Patrycja Rojek-Socha

Zgodnie z Konstytucją to rząd odpowiada za politykę wewnętrzną i zewnętrzną państwa. Prezydent teoretycznie powinien pełnić rolę neutralnego arbitra, który wkracza w te obszary wyłącznie na podstawie przyznanych mu kompetencji. Problem w tym, że jest wybierany w wyborach powszechnych, a więc ma swój program polityczny, z którego jest przez obywateli rozliczany. Dlatego też w swoich kompetencjach próbuje się „rozpychać” – oceniają konstytucjonaliści. Ich zdaniem przydałyby się zmiany w modelu prezydentury – tyle że wyzwaniem może być wypracowanie konsensusu politycznego.

Krajowa Rada Notarialna, w stanowisku przyjętym po ślubowaniu w Sejmie, w obecności notariusza, nowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wskazuje, że zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o notariacie notariusze są uprawnieni do sporządzania protokołów notarialnych, dokumentujących przebieg różnego rodzaju czynności i zdarzeń mogących wywoływać skutki prawne. Dodaje, że protokół notarialny nie kreuje skutków prawnych zdarzeń, których dotyczy.

Czwórka sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych 13 marca, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie, zwróciła się pismami do prezesa Trybunału o przygotowanie dla nich gabinetów do pracy, wydanie kart dostępu do budynku, umożliwienie dostępu do systemów informacyjnych oraz o przydzielenie im spraw. Do pism – jak ustaliło Prawo.pl – dołączyli notarialne potwierdzenie złożenia ślubowania wobec Prezydenta RP oraz notarialnie poświadczone potwierdzenie, że podpisany akt ślubowania został złożony prezydentowi i znajduje się w Kancelarii Prezydenta.

Cała szóstka sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych 13 marca br., złożyła ślubowanie skutecznie, zgodnie z Konstytucją i przepisami ustawy o statusie sędziów TK. Ślubowanie w Pałacu Prezydenckim nie wynika bowiem z przepisów, a jest pewnym zwyczajem konstytucyjnym, który może ulec zmianie. Nie jest wykluczone, że forma ślubowania w Sejmie i przekazania prezydentowi dokumentów z rotą ślubowania podpisaną przez sędziego stanie się praktyką. Analizy wymaga natomiast kwestia wyboru nowych sędziów na miejsca po tzw. sędziach dublerach – mówi dr hab. Monika Haczkowska, prof. Uniwersytetu Opolskiego, adwokatka, mediatorka, konstytucjonalistka (Kancelaria Adwokacka dr Monika Haczkowska).

Czwórka sędziów, którzy 9 kwietnia złożyli w Sejmie ślubowanie, lecz nie zostali dotąd zaproszeni w tym celu do Pałacu Prezydenckiego, zamierza udać się do Trybunału Konstytucyjnego i zażądać dopuszczenia do pracy. Rozważają również złożenie pozwu do sądu pracy o dopuszczenie ich do wykonywania tych czynności. Bogdan Święczkowski, prezes TK, poinformował, że dwoje sędziów, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta, objęło urzędy, a w przypadku pozostałych czterech będzie to możliwe, jeśli prezydent potwierdzi, że ich ślubowanie było formalnie ślubowaniem złożonym wobec niego.

Do konsultacji trafił właśnie projekt zmian w Zbiorze Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, który ma przygotować adwokatów na wyzwania związane z korzystaniem z programów opartych m.in. na AI. Wynika z niego m.in., że korzystanie z narzędzi technologicznych nie będzie wymagać odrębnego informowania klienta, ale na jego żądanie adwokat powinien o takich narzędziach powiedzieć, a także o celu ich wykorzystania. Ma też zwracać szczególną uwagę na ochronę danych osobowych wynikającą z właściwych, powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Prezydent powinien być autorytetem, jego wybór nie powinien następować w wyborach powszechnych, a rola powinna mieć charakter przede wszystkim reprezentacyjny. Sytuacja, w której prezydenci rozpychają się w swoich konstytucyjnych kompetencjach, nie służy bowiem ani państwu, ani obywatelom. Za politykę wewnętrzną i zewnętrzną, zgodnie z Konstytucją, odpowiada rząd, który jest bezradny, np. w sytuacji stosowania przez prezydenta weta – mówi dr hab. Joanna Juchniewicz z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Od 1 marca adwokaci i radcy prawni mogą wnosić niektóre pisma procesowe, w tym apelacje, poprzez portal informacyjny sądów. Wiązały się z tym zmiany rozporządzeń, ale też zarządzenia dotyczącego organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych. Tą ostatnią regulacją wyłączono z wydruku pism i załączników e‑apelacje. Część sędziów uważa, że to wprowadzanie akt cyfrowych regulacjami niższego rzędu, co – w ich ocenie – jest wątpliwe prawnie. Sprawa może znaleźć finał w Trybunale Konstytucyjnym, bo rozważane jest pytanie prawne dotyczące m.in. granic upoważnienia ustawowego dla ministra sprawiedliwości.

Profesorowie Krystian Markiewicz, Marcin Dziurda, Maciej Taborowski i sędzia Anna Korwin-Piotrowska – czwórka sędziów TK wybranych przez Sejm 13 marca br., którzy nie zostali zaproszeni dotąd przez prezydenta Karola Nawrockiego na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego – złożyło je w czwartek, 9 kwietnia w Sejmie. Swoje ślubowanie ponowili też podczas uroczystości prof. Dariusz Szostek i Magdalena Bentkowska, którzy 1 kwietnia wypowiedzieli rotę w Pałacu Prezydenckim.

Ślubowanie czwórki nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego w Sejmie, w sytuacji gdy prezydent – mimo ustawowego wymogu – ślubowania od nich nie odebrał, jest uzasadnione. Powinni jak najszybciej zacząć pełnić swoje sędziowskie obowiązki. Inną kwestią jest natomiast to, czy taka zmiana wystarczy do odblokowania Trybunału. W mojej ocenie potrzebuje on legitymizacji, której nie ma już od dłuższego czasu, a która będzie wymagać pewnego konsensusu co do jego działalności i orzeczeń – mówi prof. Piotr Tuleja, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku oraz kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.