Jeśli zostaną udokumentowane nieprawidłowości w skali tak ogromnej, by zmienić różnicę w wyniku głosowania o 370 tysięcy głosów, to Sąd Najwyższy może podjąć uchwałę o nieważności wyboru kandydata na urząd Prezydenta RP. To oznaczałoby konieczność rozpisania ponownych wyborów. Pamiętajmy jednak, że pomyłki, do których dochodzi działają w obie strony. Raz „skorzystał” na nich jeden kandydat, kiedy indziej drugi - mówi prof. dr hab. Aleksander Stępkowski, rzecznik Sądu Najwyższego.

W ciągu kilku tygodni powstanie projekt nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, która wraz z ustawą dotyczącą statusu sędziów, ma przywrócić ład konstytucyjny w polskim wymiarze sprawiedliwości. Gdy parlament je uchwali, będzie pytanie o podpis prezydenta - mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, przewodniczący zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym. I dodaje, że odmowa podpisu będzie oznaczać pogłębianie się sytuacji, w której na szczycie polskiego sądownictwa stoi instytucja obarczona poważnymi wadami prawnymi.

Zmierzamy do tego, by kwalifikacje osób ubiegających się o status biegłego były realnie sprawdzane, a kandydaci muszą liczyć się z tym, że samo złożenie dokumentów może nie zapewnić wpisu do rejestru – mówi prof. Tadeusz Tomaszewski, przewodniczący zespołu, który przygotował projekt ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących. I dodaje, że to musi kosztować trochę drożej niż obecnie, jeśli chcemy mieć nowoczesny i wydajny system opiniowania.

Komunikacja jest elementem strategii marketingowej, a strategia marketingowa - biznesowej. Nieskuteczna komunikacja jest wynikiem niezrozumienia zasad jej działania - odnosząc się do słów Alberta Einsteina, „Teoria jest wtedy, kiedy wiemy wszystko, ale nic nie działa. Praktyka jest wtedy, kiedy wszystko działa, ale nikt nie wie, dlaczego. W naszym laboratorium łączymy praktykę z teorią: nic nie działa i nikt nie wie, dlaczego” - pisze Katarzyna Buczkiewicz - ekspert ds. PR i marketingu prawniczego.

Może się zdarzyć w niekorzystnym scenariuszu, że jeśli nie wejdą w życie ustawy przywracające w Polsce w pełni porządek prawny, a Trybunał Konstytucyjny będzie wydawał kolejne antyeuropejskie wyroki, powróci groźba wszczęcia procedury z art. 7 TUE, czy wstrzymania wypłat unijnych funduszy. Ale tego scenariusza na razie nie widać i nie należy wywoływać wilka z lasu, bo rząd i większość parlamentarna są proeuropejskie – ocenia prof. Stanisław Biernat.

Przygotowane już projekty, zmierzające do przywracania praworządności, jak choćby ten dotyczący statusu sędziów, powinny być nadal procedowane, nawet jeśli są obawy, czy wybrany właśnie prezydent zechce je podpisać. Bo nie można mu z góry odmawiać dobrej wiary - mówi prof. Ewa Łętowska, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, była rzecznik praw obywatelskich. I dodaje, że w warunkach czekającej nas kohabitacji, liczyć się będą nie tylko działania legislacyjne, ale też polityczne sposoby na ich wprowadzanie w życie.

Inicjatywa wprowadzenia pozasądowego rozwodu, w sytuacji gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci oraz gdy nie ma między nimi sporu, co do rozwiązania małżeństwa, jest ze wszech miar słuszna. Jednak decyzja o zgodnym rozwiązaniu małżeństwa bez orzekania o winie jest najczęściej tylko jednym z elementów porozumienia rozwodzących się małżonków. Porozumienie to dotyczy przede wszystkim uregulowania kwestii majątkowych - pisze Dariusz Celiński, notariusz w Tychach.

Jurysdykcja w zakresie zbrodni prawa międzynarodowego skonstruowana jest w taki sposób, że może być wykonywana niezależnie od tego, czy do popełnienia zbrodni już doszło, czy też zbrodnicza działalność trwa. Chodzi nie tylko o sprawiedliwe odpłacenie za popełnione zbrodnie, ale również o przywrócenie bezpieczeństwa na arenie międzynarodowej i ukojenie bólu ofiar. Osoby skrzywdzone czekają na osądzenie winnych - wskazuje prof. Piotr Hofmański.

Pozostawienie, a nawet rozszerzenie możliwości prowadzenia zdalnych rozpraw, doprecyzowanie zasad składania zeznań na piśmie, pozostawienie w zmodyfikowanej postaci posiedzeń przygotowawczych, przywrócenie kolegialnego orzekania w apelacji – takie m.in. zmiany w procedurze cywilnej zapowiada prof. Paweł Grzegorczyk z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, przewodniczący zespołu procesowego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego.

Po przedstawieniu blisko 200 pilnych zmian w procedurze cywilnej, koncentrujemy się teraz na także pilnych zmianach w prawie materialnym - mówi prof. Marek Safjan, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. I zapowiada nowe formy testamentów, w tym w formie nagrania, zmianę ubezwłasnowolnienia na różnorodne formy wsparcia, a dla biznesu m.in. umowy inwestycyjne.

Od lat w sprawach karnych gospodarczych obserwujemy niepokojący paraliż prokuratury. Zamiast być sprawnym narzędziem ochrony ładu gospodarczego, prokuratura zbyt często działa bez jasnej strategii, wikłając się w proceduralne szczegóły, podczas gdy kluczowe działania są zaniedbywane. Skutkuje to nie tylko nieskutecznością w ściganiu przestępców, ale także realnymi stratami dla uczciwych przedsiębiorców i całego rynku – pisze Dawid Kulpa, radca prawny.

Gdy dwaj kandydaci zmierzają do urzędu prezydenta z szansami „pół na pół”, są wątpliwości, czy przywracanie ładu konstytucyjnego w wymiarze sprawiedliwości będzie możliwe przy pomocy ustaw. Jeśli nowy prezydent nie będzie chciał ich podpisywać, trzeba będzie myśleć o wariancie rezerwowym - twierdzi prof. Krystian Markiewicz, sędzia Sądu Okręgowego w Katowicach, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Dobrze, że ostatecznie minister sprawiedliwości proponuje zniesienie skargi nadzwyczajnej, bo wprowadzenie tej instytucji do systemu prawnego przyniosło niewiele korzyści i ogrom strat. Korzyści można utrzymać m.in. dzięki proponowanemu w najnowszym projekcie poszerzeniu listy podmiotów uprawnionych do wnoszenia skargi kasacyjnej oraz stworzeniu mechanizmu uchylania zdublowanych orzeczeń w sprawach stwierdzenia nabycia spadku – twierdzi prof. Marta Romańska, sędzia Sądu Najwyższego i członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego.

Nie zastosuję się do uchwały Kolegium Sądu Najwyższego i nie zrezygnuję z udziału w pracach nad reformą wymiaru sprawiedliwości – mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, członek Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. I podkreśla, że w Komisji czuje się ekspertem, wypowiada się tylko poprzez swoje analizy prawne. - A to, że komuś mój pogląd prawny może się nie podobać, to nie oznacza, że ja wypowiadam się po jakiejś stronie sporu politycznego - stwierdza.

Maj tego roku wypełniony jest zgromadzeniami wyborczymi kilku izb adwokackich, z kolei na czerwiec zaplanowano w Bydgoszczy Krajowy Zjazd Adwokatury. Jest to moment, kiedy samorząd adwokacki decyduje o dalszych kierunkach rozwoju, a to, jaką rolę samorząd może odgrywać, jasno pokazuje okres kryzysu ustrojowego lat 2015-2023, którego skutki odczuwamy do chwili obecnej - piszą adwokaci dr Michał Bieniak i Adriana Gostępska, członkowie Izby Adwokackiej w Warszawie.

Tragiczne zabójstwo, do którego doszło w ostatnich dniach na Uniwersytecie Warszawskim, po raz kolejny obnaża nasze problemy systemowe - począwszy od sporządzania prawidłowych profilów zabójcy, z ustaleniem motywów zbrodni, poprzez przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, po reakcję świadków. Żadne bowiem procedury nie pomogą, jeśli obywatele, widząc niebezpieczeństwo, nie powiadomią o tym odpowiednich służb - pisze Jacek Kudła, biegły sądowy specjalizujący się m.in. w czynnościach operacyjno-śledczych.

Każde działanie Ministerstwa Sprawiedliwości zmierzające do wykształcenia w społeczeństwie woli do korzystania z mediacji jako alternatywy dla wyrokowania przez sądy winno zasługiwać na akceptację. Jeżeli jednak proponowane zmiany będą ułomne, jak to jest w najnowszym projekcie, to spowodują one więcej szkód niż pożytku - pisze sędzia Zbigniew Miczek z Sądu Rejonowego w Tarnowie.

Pracujemy nad projektem nowego kodeksu postępowania cywilnego i przygotowujemy szereg pilnych zmian w prawie materialnym, jak choćby dotyczących umów inwestycyjnych. Natomiast nie jesteśmy jeszcze zdecydowani, czy zmierzać do stworzenia nowego kodeksu cywilnego - mówi prof. Marek Safjan, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Według niego, gdy prawo krajowe jest już w 60-70 proc. tożsame z prawem UE, należałoby wrócić do idei stworzenia unijnego kodeksu cywilnego.

Zgodnie z systemem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Polska ma swobodę wyboru środków, za pomocą których będzie wypełniać swoje zobowiązania wynikające z wykonywania orzeczeń ETPCz, o ile środki te są zgodne z Konwencją i ogólnymi wymogami praworządności. Mechanizmy wybrane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w projekcie regulującym status sędziów powołanych od 2018 r. tego kryterium nie spełniają, więcej - są sprzeczne z Konstytucją - pisze dr Monika Smusz-Kulesza, sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi.

Konstytucja nie może być interpretowana jako rodzaj ograniczenia czy bariery w dynamice procesu przywracania praworządności. Uprawnienia nabyte w sposób niegodziwy, sprzeczny ze standardami państwa prawnego, nie korzystają bowiem z konstytucyjnej ochrony - uważa dr Tomasz Zalasiński, konstytucjonalista, kierownik Katedry Prawa Uniwersytetu Civitas, członek Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.