Okręgowa Rada Adwokacka w Częstochowie apeluje do przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego o rozważenie zmian wprowadzających obowiązek rejestrowania przesłuchań w ramach postępowania przygotowawczego. Chodzi o sytuacje gdy przesłuchiwany nie ma pełnomocnika lub gdy pełnomocnik tego zażąda.

Przygotowywany przez nas projekt przewiduje dopuszczenie spółki kapitałowej jako formy świadczenia usług przez adwokatów i innych prawników kwalifikowanych - mówi adwokat Dorota Kulińska, dyrektor Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych Naczelnej Rady Adwokackiej. Ale zastrzega, że projektowane rozwiązania nie będą w sprzeczności z wypracowaną przez dziesiątki lat pozycją adwokatury i zasadami pracy adwokatów.

Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego zdecydował o nadaniu tytułu doktora honoris causa sędziemu w stanie spoczynku Jackowi Gudowskiemu. Uzasadniono to twórczym i oryginalnym wkładem do nauki prawa i postępowania cywilnego, a także kształtowaniem orzecznictwa sądowego, zwłaszcza Sądu Najwyższego, wyznaczającego kierunki wykładni przepisów prawa dla praktyki sądowej, a także za budowanie autorytetu Sądu Najwyższego i zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Ministerstwo Sprawiedliwości szuka rozwiązań na odciążenie sądów. Jednym z newralgicznych punktów są sprawy rodzinne. Trwają prace nad tym, by m.in niesporne rozwody przekazać notariuszom lub kierownikom Urzędu Stanu Cywilnego. Chodzi o te postępowania, w których małżonkowie są zgodni co do sformalizowania rozstania i nie mają wspólnych małoletnich dzieci. Prawnicy są "za" choćby dlatego, że nawet na "szybki" rozwód czeka się w sądach miesiącami. Bardziej skłaniają się też w kierunku notariuszy, bo jak mówią, mają doświadczenie choćby przy podziałach majątku.

Pełnomocnicy narzekają na niską kulturę niektórych sędziów na salach sądowych - zdarzają się im niestosowne uwagi, wprowadzanie nerwowej atmosfery, ruganie ich przy klientach, czy nadmierne używanie sędziowskiego młotka. Pamiętają za to tych sędziów, którzy zawsze potrafią być spokojni i kulturalni, nawet w najtrudniejszych sprawach. Sędziowie powinni uczyć się umiejętności miękkich pomimo tego, że są prezesi sądów, którzy uważają, że to niepotrzebne, bo "komunikują się ze stronami poprzez orzeczenia".

Całkowita i bezwzględna samodzielność prokuratora referenta w zakresie prowadzonego przez niego postępowania, żadnych poleceń co do czynności w jego ramach, także co do proponowanej kary. Do tego zniesienie nadzoru zewnętrznego, a kontrolę nad decyzjami prokuratora w ramach postępowania sprawowałby sąd - takie m.in. zmiany mają się znaleźć w nowych przepisach regulujących pracę prokuratury.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury trwają prace na likwidacją asesury w sądach i w prokuraturze. Asesorów mieliby zastąpić sędzia i prokurator "na próbę", mają być też stworzone mechanizmy weryfikacji ich pracy i ewentualnego odwołania. Poinformowano o tym podczas panelu, dotyczącego jednolitego statusu prokuratorów, w ramach konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze".

Naczelna Rada Adwokacka proponuje by osoba nie będąca stroną w sprawie, czyli świadek, mogła ustanowić pełnomocnika. Uchylony zostałby przepis umożliwiający prokuratorowi odmowę dopuszczenia go do przesłuchania. Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów, świadek może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jego interesy w toczącym się postępowaniu. Decyzja należy do prokuratora albo sądu. Prawnicy podkreślają, że problem tkwi też w praktyce.

Ustawa separacyjna, czyli rozdzielenie urzędu ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego to pierwszy krok do uniezależnienia prokuratury od władzy wykonawczej. Kolejnym istotnym jest autonomia budżetowa prokuratury planowana od 2027 roku. Za tym muszą jednak pójść zmiany wewnątrz prokuratury - w tym kwestie kadrowe, kadencyjność, nieusuwalność z funkcji, konkursy - wskazywali uczestnicy konferencji "Przywracanie praworządności w polskiej prokuraturze".

Ministerstwo Sprawiedliwości widzi w cyfryzacji szanse na usprawnienie i przyspieszenie pracy sądów, ale też odciążenie ich od ton akt wytwarzanych w prowadzonych postępowaniach. Chce przeprowadzać ją etapowo tak, by sprawdzić czy wprowadzone rozwiązania działają i czy wymagają ewentualnych poprawek. W pierwszej kolejności, poza sprawami frankowymi, cyfryzacja ma objąć m.in. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Testowany jest już też digitalny asystent sędziego.

Bogdan Święczkowski, prezes Trybunału Konstytucyjnego, wystąpił do Przemysława Radzika, zastępcy rzecznika dyscyplinarnego sądów powszechnych o przeprowadzenie kwerendy orzecznictwa sądów powszechnych. Chodzi o sprawdzenie, którzy sędziowie odmawiali uznania wyroków TK za ostateczne i powszechnie obowiązujące lub kwestionowali status sędziów TK.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce by już w kwietniu br. ruszył pilotaż w zakresie wnoszenia pism - konkretnie środków odwoławczych, poprzez portal informacyjny sądów. Na razie zaangażowane będą w niego niektóre kancelarie i prokuratury. Kiedy docelowo taka funkcjonalność zostanie uruchomiana? Ma być wiadomo w połowie roku. Wcześniej potrzebne są jednak zmiany w procedurze karnej i cywilnej. Pierwszy projekt jest już opiniowany, drugi wewnętrznie konsultowany.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje tysiące decyzji na nieistniejące podmioty. Sprawy trafiają do sądów powszechnych, a te mogą jedynie zmienić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy. Nie mogą natomiast jej uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania, jeśli decyzja dotyczy płatnika składek. Zdaniem prawników konieczna jest zmiana prawa, by uniemożliwić ZUS ignorowanie procedur administracyjnych.

Sejm zajmie się petycją w sprawie zmiany art. 136 Regulaminu Sejmu dotyczącego ustanawiania obrońcy spośród posłów. Chodzi o to, by w postępowaniach dyscyplinarnych i immunitetowych posłowie mogli też sięgać po pomoc obrońców spośród adwokatów lub radców prawnych. Petycje do Sejmu skierował adwokat Robert Pogorzelski, który wskazuje, że brak takiej możliwości jest wątpliwy w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji.

Jeżeli po 2017 roku sędziów powoływano na podstawie ustawy, która była niezgodna z Konstytucją, zasada nadrzędności Konstytucji wymaga i umożliwia uregulowanie ich statusu także w drodze ustawy. Należy jednak zadbać o to, aby nie zrelatywizować hierarchii źródeł prawa. W Polsce sąd musi być ustanowiony zgodnie z Konstytucją - twierdzi prof. Piotr Tuleja, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku oraz kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Ministerstwo Sprawiedliwości ma przedstawić na wtorkowym spotkaniu z przedstawicielami pracowników sądów założenia do ich ustawy. Oczekiwania w tym zakresie są duże. Związki zawodowe postulują m.in. nowy model wynagradzania pracowników, uzależniony np. od przeciętnego wynagrodzenia, ale też jednakową dla wszystkich sądów i przemyślaną ścieżkę awansu, której ukoronowaniem mogłoby być przejście do korpusu urzędników mianowanych. Wskazują też na potrzebę wprowadzenia urlopu regeneracyjnego i rozwiązania problemów z etatami po osobach odchodzących na emeryturę.

Asystenci prokuratorów uzyskali obietnicę, że i w ich przypadku najniższe wynagrodzenie po podwyżkach wyniesie 6500 zł brutto, czyli teoretycznie tyle co w przypadku asystentów sędziów. Ci ostatni jednak mają dostać jeszcze więcej - bo do dyrektorów sądów miały pójść wytyczne, by ich płace kształtować na poziomie nie niższym niż 7,5 tys. zł brutto. Przedstawiciele Prokuratury Krajowej obiecali "swoim" asystentom, że będą zabiegać by taką podwyżkę dolnych widełek dostali w 2026 r.

Nawet na 2028 r. są wyznaczane rozprawy w sprawach dotyczących unieważnienia kredytów we frankach szwajcarskich, a rekordziści czekali dwa lata na wydanie zarządzenia o doręczeniu pozwu. Trudno jest z tym walczyć, więc kredytobiorcy muszą uzbroić się w cierpliwość i liczyć na to, że odsetki po wygranej sprawie osłodzą im długie oczekiwanie na wyrok.

Asystenci sędziów są w ostatnim czasie ministerialnym oczkiem w głowie. Mają bowiem wspomóc sądy m.in. w czasie rozwiązywania problemu ze statusem sędziów powołanych po 2018 roku. Zapomniani czują się natomiast asystenci prokuratorów. Z niedawnych propozycji Prokuratury Krajowej wynika, że pod względem płac znajdą się zdecydowanie w tyle za kolegami z sądów - różnice mogą sięgnąć 1,5 tys. zł brutto. A to nie najlepiej wróży na przyszłość - asystenci i prokuratorzy podkreślają, że bez zmian szykuje się asystencki exodus.

Posłowie Lewicy chcą, aby używane przez kuratorów sądowych do celów służbowych auta prywatne były zwolnione z opłat parkingowych. Do pomysłu sceptycznie odnoszą się korporacje samorządowe. Podnoszą, że wprowadzenie takich regulacji może spowodować, że kolejne grupy zawodowe będą domagać się podobnych zwolnień. Istnieje ryzyko, iż takie uprzywilejowanie będzie wykorzystywane także do celów prywatnych.