Zaangażowanie sądów oraz organów wyborczych w proces wyborczy jest kluczowe dla zapewnienia prawidłowego przebiegu wyborów, przestrzegania zasad wolnych i uczciwych wyborów oraz realizacji praw wyborczych obywateli. Jednak w ostatnich miesiącach pojawiły się kontrowersje dotyczące decyzji podejmowanych przez Państwową Komisję Wyborczą (PKW), a zwłaszcza roli, jaką w tym procesie odgrywa przewodniczący PKW.

Wszyscy sędziowie orzekający w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN zostali powołani na wniosek KRS, w której skład wchodziły osoby wymienione w art. 187 ust. 1 Konstytucji, w szczególności 15 członków wybranych spośród sędziów, zgodnie z art. 187 ust. 4 Konstytucji i na zasadach określonych ustawą o KRS. Nieprawdą jest stwierdzenie, że „powołania do Izby nastąpiły w skrajnie upolitycznionej procedurze przed organem zdominowanym przez jedną opcję polityczną - pisze I prezes SN prof. Małgorzata Manowska.

Jak podaje Polska Agencja Prasowa, Państwowa Komisja Wyborcza, wykonując postanowienie Sądu Najwyższego, przyjęła sprawozdanie finansowe komitetu PiS z wyborów parlamentarnych 2023 r. PKW podkreśliła jednocześnie, że nie przesądza, czy Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN - która wydała to orzeczenie - jest sądem i nie przesądza o jego skuteczności.

Marszałek Sejmu Szymon Hołownia znalazł remedium na kryzys wyborczy w związku ze zbliżającymi się wyborami Prezydenta RP. Jest to projekt ustawy przejściowej, obowiązującej jedynie w 2025 roku. Chodzi o zapewnienie rzetelnego postępowania w sprawach protestów wyborczych i ważności wyborów. Prawnicy twierdzą, że szanse, aby ta ustawa weszła w życie, są małe.

PKW nie podjęła w poniedziałek w trybie obiegowym uchwały w sprawie sprawozdania komitetu PiS z wyborów parlamentarnych z 2023 r. po decyzji Sądu Najwyższego - poinformował PAP szef PKW Sylwester Marciniak. Sprawa sprawozdania ma być rozpoznawana na posiedzeniu PKW zwołanym na 30 grudnia.

Sąd Najwyższy uznał, że przyjęcie przez komitet wyborczy korzyści majątkowych o charakterze niepieniężnym w postaci mediów zużytych w lokalu udostępnionym przez partię polityczną nie narusza prawa. Orzeczenie kończy trwający od 2019 r. spór partii politycznej Porozumienie Jarosława Gowina (obecnie Porozumienie dla Demokracji) z PKW w przedmiocie finansowania kampanii wyborczych i interpretacji przepisów kodeksu wyborczego oraz ustawy o partiach politycznych.

Czy urzędujący prezes instytucji państwowej może być kandydatem w wyborach prezydenckich, popieranym przez jedną z partii politycznych albo czy minister jako osoba jeszcze formalnie niezgłoszona jako kandydat, może podejmować działania, które pokrywają się z jej działalnością publiczną? Zdaniem prawników w Polsce mamy problem z prekampanią. Podobnie jak rozmyte są granice między służbą cywilną a wyższymi stanowiskami w służbie cywilnej, które też są w istocie polityczne.

W niedzielę na konwencji z udziałem m.in. prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego ogłoszono kandydaturę szefa IPN Karola Nawrockiego na prezydenta Polski. Dzień wcześniej kandydatem Koalicji Obywatelskiej został Rafał Trzaskowski. Wybory prezydenckie odbędą się w maju 2025 r.

Nie stanowi naruszenia prawa przyjęcie przez komitet wyborczy od partii politycznej korzyści majątkowych o charakterze niepieniężnym w postaci kosztów oświetlenia, ogrzewania, zużycia wody, gazu, połączeń telefonicznych i internetowych - orzekła Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w sprawie finansów partii politycznej Porozumienie Jarosława Gowina.

Doszło do naruszenia zasad głosowania przy wyborze organów sołectwa – sołtysa i rady sołeckiej. Stwierdzona wadliwość nie miała jednak wpływu na wybór sołtysa. Dlatego burmistrz, jako organ kontrolujący wynik wyborów, nie mógł unieważnić obu wyborów, nawet gdy odbyły się jednego dnia - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Odmówienie obywatelom Unii mającym miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami, prawa do uzyskania członkostwa w partii politycznej narusza prawo Unii - uznał we wtorek, 19 listopada, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zdaniem TSUE nakładając wymóg obywatelstwa, Republika Czeska i Polska nie zapewniają traktowania tych obywateli na równi z własnymi obywatelami w zakresie skutecznego wykonywania prawa kandydowania w wyborach lokalnych i europejskich.

Trybunał Konstytucyjny orzekł w środę, 6 listopada, że uchwała Sejmu, na podstawie której w grudniu ubiegłego roku powołano komisję śledczą do spraw wyborów korespondencyjnych, jest niezgodna z Konstytucją. TK wydał orzeczenie jednomyślnie w składzie trzech sędziów: Krystyny Pawłowicz, Bogdana Święczkowskiego i Julii Przyłębskiej.

Duże miasta mają problem ze zorganizowaniem wyborów do jednostek pomocniczych - rad dzielnic i osiedli. Obywatele nie chcą zasiadać w komisjach wyborczych bezpłatnie. A już szanse znalezienia kilkuset chętnych są małe. Tymczasem aktualne przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie dają wprost podstawy prawnej do wypłaty diet w takich wyborach. Posłowie i samorządowcy apelują o zmianę prawa.

Do 29 listopada Koła Gospodyń Wiejskich mogą składać do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o wypłatę bonusu frekwencyjnego. Nabór skierowany jest do Kół Gospodyń Wiejskich, mających siedzibę w gminach, w których frekwencja w wyborach do Sejmu przeprowadzonych 15 października 2023 r. przekroczyła 60 procent. KGW nie muszą już organizować w ramach otrzymanej kwoty żadnych imprez.

Po pół roku obowiązywania przepisów rząd zaproponował powrót do tego, co już grano. Chce, aby w gminach, w których wygasł mandat wójta, burmistrza czy prezydenta, do czasu nowych wyborów znowu rządził komisarz powołany przez premiera. Po krytyce samorządów zmodyfikował pomysł i proponuje, aby na początku rządził zastępca wójta lub sekretarz, a dopiero potem komisarz. I tu samorządowcy mówią: nie.

Do 14 stycznia 2025 r. na obszarze, na którym obowiązywał stan klęski żywiołowej, w dalszym ciągu nie mogą być zarządzane kolejne wybory, ani wybory, które powinny się odbyć, a nie zostały zarządzone z uwagi na obowiązywanie stanu nadzwyczajnego – poinformowała Państwowa Komisja Wyborcza.

Sprawa odrzucenia przez PKW sprawozdania wyborczego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość wciąż jest nierozstrzygnięta. Jeśli sąd utrzyma uchwałę PKW, komitet wyborczy partii będzie musiał wpłacić do Skarbu Państwa ponad 3,6 mln zł, bo na taką kwotę organ oszacował wartość nielegalnych świadczeń niepieniężnych. Dodatkowo, PiS czeka obniżenie dotacji podmiotowej. Równie poważne konsekwencje mogą wynikać z potencjalnych postępowań karnych związanych z naruszeniem przepisów kodeksu wyborczego.

W poniedziałek, 9 września, PiS złożyło do Sądu Najwyższego skargę na decyzję Państwowej Komisji Wyborczej, która odrzuciła sprawozdanie finansowe komitetu PiS z wyborów parlamentarnych 2023 r. Zdaniem prezesa partii Jarosława Kaczyńskiego decyzja PKW została podjęta "w całkowitej sprzeczności z prawem", a zarzuty, jakie postawiono jego partii, można było "równie dobrze postawić także innym".

Mirosław Wróblewski, prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, zwrócił się do Jarosława Kaczyńskiego, prezesa Prawa i Sprawiedliwości, o przedstawienie wyjaśnień w związku z informacjami dotyczącymi m.in. zbierania numerów PESEL od osób dokonujących wpłat na konto tej partii politycznej.

Sąd Najwyższy w składzie siedmiorga sędziów oddalił skargę Komitetu Wyborczego Ruch Narodowy na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z listopada 2019 r. o odrzuceniu sprawozdania partii politycznej o pozyskaniu pieniędzy, w tym z kredytów bankowych. Naruszenie polegało na opłaceniu gotówką przez osobę fizyczną, z jej prywatnych środków, faktury wystawionej na rzecz tego Komitetu.