Sztuczna inteligencja i postępująca cyfryzacja otwierają przed polskimi placówkami medycznymi nowe możliwości diagnostyczne, a to dopiero początek. Postęp technologiczny to jednak również wyzwania, choćby związane z cyberbezpieczeństwem. Obecnie 7 proc. szpitali deklaruje, że wykorzystuje narzędzia oparte na sztucznej inteligencji w procesie diagnostyki - można zakładać, że w najbliższych latach grono będzie się powiększać. Sektor medyczny obejmą też nowe unijne przepisy.

Projekt nowelizacji zarządzenia NFZ określa warunki zawierania i realizacji umów na rehabilitację leczniczą oraz programy leczenia dzieci i dorosłych w śpiączce. Najwięcej zmian dotyczy rehabilitacji domowej. Nowe przepisy regulują czas pracy personelu realizującego świadczenia fizjoterapii domowej oraz sposobu rozliczania tego świadczenia. Wprowadzono też nowe zasady rozliczania m.in. leczenia pozajelitowego i dojelitowego.

Aby efekty wdrażania przepisów ustawy o jakości były widoczne w praktyce, potrzebna jest przede wszystkim zmiana podejścia. Jeśli regulacja będzie traktowana jako zło konieczne, które trzeba wdrożyć w razie kontroli czy wizytacji, nie będzie miała szansy realnie wpłynąć na poprawę jakości pracy specjalistów medycznych i bezpieczeństwa pacjentów. Potrzebne jest też zapewnienie jasnych wytycznych i czasu - bo tego zazwyczaj brakuje medykom.

Wiedza na temat chorób psychicznych nie jest powszechna nawet wśród personelu medycznego. Z najnowszych badań wynika, że aż 54 proc. lekarzy uważa, że depresja to „wymysł naszych czasów”, a 46 proc. zgadza się z opinią, że „depresja w ogóle nie istnieje”. Ma to swoje konsekwencje dla pacjentów, ponieważ nie otrzymują właściwej pomocy. Eksperci są zgodni, że potrzebna jest edukacja, również w środowisku medycznym.

Brak wystarczających regulacji prawnych dotyczących sztucznej inteligencji (AI) w Polsce może spowodować naruszenia prywatności obywateli. Ponadto firmy rozwijające i wdrażające technologie AI będą zmuszone hamować innowacje i inwestycje. Natomiast w przypadku błędów AI, brak precyzyjnych przepisów może skutkować długotrwałymi i kosztownymi procesami sądowymi – uważa dr Anna Gawrońska ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Ministerstwo Zdrowia opublikowało obszerny „Raport zespołu ds. preskrypcji realizacji recept”. Eksperci zwrócili uwagę, że charakterystyczne dla przepisów dotyczących recept jest ich bardzo duże rozproszenie w krajowym porządku prawnym. Wyszczególnili też 48 obszarów, które wymagają zmian. – Niektóre dziury w prawie farmaceutycznym są większe, inne mniejsze, ale wszystkie mają wspólną cechę: stanowią problem, z którym postanowiliśmy się zmierzyć – czytamy w raporcie.

Tegoroczni Liderzy Zmian w Ochronie Zdrowia wyróżnili się szczególnymi rozwiązaniami, które wpływają na poprawę jakości leczenia, satysfakcji pacjenta z pobytu w danej placówce i podnoszenia jakości zarządzania w szpitalach. Kapituła wyróżniła także dwa ośrodki, które uzyskały tytuł „Super Lidera”. Laureatów ogłoszono podczas finałowej gali Konferencji "Zmiany w Ochronie Zdrowia 2024".

Na terenach objętych powodzią istnieje potencjalnie zwiększone ryzyko zachorowań na choroby przenoszone przez zanieczyszczoną wodę. Eksperci w rekomendacjach wskazują jednak, że obecnie nie ma konieczności masowych szczepień ochronnych dla wszystkich osób przebywających na terenach dotkniętych powodzią. Początkowo rząd chciał zobowiązać do szczepień policjantów, funkcjonariuszy Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, którzy biorą udział w usuwaniu skutków powodzi, ale wycofał się z tego.

W środę, 25 września, Sejm uchwalił nowelizację ustawy, która zakłada przedłużenie ważności orzeczenia o niepełnosprawności bez względu na wiek osoby, która ją ma. Zmiany mają na celu naprawę luki prawnej, przez którą osoby po ukończeniu 16. roku życia straciłyby ważność orzeczeń po 30 września 2024 r. Nowela trafi teraz do Senatu.

Ustawa o ochronie sygnalistów ma zagwarantować skuteczny i bezpieczny system zgłaszania nieprawidłowości w miejscu pracy oraz zapewnić sygnalistom ochronę przed ewentualnymi działaniami odwetowymi. Zgodnie z zarządzeniem NFZ, sygnalista nie może być jednak anonimowy. Fundusz zapewnia, że zasady określone w rozporządzeniu są gwarancją bezpieczeństwa dla zgłaszającego.

Aby zapewnić bezpieczeństwo i dostęp do świadczeń zdrowotnych pacjentom z terenów dotkniętych skutkami powodzi, projekt specustawy powodziowej przewiduje liczne uproszczenia związane z udzielaniem pomocy medycznej. Przede wszystkim, stworzone mają zostać tymczasowe rozwiązania (np. szpitale polowe), dzięki którym pacjenci uzyskają niezbędną pomoc. Prezes NFZ będzie mógł też wykorzystać uproszczony tryb podpisania umowy z przychodnią.

Wśród przyczyn, dla których lekarz może nie podjąć się opieki nad pacjentem lub odstąpić od niej, jest m.in. „sprzeciw sumienia” lekarza. Komisja Etyki Lekarskiej Naczelnej Rady Lekarskiej (KEL NRL) przygotowała komentarz dotyczący art. 7 Kodeksu Etyki Lekarskiej. To jeden z tych przepisów, który budzi najwięcej wątpliwości i kontrowersji, głównie w kontekście odmowy aborcji w sytuacji, kiedy miałaby być dokonana zgodnie z obowiązującym prawem.

Pod koniec czerwca weszły w życie przepisy, które nałożyły na placówki medyczne obowiązek wdrożenia wewnętrznych systemów zarządzania jakością. Ma to się przełożyć w dalszej perspektywie m.in. na zmniejszenie liczby zdarzeń niepożądanych. System ma opierać się także na badaniu satysfakcji pacjentów. Wiele podmiotów nie zapewnia jednak nadal prostej ścieżki, która pozwoliłaby im na zgłoszenie potencjalnych zdarzeń niepożądanych.

Obowiązujące przepisy nie określają konkretnych wymagań dotyczących sposobu dostosowania stanowisk pracy do poszczególnych rodzajów niepełnosprawności – potwierdza Główny Inspektorat Pracy. I radzi, by w tego rodzaju kwestiach pracodawcy konsultowali się ze służbą medycyny pracy. Zdaniem prawników, pracodawcy, zatrudniając osobę z depresją, powinni mieć świadomość tego, kogo zatrudniają. Nie mogą od takiej osoby wymagać, że będzie pracowała tak jak inni.

Karty parkingowe dla osób z niepełnosprawnością, których data ważności mija 30 września, przedłużą się z mocy prawa do 31 marca 2025 r. Wszystkie pozostałe karty, których ważność kończy się 1 października i później utracą ważność dokładnie w dniu, który określony jest w karcie. Te osoby muszą ponownie złożyć wniosek o nową kartę. Tymczasem zespołom orzeczniczym brakuje blankietów kart i już wstrzymują ich wydawanie. Jak informuje nas resort rodziny, dodruk blankietów rozpocznie się w październiku.

W ponad połowie specjalistycznych Zespołów Ratownictwa Medycznego brakuje lekarzy. Ministerstwo Zdrowia wydłuża więc po raz trzeci czas, kiedy Narodowy Fundusz Zdrowia nie będzie pobierał kar umownych w przypadku niezapewnienia lekarza w zespołach ratownictwa medycznego. Ostatnio termin wyznaczono na koniec tego roku, teraz ma to być czerwiec 2025 r.

Nie uciekniemy przed użyciem sztucznej inteligencji również w medycynie - eksperci podkreślają, że nie ma powodów, by się jej obawiać. Algorytmy AI "uczą się" bowiem na ogromnych zbiorach danych, dzięki czemu mogą bardzo precyzyjnie pomagać np. we wczesnym wykrywaniu zmian nowotworowych. Po zmianach w Kodeksie Etyki Lekarskiej lekarz będzie musiał prosić pacjenta o zgodę na użycie AI w diagnostyce - nie wiadomo jednak, co zrobić w razie odmowy.

Warto przeanalizować w Polsce wiedzę lekarzy na temat leczenia żywieniowego oraz przeprowadzić analizę wykorzystania takiego leczenia w szpitalach - uważa prof. Sylwia Małgorzewicz z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (GUMed). Studenci tej uczelni, po podpisaniu porozumienia z Fundacją Nutricia, będą mieli rozszerzone zajęcia z zakresu leczenia żywieniowego.

Na razie do programu lekowego dla pacjentek z rakiem szyjki macicy, który działa od wiosny, zakwalifikowano 32 kobiety. W siedmiu województwach z terapii nie korzysta jeszcze ani jedna chora. Najwcześniej leczenie mogły rozpocząć pacjentki w województwie świętokrzyskim, i tam też korzysta z programu największa liczba kobiet (7). Narodowy Fundusz Zdrowia tłumaczy, że opóźnienia w podpisywaniu umów na program lekowy wynikają m.in. z różnej sytuacji finansowej poszczególnych oddziałów NFZ.

Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła, że w większości kontrolowanych szpitali pacjenci nie mieli pełnego dostępu do informacji, a prawie 30 proc. podmiotów leczniczych nie zapewniło im godnych warunków pobytu w szpitalu. Poza tym, pomimo alarmujących ustaleń z kontroli NIK dotyczącej bezpieczeństwa badań genetycznych z 2018 r., w Polsce nadal brakuje odpowiednich przepisów regulujących ten obszar.

W okresie od stycznia do lipca 2024 roku z tytułu choroby własnej osobom ubezpieczonym w ZUS wystawiono 12,5 mln zaświadczeń lekarskich, na łącznie 138,4 mln dni absencji chorobowej – podał ZUS. Przeciętna długość zaświadczenia to 11,07 dnia, a skumulowana (od początku roku) przeciętna długość absencji chorobowej wyniosła 26,88 dnia (25,75 dnia dla mężczyzn i 27,83 dnia dla kobiet).

Niepotrzebne stosowanie nadmiernej siły fizycznej ze strony personelu medycznego, straszenie, stosowanie przymusu bezpośredniego jako metody "prewencyjnej" czy wielogodzinne unieruchamianie chorych, którzy nie są odpinani z pasów nawet po to, by skorzystać z toalety. To tylko niektóre sytuacje, na które skarżą się pacjenci m.in. oddziałów psychiatrycznych. Eksperci podkreślają, że konieczne jest zwłaszcza rzetelne szkolenie w placówkach medycznych, ale też doprecyzowanie przepisów.

Zespołom ds. orzekania o niepełnosprawności zaczyna brakować pieniędzy na wydawanie orzeczeń. To może spowodować jeszcze większe zatory w kolejce po nowy dokument. Na razie nie wiadomo, kiedy pieniądze będą, resort rodziny o tym nie informuje. Zgodnie z prawem, zespoły nie mogą zawiesić orzekania, nawet wtedy, gdy nie mają za co tego robić. Pozostaje im trudna droga dochodzenia dotacji na drodze sądowej z budżetu państwa.

Ze względu na poważne zagrożenie powodziowe, część kandydatów na lekarzy będzie zdawać sobotni Lekarski Egzamin Końcowy (LEK) w innych miastach. Chodzi o dwa miasta: Wrocław i Kiełczów. Centrum Egzaminów Medycznych zamieściło już listę placówek, w których kandydaci mają składać egzamin - mieszczą się one m.in. w Lublinie, Warszawie i Katowicach.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 2 i art. 12 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw są niezgodne z art. 118 ust. 1 i 3 oraz art. 119 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. To przepisy tzw. "Apteki dla Aptekarza 2.0", które w zeszłym roku zostały włączone do nowelizacji ustawy, która z farmacją nie miała nic wspólnego.

Na dotkniętych powodzią terenach część placówek ochrony zdrowia zawiesiła swoją działalność. To powoduje chaos i dezorganizację; pacjenci nie wiedzą, gdzie mogą uzyskać pomoc medyczną. Dlatego Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił bezpłatną infolinię, która działa całą dobę, przez siedem dni w tygodniu. Dzwoniąc na specjalny numer, pacjenci otrzymają informację, które ośrodki działają i jakiej pomocy mogą oczekiwać. Dowiedzą się także o miejscach, gdzie na razie nie należy się kierować.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu przyznał we wtorek odszkodowanie pacjentce, która jest wyznawczynią Świadków Jehowy. Mimo że kobieta, ze względów religijnych, kilkakrotnie sprzeciwiała się wykonaniu u niej transfuzji (nawet w sytuacji zagrożenia życia), lekarze ją przeprowadzili, by ratować jej życie. Sąd uznał, że stanowiło to naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz wolności myśli, sumienia i wyznania.

Na średnio ok. 10 proc. wizyt u lekarzy specjalistów pacjenci nie stawiają się bez wcześniejszego odwołania. Najczęściej wynika to z przeoczenia terminu, zdarza się jednak również, że przyczyną jest brak możliwości skontaktowania się ze świadczeniodawcą. Ministerstwo Zdrowia deklaruje, że prowadzi działania nad stworzeniem mechanizmu, który będzie przypominał pacjentom o wizytach i umożliwiał ich łatwe odwoływanie.

Trzeba utylizować wszelką żywność, która miała kontakt z wodą powodziową, także tę, która wydaje nam się hermetycznie opakowana – zaznaczył podczas konferencji prasowej dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny. Przypomniał, że woda powodziowa jest zanieczyszczona chemikaliami, drobnoustrojami i toksynami, przez co jest niebezpieczna dla zdrowia. Te same zasady dotyczą zalanych leków.

Medyk uprawniony do stwierdzenia zgonu może okazać się pierwszą osobą, która nabierze podejrzeń co do jego spowodowania w wyniku przestępstwa. To z kolei oznacza konieczność powiadomienia organów ścigania. Zaniechanie realizacji tego obowiązku, podobnie jak błąd przy stwierdzaniu zgonu, niesie ryzyko poniesienia przez medyka daleko idącej odpowiedzialności.