To dobrze, że po wielu latach zabiegów zostanie wprowadzony w Polsce europejski standard wymagający obecności obrońcy już od pierwszego przesłuchania podejrzanego. Jednak zaproponowany projekt zawiera całkiem szerokie wyjątki od wymogu zapewnienia kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym przed pierwszym przesłuchaniem w sprawie, co w praktyce może prowadzić do obchodzenia tej zasady – mówi adwokat Marcin Wolny, prawnik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

W sądach i prokuraturze wciąż za małe znaczenie mają „miękkie” formy komunikacji, redukujące naturalny stres uczestników postępowań - twierdzi prof. Piotr Girdwoyń, dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Mówi, że jest to w programie kierowanej przez niego placówki, ale przyznaje, że za mało i chce to zmienić. - Będziemy w tym kierunku modyfikować program szkoleń i aplikacji - deklaruje.

Już dziś wyzwaniem jest określenie roli prawnika w świecie wyposażonym w instrumenty AI. Narzędzia AI nastawione na automatyzację zwiększają efektywność pracy, modelując też wachlarz niezbędnych kompetencji prawnych. Asystenci AI usprawniający proces pisania, to nie tylko melodia przyszłości, ale i raczkująca teraźniejszość. Czy pisanie maili, treści marketingowych, a może pism procesowych i opinii prawnych, to już otaczająca nas rzeczywistość?

Pełnomocnik przypilnuje, aby osoba występująca w charakterze świadka nie dokonała samodenuncjacji, czyli złożenia zeznań, w których świadek obciążyłby sam siebie. W polskim procesie karnym świadkowie nie mają tego obowiązku i mogą odmówić odpowiedzi na pytania, które mogłyby narazić ich i osoby dla nich najbliższe na odpowiedzialność - mówi dr Andrzejem Tatarą z Instytutu Nauk Prawnych Uniwersytetu Zielonogórskiego, adwokat, partner w Sak, Tatara, Tuński i Partnerzy s.p. w Opolu.

Nowelizacja ustawy o obronie Ojczyzny stworzyła system gwarancji nieodpłatnej pomocy prawnej dla żołnierzy w sytuacji, gdy wykonywanie zadań służbowych mogłoby wiązać się z popełnieniem przestępstwa. Warto rozważyć stworzenie instytucji zapewniającej profesjonalną obsługę prawną procesów karnych żołnierzy Wojska Polskiego. Powołanie np. Rzecznika Praw Żołnierza, który będzie realizował zadania pomocy prawnej z urzędu dla żołnierzy za pomocą "cywilnych" obrońców.

Jeżeli po 2017 roku sędziów powoływano na podstawie ustawy, która była niezgodna z Konstytucją, zasada nadrzędności Konstytucji wymaga i umożliwia uregulowanie ich statusu także w drodze ustawy. Należy jednak zadbać o to, aby nie zrelatywizować hierarchii źródeł prawa. W Polsce sąd musi być ustanowiony zgodnie z Konstytucją - twierdzi prof. Piotr Tuleja, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku oraz kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Jeśli chcemy walczyć z przestępczością, przemocą, to powinniśmy zadbać o odpowiednie narzędzia dla sędziów, którzy mogliby dostosowywać wydawane rozstrzygnięcia do indywidualnych przypadków. Chodzi np. o szersze możliwości kierowania osób tego potrzebujących na terapie, do miejsc, gdzie uzyskają one pomoc, która poprawi ich sytuację i zapobiegnie ponownemu popełnianiu przestępstw. Brakuje edukacji i odpowiedniego wsparcia. Nie zwalczymy przestępczości wprowadzaniem coraz surowszych przepisów - wskazuje sędzia Jolanta Jeżewska z Sądu Rejonowego w Gdyni.

Nie milkną echa pierwszego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w polskiej sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego (SKD). Im więcej czasu mija od wydania wyroku, tym więcej przybywa skrajnych komentarzy. Czy wyrok można uznać za prokonsumencki? Sektor bankowy zdaje się zaklinać rzeczywistość głosząc, że TSUE nie zakazał oprocentowania kosztów kredytu, a powództwa winny być oddalane. Czy rzeczywiście tak powinno być? - zastanawia się Anna Jackowska, radca prawny, partner w Xaltum.

Zwycięstwo w wyborach daje nowej ekipie wyłącznie prawo do działania przy pomocy środków prawnych, a nie do tego, żeby prawo łamać. Wygraliście wybory, to zmieniajcie prawa, ale nie łamcie ich. Możecie przeprowadzać zmiany, ale zgodnie z Konstytucją. Nie sposobem, nie chytrością, tylko zgodnie z procedurami – mówi prof. Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego.

Sądy zazwyczaj decydują o pozostawieniu dziecka przy rodzicu, który je wywiózł. Jeśli taki stan rzeczy się utrwali w toku postępowania sądowego, opiekun, który wywiózł dziecko, jest określany „rodzicem pierwszoplanowym”, sprawującym bieżącą opiekę nad dzieckiem. Drugiemu opiekunowi pozostaje jedynie stoczyć nierówną walkę o kontakty - piszą Dominika Bielska i Piotr Borowy z kancelarii prawnej Octo Legal.

Wprowadzone w ustawach okołobudżetowych zasady obniżenia wynagrodzenia sędziów i prokuratorów nie przechodzą weryfikacji spełnienia wymogów określonych zarówno przez prawo europejskie, jak i naszą Konstytucję. W szczególności trzy z pięciu podstawowych wymogów nie zostały spełnione - uważa adwokat Piotr Mikołajczyk.

Po wyroku TSUE w polskiej sprawie C-472/23, dotyczącej sankcji kredytu darmowego, kancelarie reprezentujące konsumentów w sporach z bankami i środowisko bankowe mają rozbieżne stanowiska. Ostatnie wyroki TSUE wydane w sprawach frankowych przyzwyczaiły nas do podobnej narracji - piszą radcowie prawni Wojciech Bochenek z kancelarii Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy oraz Karolina Wysmułek z kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy.

Adwokatura z uznaniem przyjęła dwa warianty projektu ustawy mającej uregulować status sędziów powoływanych po 2018 roku. Jesteśmy jednak za większym zakresem indywidualnej weryfikacji w tej procedurze oraz szerszym prawem do wnioskowania o wznawianie spraw, w których orzekali sędziowie powołani z udziałem KRS ukształtowanej na mocy noweli z 8 grudnia 2017 - mówi dr hab. Monika Haczkowska, adwokat, współautorka opinii.

Prawo powinno nakazywać ujawnienie, że tekst został wygenerowany przez AI. Ale AI ACT nie nakazuje w praktyce oznaczać, że dane treści tekstowe są generowane lub manipulowane przy pomocy narzędzi AI. Czy chodzi o to, że wtedy zainteresowanie narzędziami AI byłoby zdecydowanie mniejsze, gdyby taki obowiązek istniał – pyta adwokat Rafał Rozwadowski.

Za wyrok nieistniejący, co do zasady, uznaje się takie orzeczenie sądu, które prawnie nie istnieje, gdyż brak mu elementów i warunków, pozwalających, według ustawy procesowej, na nadanie charakteru i skutków wyroku sądu. Konstrukcja wyroku nieistniejącego, znana od dziesięcioleci w teorii prawa, w praktyce była bardzo rzadko stosowana. Zmieniło się to po roku 2015. Od tego czasu jest wybiórczo wykorzystywana zarówno przez władzę wykonawczą, jak i wymiar sprawiedliwości - mówi sędzia Wiesław Kozielewicz, prezes Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego.

Niezrozumiałe i nie do przyjęcia jest rzekomo utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, które nie widzi problemu statusu sędziów powołanych po 2017 roku z wadą prawną – twierdzi prof. Zbigniew Kmieciak z Uniwersytetu Łódzkiego, sędzia NSA w stanie spoczynku. Jego zdaniem, gdy wejdzie w życie ustawa regulująca status tzw. neo-sędziów, sądy administracyjne będą musiały „zobaczyć” ten problem i go rozwiązać.

Podstawą do zaskarżenia uchwał zgromadzenia spółki kapitałowej przez jej udziałowca nieobecnego na zgromadzeniu, który nie mógł wykonywać prawa głosu, są bezzasadne niedopuszczenie do udziału w obradach zgromadzenia lub niewłaściwe powiadomienie o takim zgromadzeniu. Podstawy te są w pełni samodzielne - pisze prof. Rafał Adamus.

Ustawodawca ma wobec „sędziów ustawowych” znaczne możliwości regulacyjne. Może przekształcać lub wygaszać trwające skutki wynikające z wadliwych konkursów, nie jest też konieczne ani unieważnianie dawnych uchwał KRS, ani wznawianie postępowania konkursowego – twierdzi prof. Ewa Łętowska. I dodaje, że takie podejście usprawniłoby proces porządkowania statusu tzw. neosędziów.

Posługiwanie się pojęciem orzeczenia nieistniejącego traktować można jako metaforę, wskazującą na potrzebę systemowego uporządkowania. Nie uzasadnia go też odwołanie się do wyroków TSUE i ETPCz w tzw. sprawach polskich związanych z naruszeniami praworządności. Jakkolwiek wskazują one, że w rozumieniu Konwencji Praw Człowieka i Prawa UE Izba Kontroli Nadzwyczajnej oraz Izba Dyscyplinarna SN nie spełniają cech sądu, to jednak z tego nie wynika wprost i w sposób konieczny, że mają status wyroków nieistniejących - uważa prof. dr hab. Piotr Kardas, adwokat, Uniwersytet Jagielloński.

„Nie pamiętam ludzi, którymi byłem” – pisał J.L. Borges. Stanisław Barańczak napisał z kolei w jednym z wierszy, że „jeżeli fotel, to wyłącznie niezbyt wygodny, tak aby nie było przykro podnieść się i odejść”. Takie fotele powinni kupować podsądni, których wymiar sprawiedliwości skazuje przez 20 lat z okładem - pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.