Gotowe są projekty ustaw sądowych, wystarczy tylko przesłać je do Sejmu - to proste zadanie dla nowego ministra sprawiedliwości. Z fazy konferencyjnej trzeba przejść do fazy realizacji. Złą sytuację ustrojową można także naprawić bez ustaw. Do wykorzystania jest też potencjał, jakim są sędziowie przechodzący w stan spoczynku, ale chcący jeszcze jakiś czas orzekać. Minister mógłby także wolne etaty, w związku ze sporem wokół KRS, obsadzać referendarzami i powierzać im część zadań wykonywanych dotąd przez sędziów.

23 lipca 2025 r. Ministerstwo Sprawiedliwości udostępniło publicznie tzw. tablicę alimentacyjną – arkusz kalkulacyjny zawierający wartości procentowe, które mają wspierać sądy oraz uczestników postępowań w ustalaniu wysokości świadczeń alimentacyjnych. Chociaż dokument nie ma charakteru wiążącego, posługuje się autorytetem organu państwowego, wskutek czego w praktyce nabiera waloru wytycznej quasi normatywnej - pisze prof. nadzw. dr Małgorzata Wojciechowicz, adwokat.

Sprawą wciąż otwartą jest, czy wybierać nowych sędziów do Trybunału Konstytucyjnego i w ten sposób legitymizować tę zdeformowaną instytucję, czy też poczekać, aż możliwe będzie wybranie takiej ich liczby, by mogli zdecydować o jej działaniu – mówi prof. Piotr Tuleja, sędzia TK w stanie spoczynku, kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zastanawia się też, czy znaleźliby się poważni kandydaci do Trybunału w obecnym kształcie.

W odpowiedzi na manifestacje Ruchu Obrony Granic, część rad gmin i powiatów rozważa przyjęcie uchwał deklarujących niechęć wobec imigrantów lub ogłaszających dany samorząd jako „wolny od imigracji”. W niektórych jednostkach prace legislacyjne już trwają. Pojawia się jednak zasadnicze pytanie: czy organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mają prawo podejmować takie uchwały, skoro przepisy prawa tego nie przewidują?

W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad nowelizacją ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Naszym celem jest m.in. zreformowanie aplikacji uzupełniającej - postulujemy wyrównanie czasu jej trwania z aplikacją normalną, trzyletnią. Kolejnym rozwiązaniem, które jest planowane, jest wprowadzenie trzykrotnej możliwości podejścia do egzaminu sędziowskiego - mówi sędzia Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych MS.

Położenie geograficzne Polski oraz jej silna pozycja na arenie międzynarodowej spowodowały drastyczny wzrost zachowań o charakterze szpiegowskim wymierzonych przeciwko naszemu krajowi. To z kolei determinuje konieczność rozwijania i pogłębiania działalności szkoleniowej prokuratorów i asesorów w oparciu o specjalistyczną wiedzę i doświadczenie policji i innych służb - pisze dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. ustawicznego szkolenia prokuratorów, Przyjaciel Fundacji SPRZYMIERZENI z GROM.

Sektor małych i średnich przedsiębiorców, w tym tzw. freelancerów, od lat boryka się z problemem dochodzeniem roszczeń i zarządzaniem sporami z kontrahentami w relacjach biznesowych. Przedsiębiorcy w Europie najczęściej jednak rezygnują z dochodzenia swoich praw, szczególnie w sporach transgranicznych. Wynika to wielu barier.

Projektowanie jakiegoś potencjalnego kompromisu, który miałby rozwiązać problemy z przywracaniem praworządności w Polsce, nie ma sensu, bo z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i Trybunałem Sprawiedliwości UE nie można zawrzeć politycznej ugody. One stoją na straży określonych standardów i albo się ich przestrzega, albo nie – twierdzi prof. Włodzimierz Wróbel, sędzia Sądu Najwyższego. I dodaje, że zawarte w kraju porozumienie polityczne nie będzie wiązać tych trybunałów.

Dużo się mówi o szacunku do sędziów, mało o szacunku do adwokatów. Kto regularnie występuje przed sądami, ten wie, że dobra atmosfera na sali, merytoryczny i przygotowany sędzia to wcale nie reguła. To coraz częściej miłe zaskoczenie. Po latach stawania przed sądami adwokat widzi, czy wysoki sąd wie, czego dotyczy sprawa, czy może uczy się jej na sali. Widać to po pytaniach, widać po przekręcaniu nazwisk, widać po chęci do zagrania na zwłokę i odroczenia z byle powodu - pisze Mikołaj Kozak, adwokat z Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Konstytucja RP definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, co wyklucza możliwość zawarcia ślubu przez pary jednopłciowe na terytorium Polski. Polskie prawo nie przewiduje też żadnej innej formy formalizacji takiego związku. W wielu krajach na świecie jest jednak zupełnie inaczej. Polski system prawny nie zabrania zawarcia i zarejestrowania związku małżeńskiego lub związku partnerskiego za granicą - pisze Dominika Bielska, adwokat w kancelarii prawnej Octo Legal.

W tym momencie najważniejszą rzeczą jest naprawa sytuacji w Sądzie Najwyższym, w tym likwidacja Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, bo do tego zobowiązują Polskę wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Nie ma co zakładać, że prezydent ustaw nie podpisze - trzeba mu je przedstawić. Dopiero potem przyjdzie czas na rozważenie kwestii jednolitego statusu sędziów czy ewentualnie spłaszczenia struktury sądów - mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, przewodniczący zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego pracuje obecnie nad zmianami, które umożliwiałyby częstsze stosowanie wideokonferencji w sprawach karnych. Ważne jest, by co do zasady strony miały prawo, a nie obowiązek, brania udziału w takiej rozprawie. W mojej ocenie – i potwierdzają to choćby doświadczenia płynące ze Stanów Zjednoczonych – wyjątkiem powinny być e-posiedzenia w sprawach aresztowych – mówi dr hab. Sławomir Steinborn, profesor Uniwersytetu Gdańskiego.

Ustawa o biegłych sądowych jest bardzo potrzebna, by zapewnić równowagę między gwarancją odpowiedniej pozycji prawnej i finansowej biegłych sądowych a obowiązkami i oczekiwaniami im stawianymi – mówi dr Krzysztof Konopka, prezes Polskiego Towarzystwa Ekspertów i Biegłych Sądowych. Wyraża jednak wątpliwości, czy przygotowywany obecnie projekt może doprowadzić do tego celu. A jako największe wyzwania wskazuje projektowany sposób certyfikacji i mechanizm wynagradzania biegłych.

W mijającej kadencji NRA zrealizowała zadania postawione we wszystkich uchwałach, a także to, co przed poprzednimi wyborami samorządowymi było zapowiedziane. Los części projektów, jak choćby regulującego świadczenie pomocy prawnej czy zwiększającego ochronę niezależności adwokatów, zależy od polityków. Są jednak na stole; liczymy, że prace nad nimi będą kontynuowane – mówi w rozmowie z Prawo.pl Przemysław Rosati, prezes NRA.

Wysokość stawek za pomoc prawną z urzędu, podobnie jak system nieodpłatnej pomocy prawnej, wymagają głębokiej refleksji ustawodawcy i kompleksowych, przemyślanych, a nie punktowych, zmian. Państwo nie może oszczędzać na nakładach finansowych przeznaczanych na tzw. prawo ubogich, bo nie leży to w interesie obywateli – mówi Przemysław Rosati, prezes NRA. Nie wyklucza ogólnopolskiego protestu w sprawie tzw. „urzędówek”.

Prokuratorzy potrzebują przeszkolenia m.in. w zakresie stosowania przez policję środków przymusu bezpośredniego. Takie sprawy dotyczące działania funkcjonariuszy budzą sporo emocji, muszą zostać wyjaśnione, a to wymaga także praktycznej wiedzy – mówi prokurator dr Piotr Kosmaty, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. kształcenia ustawicznego prokuratorów. Jak dodaje, minister sprawiedliwości-prokurator generalny zaakceptował też plan szkolenia prokuratorów w sprawach dotyczących szpiegostwa i dywersji.

Umowa o pracę jest w Adwokaturze, przy obecnej sytuacji na rynku usług prawnych, po prostu niezbędna. Chcemy być konkurencyjni i musimy mieć możliwość pracy jako in-house lawyer, w spółkach innych niż adwokackie, czy jako adwokaci zatrudniani w urzędach. Podobnie jak radcy prawni — mówi w rozmowie z Prawo.pl Patrycja Kasica, adwokatka, współautorka uchwały przyjętej przez zgromadzenie adwokackie, a dotyczącej umowy o pracę. W jej ocenie bezzasadne są również obawy o adwokacką niezależność, gdyż jest ona wpisana w zawód adwokata.

Dobrze, że ministerstwa sprawiedliwości i zdrowia przygotowują zmiany w ustawie regulującej izolację w specjalnych ośrodkach osób, które po odbyciu kary mogą stwarzać zagrożenie, bo ucywilizowanie tej niezgodnej z prawami człowieka regulacji jest niezwykle pilne – mówi dr Hanna Machińska, była zastępczyni rzecznika praw obywatelskich. Chwali m.in. zapowiadaną weryfikację tych pacjentów i zapisanie w ustawie ich praw, ale pyta też o sprawę podstawową, czyli zasady umieszczania wolnych obywateli w tych placówkach.

Przygotowywane przez nas zmiany w prawie o adwokaturze pozwolą na wykonywanie zawodu adwokata także w formie spółek kapitałowych – zapowiada adwokat Dorota Kulińska, dyrektor Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych Naczelnej Rady Adwokackiej. I dodaje, że to ma być nowy impuls, pozwalający kancelariom na bardziej dynamiczną aktywność na rynku. Ale zapewnia, że nowe możliwości biznesowe nie obniżą standardów zawodowych i etycznych w pracy adwokatów.

Czas oczekiwania na rozpoznanie kasacji w sprawach karnych waha się w Polsce od 12 do nawet 24 miesięcy. Wcześniejsze terminy to białe kruki. Oznacza to w praktyce, że wyrok, który czeka na kontrolę Sądu Najwyższego w drodze kasacji jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jest bardzo często wykonywany. Innymi słowy, skazany rozpoczyna odbywanie kary pozbawienia wolności, a nie jest jeszcze nawet wyznaczony termin rozprawy kasacyjnej - pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.