W ramach kolejnego ogólnopolskiego Dnia Edukacji Prawnej przedstawiciele gdańskich środowisk prawniczych organizują Tygiel Prawniczy pod hasłem „Pytasz – wiesz. Zadaj pytanie prawnikowi”. W sobotę 15 marca br. od godz. 10.00 do 14.00 w Galerii Bałtyckiej w Gdańsku (poziom -1) w ramach poszerzania świadomości prawnej w społeczeństwie, na pytania zainteresowanych odpowiadać będą komornicy sądowi, sędziowie, notariusze oraz radcowie prawni i przedstawiciele Wydziału Prawa i Administracji UG.

Prezydent Andrzej Duda podjął decyzję o zawetowaniu tzw. ustawy incydentalnej - poinformowała w poniedziałek szefowa Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka. Głównym założeniem zmian jest to, że o ważności wyboru prezydenta w 2025 r. miałoby orzekać 15 sędziów najstarszych służbą na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. Ustawa wróci teraz do Sejmu. Zgodnie z Konstytucją weto prezydenta można odrzucić większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Udzielanie wywiadów mediom przez sędziego, wydanie postanowienia o wysłaniu pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE oraz wyłączenie neo-sędziego - nie zostanie ukarane. Wniosek rzecznika Piotra Schaba został zastąpiony wnioskiem o cofnięcie zażalenia przez rzecznika ad hoc Grzegorza Kasickiego. To wyraźna zmiana w linii orzeczniczej Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego.

Jackpot - system do wykrywania deepfake'ów i monitorowania fałszywych treści wygrał 7. edycję Legal Hackathonu. organizowanego przez Wolters Kluwer Polska. Przez trzy dni prawnicy, entuzjaści LegalTech i przedstawiciele branży IT wymieniali się wiedzą, a przede wszystkim opracowywali narzędzia wpierające wymiar sprawiedliwości, kancelarie, oświatę, ale też przedsiębiorców - od systemu analizującego ugody frankowe, poprzez generowanie testamentów, po sprawdzanie - pod względem formalnym - dokumentów.

Aplikanci adwokaccy będą mieć ogólnopolski samorząd, w skład którego wejdą przewodniczący samorządu aplikanckiego każdej izby adwokackiej. Zmienił się właśnie regulamin aplikacji. Głównym celem nowej struktury jest współdziałanie z Komisją Aplikacji Adwokackiej Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawach dotyczących aplikacji, w tym podejmowanie różnego rodzaju inicjatyw.

Sąd Rejonowy Warszawa-Mokotów zdecydował o zastosowaniu dwumiesięcznego aresztu wobec posła PiS Dariusza Mateckiego. Prokuratura wnioskowała o trzy miesiące. Polityk został zatrzymany w piątek, 7 marca, w śledztwie dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Prokuratura Krajowa postawiła mu sześć zarzutów zagrożonych karą do 10 lat pozbawienia wolności. Obrońca zapowiada zażalenie.

32 zespoły biorą udział w tegorocznej 7. edycji Legal Hackathonu. Od piątku wymieniają się doświadczeniami i szukają praktycznych zastosowań sztucznej inteligencji w pracy prawnika, wymiarze sprawiedliwości oraz jako rozwiązań poprawiających dostęp do pomocy prawnej. W wydarzeniu organizowanym przez Wolters Kluwer Polska biorą udział prawnicy, entuzjaści LegalTech oraz przedstawiciele branży IT.

Rząd chce wydłużyć o rok możliwość używania dotychczasowych formularzy mandatów karnych, które przeszłyby do lamusa w maju br. Chodzi o to - jak uzasadnia - by zoptymalizować proces wymiany i wykorzystać bloczki, które są w magazynach, w sumie ok. 90 tys. Podnoszona jest też kwestia oszczędzania środków publicznych. Zmiana dotyczy rozporządzania z 11 kwietnia 2023 r., które zakładało okres przejściowy trwający 24 miesiące.

Kolegium sądu ma się składać z prezesa i trzech lub pięciu członków wybieranych na okres trzech lat przez zgromadzenie ogólne, a samorząd sędziowski będzie np. przedstawiał kandydatów na prezesa danego sądu. Zmiany obejmą też postępowania dyscyplinarne - wróci model wykonywania zadań sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji przez sądy apelacyjne w składzie trzech sędziów danego sądu. Sędziowie i prokuratorzy nie będą musieli składać oświadczeń o członkostwie w stowarzyszeniu - to zmiany, które zakłada nowela Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Wciąż trwają zabiegi o wprowadzenie do polskiego prawa europejskiego standardu o obowiązkowym udziale obrońcy już od zatrzymania i pierwszego przesłuchania przez policję. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada załatwienie tej sprawy w ramach przygotowywanego pakietu zmian w procedurze karnej, ale przedmiotem sporu jest nadal sposób traktowania osób z niepełnosprawnością intelektualną. RPO zabiega np. o obligatoryjny wywiad środowiskowy w takich przypadkach.

Sądy zazwyczaj decydują o pozostawieniu dziecka przy rodzicu, który je wywiózł. Jeśli taki stan rzeczy się utrwali w toku postępowania sądowego, opiekun, który wywiózł dziecko, jest określany „rodzicem pierwszoplanowym”, sprawującym bieżącą opiekę nad dzieckiem. Drugiemu opiekunowi pozostaje jedynie stoczyć nierówną walkę o kontakty - piszą Dominika Bielska i Piotr Borowy z kancelarii prawnej Octo Legal.

Digitalny asystent ma, zgodnie z planami Ministerstwa Sprawiedliwości, w pierwszej kolejności wspomagać sędziów orzekających w sprawach frankowych. Na wsparcie sztucznej inteligencji liczą też inni sędziowie, ale jak zastrzegają, nie przy wymierzaniu sprawiedliwości. W ich ocenie AI mogłaby zająć się prostymi i powtarzalnymi czynnościami, związanymi np. z administrowaniem sprawami i wyszukiwaniem błędów.

W wykazie prac legislacyjny rządu pojawiły się założenia nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, które mają m.in. umożliwić orzekanie asesorom w wydziałach rodzinnych i opiekuńczych oraz nieletnich. Ministerstwo Sprawiedliwości chciałoby, żeby projekt był gotowy w pierwszym lub drugim kwartale 2025 r. Jest to też jeden z postulatów asesorów i samych sędziów rodzinnych.

System kaskadowy, czyli krótkie aresztowanie na sędziowskim dyżurze, a po kilku dniach regularne posiedzenie, na którym sąd podejmie decyzję o zastosowaniu, lub nie, tymczasowego aresztowania – to jeden z wniosków z debaty na ten temat, zorganizowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Przekonywano też do całkowitej rezygnacji z zagrożenia surową karą jako przesłanki stosowania tego środka zapobiegawczego.

Krajowa Rada Sądownictwa zdecydowała o powołaniu komisji, która zajmie się badaniem naruszeń niezawisłości sędziowskiej i monitorowaniem politycznie motywowanego nękania sędziów i asesorów w RP. Jak wskazała w komunikacie, będzie to odpowiedź "na oczekiwania wielu sędziów, atakowanych przez przedstawicieli władzy wykonawczej, ustawodawczej, a także część aktywistów sędziowskich".

Uchwała kolegium sądu o zwolnieniu sędziego z obowiązku rozpoznania przydzielonych mu spraw powinna opierać się na obiektywnych i precyzyjnych kryteriach - orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE. Powinna ona również zostać uzasadniona, aby wykluczyć, że zwolnienie z obowiązku rozpoznania sprawy mogło być arbitralne czy wręcz stanowić ukrytą karę dyscyplinarną.

Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, przedstawił na posiedzeniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, projekt zmian w ustawie Prawo o adwokaturze. Jego głównym celem ma być usprawnienie funkcjonowania samorządu adwokackiego i wzmocnienie jego pozycji. Propozycja doprecyzowuje zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów, skraca też z 30 do 3 dni czas na zawiadomienie rady o rozpoczęciu wykonywania zawodu.

W poniedziałek, 10 marca, kończy się dla prezydenta Andrzeja Dudy czas na decyzję, czy podpisze tzw. ustawę incydentalną, zgodnie z którą o ważności wyboru prezydenta w 2025 roku ma orzekać 15 sędziów najstarszych stażem w Sądzie Najwyższym, a nie - jak dotychczas - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Jeśli tego nie zrobi, nadal otwarte będzie pytanie, czy zwycięzca wyborów będzie mógł objąć urząd.

Areszty są w Polsce od lat systemowym problemem. Pomóc ma opiniowany właśnie projekt ustawy naprawczej, opracowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego. Prawnicy obawiają się jednak, że droga do jego wejścia w życie może być długa, dlatego uważają, że lepszym rozwiązaniem byłaby praca nad projektem, najlepiej poselskim, poświęconym właśnie aresztom. Takie projekty są już w Sejmie dwa, i jak dowiedziało się nieoficjalnie Prawo.pl, MS również ma skłaniać się ku temu rozwiązaniu.

Brakuje nam przepisu definiującego, czym jest działalność publiczna sędziego. Jest on częścią społeczeństwa i najlepiej wie, jak ono funkcjonuje, więc nie można mu odbierać prawa wypowiadania się w sprawach wyborczych. Kwestionowanie legalności Izby Kontroli nie może być karane, bo sędzia nie może być ofiarą systemu politycznego – tak orzekł Sąd Najwyższy, uniewinniając kolejnego sędziego, który podpisał apel do OBWE.