Maria Dec-Kiełb

Kierowcy Ochotniczych Straży Pożarnych oraz karetek pogotowia, którzy chcą prowadzić pojazdy uprzywilejowane o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, muszą posiadać prawo jazdy kategorii C. Zarówno Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, nie widzą możliwości, by takimi pojazdami mogły kierować osoby posiadające jedynie uprawnienia kategorii B. Resort zapowiada jednak większe pieniądze na szkolenia.

Jednostki OSP mają kłopoty z obsadą kierowców lekkich samochodów ratowniczo-gaśniczych, których dopuszczalna masa całkowita jest wyższa niż 3,5 t, ale nie przekracza 5 ton. Samorządy apelują o zmianę przepisów i przyznanie uprawnień do kierowania takimi pojazdami także kierowcom OSP z kategorią B. Uzasadniają, że bez zmian w prawie wiele nowo zakupionych samochodów może garażować w remizach, zamiast uczestniczyć w akcjach.

Debata nad ograniczeniem liczby kadencji w samorządach znów rozgrzewa scenę polityczną i społeczną. Zwolennicy dwukadencyjności podkreślają, że rotacja władzy chroni demokrację, zapobiega patologiom i wzmacnia instytucje. Przeciwnicy ostrzegają przed chaosem, spadkiem jakości zarządzania i naruszeniem konstytucyjnych praw obywateli. Wysłuchanie publiczne w Sejmie ujawniło głębokie podziały i emocje, które towarzyszą tej dyskusji.

Finansowanie jednostek OSP leży w kompetencji samorządów. Strażacy ochotnicy często uczestniczą w akcjach poza swoją gminą, m.in. na drogach krajowych i ekspresowych. Koszty takich interwencji ponoszą macierzyste gminy jednostek. Wydatki te stają się poważnym obciążeniem dla gminnych budżetów. Samorządowcy domagają się zmian w przepisach.

Choć rządowy program „Skrócony czas pracy – to się dzieje!” kusi dodatkowymi środkami i możliwością poprawy komfortu pracy, samorządy podchodzą do niego z dużą rezerwą. Urzędnicy obawiają się reakcji mieszkańców, przeciążenia obowiązkami i braku realnych korzyści. Czy skrócenie czasu pracy w jednostkach samorządu terytorialnego to tylko atrakcyjne hasło, czy realna zmiana?

Gminy przejmowały grunty po PGR-ach z myślą o inwestycjach publicznych. Teraz, gdy nie zdążyły ich zagospodarować w ustawowym terminie, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa żąda zapłaty – często setek tysięcy złotych. Samorządy alarmują: prawo nie uwzględnia realiów społecznych i gospodarczych. Ministerstwo Rolnictwa analizuje możliwość nowelizacji przepisów, ale zastrzega, że musi dbać też o finanse publiczne.

Projekt ustawy znoszący dwukadencyjność włodarzy samorządów wywołał falę sprzeciwu – niemal 80 procent uczestników konsultacji sejmowych mówi stanowcze „nie”. W komentarzach padają mocne słowa: betonowanie, patologia, zawłaszczanie władzy. Tymczasem samorządowe korporacje apelują o zniesienie ograniczeń, dotyczących liczby kadencji – ich zdaniem doświadczeni liderzy to gwarancja stabilności. Wskazują, że utrzymanie obecnego rozwiązania oznacza przymusową wymianę włodarzy w ponad 1,5 tysiąca samorządów.

Sołtysi mieliby otrzymać diety, ubezpieczenia OC i NNW i zarządzać mieniem komunalnym. Uproszczone wnioskowanie o fundusz sołecki, młodzieżowe rady sołeckie - m.in. takie zmiany zawiera projekt ustawy wzmacniającej rolę sołectw, przygotowanej przez Marcina Skonieczkę z Polski 2050. Według posła, dzięki tej regulacji wzmocnieni zostaną lokalni liderzy. Ale samorządowcy są sceptyczni, bo w wielu sprawach sołtysi weszliby w buty radnych.

Posłowie PSL chcą umożliwić jednoczesne kandydowanie na stanowiska wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz do rad powiatów i sejmików wojewódzkich. Choć projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego ma na celu „lepsze wykorzystanie potencjału” lokalnych liderów, samorządowcy ostrzegają: to może być powrót do partyjnych gierek i stworzenie furtki do objęcia stanowiska czy mandatu przez tych, którzy sami nie mają zdolności wyborczej.

Samorządy, które borykają się z problemem ograniczonego dostępu do aptek, apelują do Ministerstwa Zdrowia o liberalizację prawa farmaceutycznego. Celem jest poprawa dostępności aptek ogólnodostępnych, zwłaszcza na terenach wiejskich. Obecnie w co szóstej gminie w Polsce nie ma ani jednej apteki, a obowiązujące przepisy znacząco utrudniają ich powstawanie. W efekcie wielu mieszkańców doświadcza tzw. wykluczenia farmaceutycznego.