Nie można jeszcze mówić o pełnym przywróceniu stanu praworządności. Jednak nie można jej przywracać bez przestrzegania obowiązujących procedur stanowienia prawa. Zdecydowanie łatwiej jest niszczyć niż budować na nowo, ponieważ destrukcja wymaga jedynie chwili, podczas gdy odbudowa to proces wymagający czasu. Stan praworządności w Polsce może mieć istotny wpływ na przebieg polskiej prezydencji – uważa dr hab. Agnieszka Grzelak, profesor Akademii Leona Koźmińskiego.

Od wielu lat obserwuje się galopujące „ulepszanie” przepisów prawa, zbyt często wynikające z błędnych założeń o konieczności wprowadzenia nowych regulacji. Nierzadko powoduje to chaos prawny. Tymczasem zmiany powinny stanowić pokłosie wnikliwej analizy, że rzeczywiście przyniosą coś dobrego. Zamiast tego pokutuje błędne przekonanie, że najlepszą receptą na poprawę sytuacji jest nowelizacja prawa, tak jakby świetnie brzmiąca „na papierze” regulacja miała sama w sobie moc sprawczą - pisze dr Paweł Opitek, prokurator.

W opublikowanej właśnie opinii Komisja Wenecka przyznaje, że polski Trybunał Konstytucyjny wymaga naprawy, ale wyznacza granice działań sanacyjnych. Odwołuje się do konstytucyjnej zasady nieodwołalności sędziów, sugeruje również doprecyzowanie zasad karencji wobec działalności politycznej przed powołaniem, granic immunitetu i odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, w tym jaśniejsze wskazanie, jakie przewinienia dyscyplinarne mogą prowadzić do usunięcia z urzędu – mówi prof. Ewa Łętowska, sędzia TK w stanie spoczynku, była rzecznik praw obywatelskich.

Do 1 stycznia 2025 r. wszyscy adwokaci i radcy prawni obowiązkowo muszą posiadać aktywne konto do e-doręczeń. Ich sytuacji w tym zakresie nie zmienia ostatnia nowelizacja ustawy o doręczeniach elektronicznych z 21 listopada 2024 r. W początkowym okresie użytkowania konta prawnicy mogą być jednak zawiedzeni niewielką skalą ich wykorzystania przez władze publiczne oraz ciągłym funkcjonowaniem alternatywnych sposobów obligatoryjnej komunikacji elektronicznej w poszczególnych postępowaniach - pisze prof. Grzegorz Sibiga, adwokat, partner w kancelarii Traple, Konarski, Podrecki i Wspólnicy.

W Polsce niewiele osób sporządza testamenty. Być może pewnej liczby testamentów nie udaje się odnaleźć, ale na pewno część osób ich nie sporządza z uwagi na brak znajomości przepisów prawa spadkowego. W związku z tym sądy nieczęsto mają okazję, aby zajmować się wykładnią przepisów o formie testamentów. Tymczasem praktyka może wpłynąć na uelastycznienie przepisów w tym obszarze - wskazuje prof. Mariusz Załucki, sędzia Sądu Najwyższego.

Na pewno wpisanie do kodeksu karnego osobnej przesłanki „tożsamość płciowa” zapewniałoby solidniejszą ochronę grupie osób transpłciowych, które są szczególnie narażone na przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Również ze względu na potrzeby edukacyjne i dawanie przez państwo jasnego sygnału społeczeństwu – mówi Karolina Kędziora, radca prawny, członkini zarządu Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego.

W przestrzeni publicznej rozpowszechniane jest stanowisko, kwestionujące status sędziów nominowanych od 2018 r. z uwagi na fakt powołania na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny kilkukrotnie kwestionował konstytucyjność poprzednich przepisów o KRS, a w 2010 r. nominacje sędziowskie wręczał nie prezydent, lecz marszałek Sejmu. Co istotne w żadnym z orzeczeń ETPCz, TSUE, SN, a także NSA nie zawarto sformułowania, że sędzia nominowany od 2018 r. nie jest sędzią - pisze Kinga Śliwińska-Buśkiewicz, sędzia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu.

Opinie dla prokuratur i sądów będą mogli przygotowywać tylko certyfikowani biegli oraz instytucje opiniujące, które także będą musiały ubiegać się o certyfikaty wydawane przez niezależną komisję – mówi prof. Tadeusz Tomaszewski, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. biegłych sądowych. Według niego nowa ustawa o biegłych sądowych może wejść w życie z początkiem 2026 roku i wtedy też zaczną obowiązywać nowe zasady wynagradzania za opinie.

Projekt tzw. ustawy naprawczej przewiduje, obok wielu słusznych i koniecznych rozwiązań, uchylenie art. 257 par. 3 k.p.k, który – w aktualnym brzmieniu – daje prokuratorowi uprawnienie do „zblokowania” decyzji sądu gotowego zmienić areszt na poręczenie majątkowe. Ten przepis nigdy nie powinien zostać uchwalony i cieszy – na razie nadzieja – że zostanie wreszcie uchylony - pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Sytuacja w sądach, obok wadliwości systemu nominacji sędziowskich, czy zdeformowania SN utworzeniem sprzecznych z Konstytucją nowych izb, jest trudna także ze względów kadrowych. Obecnie mamy ponad 500 nieobsadzonych etatów sędziowskich, a liczba asystentów sędziów jest zdecydowanie zbyt mała. Dlatego przy przywracaniu praworządności chcemy zadbać o sprawność rozpatrywania spraw. Pomóc ma większa liczba asystentów, tymczasowo wzrośnie też przydział spraw dla sędziów wizytatorów - mówi Dariusz Mazur, wiceminister sprawiedliwości.

Prezydent nie miał prawa odmówić powołania na urząd sędziego osób rekomendowanych przez Krajową Radę Sądownictwa przed marcem 2018 roku, a wydane w tej sprawie postanowienie jest aktem pozornym - uważa prof. Mirosław Wyrzykowski, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku. I dodaje, że jednym z pierwszych działań nowego prezydenta powinno być ich powołanie. Podobnie jak nadanie zaległych tytułów profesorskich i przyjęcie ślubowania od prawidłowo wybranych sędziów TK.

Opinia Komisji Weneckiej zostanie uwzględniona w projekcie ustawy dotyczącej statusu sędziów powołanych po 2018 r. i nie będą to zmiany tylko kosmetyczne. Zakładamy, że weryfikację przeprowadzi prawidłowo ukształtowana KRS, a odwołanie od jej decyzji przysługiwać będzie do SN. Orzeczenia wydane z udziałem nieprawidłowo powołanych sędziów, co do zasady, pozostaną w mocy. Strony będą mogły kwestionować te wydane w sprawach, w których były składanie wnioski o wyłączenie sędziego albo podnoszono w apelacji zarzut niewłaściwego składu sądu - mówi serwisowi Prawo.pl wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur.

Testamenty audiowizualne, choć w polskim systemie prawnym jeszcze nieuznawane, stają się przedmiotem coraz szerszej debaty wśród prawników i legislatorów. W dobie dynamicznego rozwoju technologii wiele osób zastanawia się, czy w przyszłości wideo może zastąpić papier w kwestii rozporządzania majątkiem na wypadek śmierci. Jakie są zalety i wady testamentów audiowizualnych? Czy wprowadzenie tej formy testamentu mogłoby uprościć procesy spadkowe - pisze Katarzyna Siwiec, radca prawny.

Dziedzina, która odpowiada potrzebom rynku, ale też interesuje samą prawniczkę czy prawnika, budowanie kariery w sposób świadomy, przemyślany i spójny, i wreszcie - gruntowna wiedza ogólna, pozwalająca obsługiwać klienta wielowymiarowo - to w ocenie adwokatki Dagmary Miler, laureatki I nagrody w Konkursie Rising Stars - liderzy jutra 2024 r., sposób na znalezienia miejsca na rynku prawniczym.

Propozycje, które obecnie są na stole i dotyczą sędziów powołanych po 2018 r., nie mają podstaw prawnych, są niekonsekwentne, a przede wszystkim niekonstytucyjne. Jeszcze gorsze jest to, jakie mogą spowodować skutki, nie tylko dla samego wymiaru sprawiedliwości, ale przede wszystkim dla obywateli, bo to oni najbardziej odczują konsekwencje niepewności i chaosu prawnego - mówi sędzia Kinga Grzegorczyk z Sądu Okręgowego w Łodzi, III Wydział Cywilny Odwoławczy, jedna z inicjatorów przedsięwzięcia Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „AEQUITAS”.

Nie byłoby śmierci Igora Stachowiaka i wielu podobnych zdarzeń w jednostkach policji, gdyby te osoby miały realny dostęp do obrońców od momentu zatrzymania – mówi dr Hanna Machińska, była zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich. I dodaje, że zaproponowane przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego zmiany zwiększą poczucie bezpieczeństwa obywateli, bo w ostatnich latach prawa osób zatrzymanych były wyjątkowo często naruszane.

Zmiany proponowane przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego, dotyczące procesów w sprawach frankowych, wydają się być krokiem w dobrym kierunku. Część propozycji wymaga poprawy - np. wstrzymanie spłaty kredytu powinno - wydaje się - następować wcześniej niż z doręczeniem pozwu. Warto też pochylić się nad przepisami międzyczasowymi, by z nowych regulacji można było korzystać jak najskuteczniej, ale też - by nie budziły wątpliwości lub krytyki - pisze Damian Nartowski, radca prawny, partner w kancelarii WN Legal Wątrobiński Nartowski.

Wprowadzenie do kodeksu karnego dodatkowego typu przestępstwa, zabójstwa drogowego, zachwiałoby całą aksjologią przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji – twierdzi dr Kazimierz J. Pawelec, adwokat i naukowiec specjalizujący się w sprawach wypadków komunikacyjnych. Jego zdaniem, sprawców takich zdarzeń można odpowiednio karać na podstawie obecnego prawa. Zapadają tu dość surowe kary.

Kiedyś areszt stosował prokurator. Teraz formalnie robi to sąd, ale czy aby na pewno? Pytanie jest może przewrotne i choć postanowienie wydaje oczywiście sąd, to samoistna przesłanka surowej kary jako uzasadniająca zastosowanie tymczasowego aresztowania nieco wywraca tę konstrukcję, bo pozwala sądowi „umyć ręce” (skojarzenie z Poncjuszem Piłatem jest zupełnie przypadkowe) - pisze adwokat Mikołaj Kozak, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Najnowsza zmiana Regulaminu Sejmu wprowadza nową formułę sejmowych e-konsultacji społecznych, która ma pozwolić na powszechne konsultowanie projektów ustaw przez obywateli. Każdy po zalogowaniu się przez ePUAP lub profil zaufany będzie mógł zgłaszać swoje uwagi do tekstu projektu ustawy, przed skierowaniem go do pierwszego czytania w Sejmie. Czy zatem nowe przepisy stanowią rewolucyjny krok w kierunku partycypacyjnego stanowienia prawa?