować stabilność wymiaru sprawiedliwości i chronić interesy obywateli. Dajemy wszystkim tym osobom, które obejmą skutki ustawy, szansę na udział w nowych konkursach sędziowskich. Ci, którzy przyszli spoza zawodu, będą mogli poczekać na ich rozstrzygnięcie na stanowisku referendarza sądowego, a sędziowie, którzy zostali awansowani, pozostaną na swoich stanowiskach w dwuletnich delegacjach - mówi sędzia Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych.

Polska Konstytucja ma się dobrze - uważają prawnicy, konstytucjonaliści, gorzej jest z działaniem instytucji w niej zapisanych i gwarantujących obywatelom państwo prawa. Jej treść, zwłaszcza w ostatnich kadencjach parlamentu, bywała czytana wybiórczo, wspak lub w sposób co najmniej instrumentalny. Ale Konstytucja zawiera mechanizm samoobrony, który należy zrekonstruować i uruchomić.

W jednej z zakończonych przez nas spraw sądowych przeciwko znanemu touroperatorowi, rodzina z dziećmi, zamiast w zarezerwowanym hotelu z kilkunastoma basenami i rozbudowanym aquaparkiem, spędziła sześć dni w zupełnie innym obiekcie. Overbooking - bo to o nim mowa - nie jest jednak pomyłką, a celową strategią zarządzania obłożeniem hotelu, która maksymalizuje zyski kosztem ryzyka, że niektórzy goście zostaną bez pokoju - pisze Bartosz Kempa, radca prawny, specjalizujący się w prawie turystycznym i sporach niezadowolonych klientów z biurami podróży.

Ustanowienie politycznej kontroli nad Trybunałem Konstytucyjnym uniemożliwiło obalenie domniemania konstytucyjności ustawy o KRS z grudnia 2017 r., ale jest ważny wyrok z 2012 r., według którego powołane po tym czasie osoby nie są sędziami – twierdzi prof. Andrzej Wróbel, sędzia w stanie spoczynku Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. I krytykuje w tym kontekście koncepcję tzw. sędziów ustawowych.

Projekt, który dotyczy statusu sędziów powołanych od 2018 r., czyli przy udziale wadliwie ukształtowanej KRS, w naszej ocenie realizuje to, co wynika z ubiegłorocznej opinii Komisji Weneckiej. Regulacja nie będzie działać wstecz, co zakwestionowała Komisja, wprowadziliśmy też rozwiązania osłonowe w zależności od tego, do jakiej grupy taki sędzia będzie zakwalifikowany. Orzeczenia wydane przez nieprawidłowo powołanych sędziów, co do zasady, pozostaną w mocy dla zachowania stabilności obrotu prawnego - mówi Dariusz Mazur, wiceminister sprawiedliwości.

Każdy pełnomocnik doświadczył przygotowania korespondencji sądowej w postaci ton papieru, czasu poświęconego na wykonywanie kserokopii, odpisów, poświadczania dokumentów za zgodność z oryginałem, stania w kolejce na poczcie, etc. Sądy powszechne w większości postępowań cywilnych nie przyjmują korespondencji w formie elektronicznej oraz nie dopuszczają kwalifikowanych podpisów elektronicznych, co znacznie wydłuża obieg tej korespondencji oraz koszty postępowań - pisze Maria Młotkowska, radczyni prawna i mediatorka.

Podstawowymi problemami wymiaru sprawiedliwości są obecnie tzw. neo-sędziowie i skutki działań neo-KRS. I to powinien być priorytet dla Ministerstwa Sprawiedliwości. Nie ma już miejsca na metodę małych kroków. Ważne, by w pierwszym dniu urzędowania nowego prezydenta została podpisana stosowna ustawa, która umożliwi jak najszybsze wyjście z sądowego chaosu - mówi w rozmowie z Prawo.pl Bartłomiej Przymusiński, nowy prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia.

Nawet w 70 proc. spraw gospodarczych toczących się przed sądami rejonowymi nie ma faktycznego sporu. Dotyczą jedynie braku zapłaty przez pozwanego, który pobrał towar lub usługę, lecz nie spełnił swego świadczenia wzajemnego. W takich sprawach prowadzenie mediacji mija się celem, bo jeśli będzie istniała wola ugodowego załatwienia sprawy, może to nastąpić już na rozprawie. Obligatoryjna mediacja przedsądowa w sprawach gospodarczych powinna więc dotyczyć tych spraw, w których pierwszą instancją jest sąd okręgowy - pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

W samorządzie radcowskim trwają prace nad kompleksowymi zmianami w ustawie o radcach prawnych. Projekt powinien być gotowy już jesienią. Będzie zawierał m.in. propozycje dotyczące definicji świadczenia pomocy prawnej, ustroju samorządu, ale też postępowań dyscyplinarnych. To jednak nie jedyne wyzwania stojące przed radcami – mówi w rozmowie z Prawo.pl Włodzimierz Chróścik, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych.

Prokuratura, jeśli chodzi o niezależność, jest nadal w trudnej sytuacji. Nie wystarczy jedynie rozdzielenie funkcji prokuratora krajowego i ministra sprawiedliwości. Potrzebne byłyby silniejsze gwarancje dla prokuratorów, być może należałoby rozważyć odpowiednie zapisy w konstytucji. Sądy z kolei skorzystałyby na przekazaniu nadzorczych kompetencji ministra prawidłowo ukształtowanej KRS - mówi sędzia Monika Frąckowiak, prezes Sądu Rejonowego Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu.