Wydane za panowania Franciszka Józefa przepisy dotyczące tzw. prawa swojszczyzny, nadal są przydatne w staraniu się o potwierdzenie polskiego obywatelstwa. Dokumenty wystawione pod zaborami nie potwierdzą jednak ze stuprocentową pewnością miejsca zamieszkania, ani posiadania nieruchomości we wskazanych w nich miastach bądź gminach.

W krajach unijnych zgoda na leczenie małoletniego pacjenta nie zawsze musi być wyrażona do konkretnej granicy wiekowej - czasami przyjmuje się, że decydującym czynnikiem powinna być dojrzałość emocjonalna i stopień rozeznania, a nie narzucona odgórnie liczba. Eksperci postulują, by takie rozwiązanie rozważyć również w Polsce, gdzie możliwości decydowania o sobie małoletniego pacjenta wciąż są ograniczone. Padają również propozycje, by wyznaczyć prawnie konkretne przypadki, w których nastolatek może sam udać się do konkretnego lekarza.

Sejm uchwalił w piątek, 17 lipca, nowelizację Prawa o adwokaturze. Regulacja m.in. doprecyzowuje definicję świadczenia pomocy prawnej i obejmuje adwokatów taką samą ochroną jak funkcjonariuszy publicznych. Z kolei za posługiwanie się, w sposób nieuprawniony, tytułem zawodowym „adwokat” lub określeniami „kancelaria adwokacka”, „kancelaria adwokatów”, a także godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata, grozić będzie grzywna od 5 tys.do 200 tys. zł albo kara ograniczenia wolności. Tym, czego zabrakło w uchwalonej ustawie, są tzw. wakacje adwokackie. Teraz nad nowelą pochyli się Senat.

Nie milkną echa decyzji sądu, który nie uwzględnił wniosku o wydanie Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec b. ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Uzasadnił, że nie wykazano, by polityk przebywał na terenie UE. Czy ENA może więc zostać wydany „na zapas” - na wypadek, gdyby polityk pojawił się na terenie Unii? Prawnicy podkreślają, że nie odpowiada to obowiązującemu przepisowi i wskazują na konieczność uprawdopodobnienia, że dana osoba może przebywać na terytorium UE. Część z nich wskazuje jednak, że decyzja ramowa Rady UE nie ustanawia takiego wymogu.

Rzeczniczka generalna TSUE Tamara Ćapeta zaproponowała, by Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał się za niewłaściwy w sprawie dotyczącej składu orzekającego w Sądzie Najwyższym. Chodzi o sprawę zainicjowaną przez obecnego ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka. W jej ocenie, jeśli jednak będzie chciał wydać wyrok, powinien uznać, że skład „mieszany”, z udziałem sędziów wadliwie wybranych, nie jest niezawisłym sądem.

Przebieg procedury powołania sędziego może wystarczyć do zakwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, jeśli doszło do nieprawidłowości mogących wzbudzić wątpliwości co do wpływu innych władz na nominację - wynika z dwóch wyroków ogłoszonych w czwartek przez Trybunał Sprawiedliwości UE. TSUE zaznaczył równocześnie, że "nie każde" uchybienie w trakcie procedury może powodować takie wątpliwości. Dodał, że badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego nie może być powierzone składowi, w którym zasiada choćby jeden sędzia, powołany w tych samych okolicznościach.

To referendarz sądowy, a nie sędzia, miałby orzekać w sprawach o ogłoszenie upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Ministerstwo Sprawiedliwości, proponując stosowną nowelizację prawa upadłościowego, chce w ten sposób odciążyć sędziów, którzy są dziś zasypywani prostymi sprawami konsumenckimi. Pomysł ma swoich zwolenników. Pojawiają się jednak pytania, czy zmiana rzeczywiście przyniesie zamierzony skutek i czy da się ją wprowadzić w zgodzie z Konstytucją.

Samooczyszczenie to procedura, której może poddać się wykonawca, aby uniknąć wykluczania z zamówień publicznych z powodu różnych uchybień w przeszłości. Jednak tzw. self-cleaning nie zawsze będzie uznany za skuteczny, a trudne zaszłości mogą zaszkodzić startom w przetargach, o czym przekonują się właśnie jedne z największych firm budowlanych na polskim rynku.

Gdy ciężar prowadzenia postępowania dowodowego przesunięty zostaje na sąd drugiej instancji, to nie oznacza jeszcze, że nieodzowne jest przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości. Spostrzeżenie to nie traci na aktualności także w przypadkach, w których zakres i czasochłonność postępowania dowodowego mogą być znaczące. Bez znaczenia jest przy tym waga i znaczenie tych dowodów - orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Karnej. I przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi II instancji.

Prokuratura potrzebuje stabilnej, wykwalifikowanej kadry. Rotacja pracowników, spowodowana niskimi wynagrodzeniami, uderza m.in. w postępowania przygotowawcze – wskazuje w swojej uchwale Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników RP. Odnosi się tym samym do propozycji 3-proc. wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej. Postuluje równocześnie, by w budżecie na 2027 r. zagwarantowano środki na 20-proc. podwyżki dla pracowników prokuratury, niezależnie od wzrostu wynikającego z ogólnego wskaźnika dla państwowej sfery budżetowej.

Projekt nowelizacji Prawa o adwokaturze skierowano w środę ponownie do sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która ma pochylić się nad poprawkami zgłoszonymi w czasie drugiego czytania. Tymczasem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wydało stanowisko dotyczące propozycji poprawek zgłoszonych do adwokackiej regulacji przez samorząd radcowski. Jak wskazano, jest to nieakceptowalne i niedopuszczalne ze względu na konstytucyjną pozycję samorządu adwokackiego.

Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza wprowadzić do kodeksu karnego trzy nowe typy kwalifikowane przestępstwa organizowania innym osobom nielegalnego przekraczania granicy Polski. Jeżeli sprawca będzie działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, grozić mu będzie od roku do 10 lat pozbawienia wolności, w przypadku narażenia życia lub zdrowia wielu osób do 12 lat, a w sytuacji śmierci przemycanego człowieka nawet 20 lat pozbawienia wolności. Zmienią się też znamiona czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego z nadzieją odnotował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2026 r., odnoszący się do wymogu kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów dla skuteczności aktów Prezydenta RP w wymiarze sprawiedliwości – oświadczył w opublikowanym na stronach Sądu Najwyższego Zbigniew Kapiński.

Mężczyzna został ukarany zakazem prowadzenia pojazdów mimo, że przepis tego nie przewidywał w sytuacji, gdy jechał autem nie dopuszczonym do ruchu i bez ważnego prawa jazdy. Sąd Najwyższy w Izbie Karnej uchylił wyrok nakazowy. Uchybieniem, które niewątpliwie miało rażący i istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, było nałożenie niedopuszczalnej kary na sprawcę. Miał więc rację Prokurator Generalny, składając kasację na korzyść sprawcy.

Unijni sędziowie rozstrzygną w dwóch sprawach frankowych o zasadach wzajemnych rozliczeń pomiędzy klientami a bankami. Chodzi o wybór alternatywy – czy powinna obowiązywać bardziej korzystna dla banków teoria salda, czy też teoria dwóch kondykcji, która faworyzuje frankowiczów.

Ministerstwo Sprawiedliwości po raz kolejny sięga po referendarzy, by odciążyć sędziów i usprawnić postępowania. Zgodnie z najnowszym projektem nowelizacji procedury cywilnej ich kompetencje mają zostać rozszerzone o czynności dotyczące pomocy prawnej z urzędu, kosztów sądowych, należności sądowych, ale też m.in. stwierdzenia nabycia spadku w sytuacji, gdy nie złożono testamentu. Mowa też o... minimum 47 dodatkowych etatach referendarskich. Sami referendarze podkreślają, że te zmiany oczekiwanego skutku nie przyniosą, jeśli nie pójdą za nimi gwarancje ich niezależności i realne wsparcie kadrowe.

Zespół Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym kończy prace nad przepisami przejściowymi i końcowymi do nowej ustawy. Mają być one m.in. odpowiedzią na zakładaną likwidację dwóch tzw. nowych izb SN – Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Odpowiedzialności Zawodowej. Główna ustawa zakłada też wprowadzenie dodatkowego wymogu pięcioletniego stażu pracy w zawodzie prawniczym dla tzw. akademików kandydujących do SN oraz pięcioletnią karencję dla prawników, którzy sprawowali m.in. funkcje rządowe lub byli posłami.

Wniosek o ekstradycję Zbigniewa Ziobry, b. ministra sprawiedliwości, może być gotowy i przetłumaczony w przyszłym tygodniu - poinformował we wtorek Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości. I dodał, że następnie prokuratura przekaże wniosek stronie amerykańskiej.

Zwrot kosztów sądowych stronom sporu dotyczy wyłącznie ugody sądowej oraz ugody zawartej przed mediatorem - taki jest sens uchwały podjętej przez siedmioro sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 14 lipca. Oznacza to, że aby odzyskać całość wpłaconych pieniędzy, ugoda nie może być zawarta poza sądem.

Koszty sądowe zasądzone w sprawach wszczętych przez syndyka powinny być wpłacane wierzycielom – zarządziła sędzia-komisarz w postępowaniu Getin Noble Banku. Inaczej jest w sprawie wypłacania kosztów w sprawach zainicjowanych przez kredytobiorców. Nowy syndyk podziela stanowisko swojego poprzednika, iż nie stanowią one kosztów postępowania upadłościowego i nie ma podstaw, by wypłacać je z pierwszeństwem ani poza kolejnością.