Aktywa netto funduszy zdefiniowanej daty pracowniczych planów kapitałowych (PPK) na koniec 2023 r. wyniosły 21,8 mld zł, w porównaniu do 12 mld zł na koniec 2022 r., czyli zwiększyły się w 2023 r. o 9,8 mld zł – podał GUS. W 2023 r. zwiększyła się też liczba uczestników PPK o 29,7 proc., czyli o 892,4 tys. względem 2022 r. Z kolei wpłaty podstawowe finansowane przez podmiot zatrudniający i uczestników PPK stanowiły 97,9 proc. przyjętych wpłat ogółem, wpłaty dodatkowe - 2,1 proc.

Nie każde kłopoty finansowe pracodawcy stanowią podstawę do zaprzestania finansowania przez niego wpłat do PPK. Taki skutek wywołuje np. ogłoszenie upadłości pracodawcy. Zaistnienie przesłanek niewypłacalności pracodawcy powoduje niefinansowanie przez niego wpłat do PPK za wszystkich uczestników tego programu.

Różnicowanie wysokości wpłaty dodatkowej przez pracodawcę może być elementem funkcjonującego w firmie systemu motywacyjnego. Nie wszyscy pracodawcy mogą jednak skorzystać w pełni z takiej opcji. Określając zasady różnicowania wpłat dodatkowych, pracodawca powinien także pamiętać o zakazie dyskryminacji w zatrudnieniu. Pracodawca nie może także różnicować wpłaty dodatkowej w zależności od podstawy zatrudnienia.

Najpóźniej 15 kwietnia br. na rachunki pracowniczych planów kapitałowych ponad 2 mln uczestników programu trafią dopłaty roczne za 2023 rok. Otrzymają je uczestnicy PPK, którzy w ubiegłym roku zgromadzili - na swoim rachunku lub rachunkach PPK - wpłaty w wysokości co najmniej 732,90 zł. Jeżeli w 2023 roku uczestnik skorzystał z obniżenia swojej wpłaty podstawowej, wystarczą wpłaty w wysokości co najmniej 183,23 zł.

Do umowy o zarządzanie pracowniczymi planami kapitałowymi nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych, jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza od progu unijnego. W takim przypadku umowa o zarządzanie PPK może zostać zawarta na czas nieoznaczony. Umowa o zarządzanie PPK, do której ma zastosowanie PZP, nie może zostać zawarta na czas nieoznaczony. W takim przypadku zamawiający musi zawrzeć umowę na czas oznaczony. Należy wówczas ustalić, jaki to ma być okres i oszacować wartość zamówienia dla tego okresu.

Osoba zatrudniona staje się uczestnikiem PPK z chwilą zawarcia w jej imieniu i na jej rzecz umowy o prowadzenie PPK. I pozostaje nim nawet w sytuacji, gdy przestaje być już osobą zatrudnioną w rozumieniu ustawy o PPK. Są jednak sytuacje, gdy utrata przez uczestnika PPK statusu osoby zatrudnionej może uniemożliwić mu dalsze oszczędzanie w PPK u tego pracodawcy. Będzie tak, gdy między jednym a drugim zatrudnieniem w danym podmiocie zatrudniającym - podmiot ten zmieni instytucję finansową.

Jeżeli nowy pracodawca wstąpił w prawa i obowiązki wynikające z umowy o zarządzanie PPK zawartej przez dotychczasowego pracodawcę, nie zawiera dla przejętych pracowników nowych umów o prowadzenie PPK. Przy ustalaniu obowiązków nowego pracodawcy w zakresie PPK znaczenie może mieć także np. nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Osoba, która ma wątpliwości, czy jest uczestnikiem programu Pracowniczych Planów Kapitałowych, może sprawdzić to w serwisie mojeppk. W serwisie można zweryfikować także m.in. datę i wysokość ostatniej wpłaty pracodawcy na dany rachunek PPK. Jeżeli jednak pracownik zechce skorzystać ze środków zgromadzonych na rachunku PPK, będzie musiał zwrócić się w tej sprawie bezpośrednio do instytucji finansowej. 

Na wpłatę powitalną uczestnicy pracowniczych planów kapitałowych muszą niekiedy trochę poczekać. To, jak długo, zależy od tego, w którym kwartale uczestnik PPK spełnił warunki do jej otrzymania. Wpłata powitalna - w wysokości 250 zł - powinna trafić na rachunek PPK uczestnika programu w terminie 45 dni po zakończeniu kwartału, w którym spełnił on wskazane w ustawie warunki.

Środki gromadzone w pracowniczych planach kapitałowych są prywatną własnością uczestnika, który może skorzystać z nich w każdym czasie. Złożenie deklaracji o rezygnacji powoduje brak nowych wpłat do PPK i nie ma związku z oszczędnościami już zgromadzonymi w tym programie. Skorzystanie przez uczestnika PPK ze zwrotu bądź z wypłaty w przypadku poważnego zachorowania lub na pokrycie wkładu własnego nie oznacza końca gromadzenia nowych środków na rachunku PPK.

Dla uczestnika PPK zmiana wysokości wynagrodzenia minimalnego oznacza, że zmienia się kwota, jaka musi trafić na jego rachunek PPK, aby nabył prawo do dopłaty rocznej za rok, w którym wynagrodzenie to obowiązuje. Pracownik korzystający z obniżenia swojej wpłaty podstawowej do PPK powinien sprawdzić, ile - po tej podwyżce - może miesięcznie zarobić, aby nadal korzystać z tego obniżenia.

Osoby w wieku 55+ często rezygnują z uczestnictwa w PPK, uważając, że ich przypadku jest już za późno na rozpoczęcie oszczędzania w tym programie. Tak jednak nie jest. Oszczędzanie w PPK opłacalne jest w każdym wieku. Odbywa się ono nie tylko na wyjątkowo korzystnych warunkach, ale i bez zbytniego ryzyka, co zwłaszcza dla osób, które z racji wieku mają przed sobą krótszy okres oszczędzania, powinno mieć zasadnicze znaczenie.

Decyzja małżonków o połączeniu oszczędności z ich rachunków PPK i wypłacie w formie świadczenia małżeńskiego zapewnia każdemu z nich - w przypadku śmierci drugiego z małżonków - dalsze korzystanie z oszczędności zgromadzonych na wspólnym rachunku PPK na dotychczasowych zasadach. I to bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań.

Polski Fundusz Rozwoju ma ustawowy obowiązek sprawdzania, czy wszystkie podmioty obowiązane do wdrożenia pracowniczych planów kapitałowych uruchomiły ten program. W 2023 roku wezwania PFR do zawarcia umowy o zarządzanie PPK są wysyłane za pośrednictwem PUE ZUS.

W razie poważnego zachorowania dziecka, uczestnik pracowniczych planów kapitałowych może wypłacić do 25 proc. swoich oszczędności w PPK. I co istotne, dotyczy to nie tylko poważnego zachorowania własnego dziecka uczestnika PPK, ale także np. dziecka przez niego przysposobionego albo dziecka współmałżonka.

Paweł Borys, prezes Polskiego Funduszu Rozwoju, poinformował w piątek, że z końcem 2023 roku rezygnuje z kierowania Funduszem, ustąpi także z funkcji szefa Rady Nadzorczej BGK. Borys napisał na platformie X (dawny Twitter), że z końcem kadencji zarządu PFR odchodzi do sektora prywatnego.

Jeżeli były małżonek uczestnika PPK nie ma rachunku PPK, może przetransferować środki przypadające mu po rozwodzie na terminową lokatę, pod warunkiem ich wypłaty po osiągnięciu 60. roku życia albo przekazać je na swój rachunek bankowy. Od tego, jak skorzysta z tych środków, zależy, czy otrzyma je bez pomniejszeń.

Uczestnik pracowniczych planów kapitałowych może korzystać z obniżenia swojej wpłaty podstawowej do tego programu, jeżeli jego miesięczne wynagrodzenie, osiągane z różnych źródeł, nie przekracza 1,2-krotności płacy minimalnej. Jeżeli pracuje w kilku miejscach, sam musi sprawdzać, czy nie przekroczy limitu.

Pracodawca nie może dokonać zaległych wpłat do PPK, nawet za zgodą pracownika. W takiej sytuacji może tylko zrekompensować pracownikowi poniesioną przez niego szkodę na zasadach wynikających z kodeksu cywilnego. Chyba, że ustawa o PPK zwalnia go z odpowiedzialności za niedokonanie wpłat do PPK w terminie.

Zwrot środków z nienależnych wpłat do PPK, finansowanych przez firmę, powoduje, że pracodawca musi zmniejszyć koszty uzyskania przychodów, a pracownik odliczyć te wpłaty od podstawy opodatkowania w zeznaniu podatkowym. Zwrot nienależnych wpłat powoduje powstanie przychodu tylko wtedy, gdy została wypracowana nadwyżka.