Patrycja Rojek-Socha

Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego nie zaczął się wczoraj i nie zostanie rozwiązany przez zastąpienie jednych politycznych wpływów innymi – pisze prezydent Karol Nawrocki w liście z okazji 40-lecia TK. Dodaje, że odpowiedzialność za autorytet tej instytucji ponoszą wszyscy, którzy przez lata uczestniczyli w podporządkowywaniu jej logice bieżącego sporu politycznego, niezależnie od tego, z której jego strony pochodzili. Ocenia też, że ślubowanie nowych sędziów TK w Sejmie było „jaskrawym naruszeniem porządku prawnego”.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oczekuje, że prezydent Karol Nawrocki niezwłocznie przyjmie ślubowanie od ósmego nowego sędziego TK Macieja Berka. Kancelaria Sejmu w liście skierowanym do niego wskazuje, że kwestionowanie prawidłowości wyboru przez Sejm sędziego TK „nie ma oparcia w jakichkolwiek przepisach”. W ubiegłym tygodniu Kancelaria Prezydenta RP wysłała pismo do Kancelarii Sejmu z pytaniami dotyczącymi okoliczności formalnego procedowania kandydatury ósmego sędziego TK. Chodzi m.in. o weryfikację jego stażu pracy jako radcy prawnego.

W latach 2021–2023 r. rząd postanowił zaoszczędzić na wynagrodzeniach m.in. prokuratorów. Spotkało się to z masowymi pozwami, których efekty podsumował właśnie Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP. Z ich analiz wynika, że do lipca 2026 r. łączna kwota roszczeń głównych dochodzonych przez prokuratorów wyniosła 200,25 mln zł brutto, a same odsetki blisko 46 mln zł. To nie wszystko - prokuratury w sporach z prokuratorami korzystały też ze wsparcia zewnętrznych pełnomocników procesowych, a koszt takiej obsługi sięgnął ponad 5 mln zł brutto.

Naszym celem jest usprawnienie sędziowskich postępowań dyscyplinarnych i uwolnienie ich od ryzyka wpływu czynników politycznych. Dlatego proponujemy nie tylko zmianę modelu w zakresie sądów dyscyplinarnych, ale też w wyborze m.in. rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców. Tu decydujący głos będzie miał samorząd sędziowski, a wejście samej ustawy w życie spowoduje przerwanie kadencji dotychczasowych rzeczników - mówi Dominik Czeszkiewicz, dyrektor Departamentu Nadzoru Administracyjnego w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Mimo wątpliwości środowiska prawniczego dotyczących kandydatury Macieja Berka na ósmego sędziego Trybunału Konstytucyjnego, jego wybór daje „nowym” teoretyczną przewagę. W praktyce bowiem czworo z nich, a z Berkiem - pięcioro, musiałoby zostać dopuszczonych do orzekania i do udziału w Zgromadzeniu Ogólnym. Powstaje pytanie czy cel osiągnięty zostanie siłowo, czy może działać będą dwa Trybunały? Konstytucjonaliści widzą szansę w "resecie" i przypominają, że spór wokół TK może skończyć się kwestionowaniem także nowych składów i ich orzeczeń.

Kancelaria Prezydenta RP wysłała pismo do Kancelarii Sejmu w sprawie wyjaśnienia okoliczności formalnego procedowania kandydatury Macieja Berka na stanowisko sędziego TK – poinformował o tym szef KPRP Zbigniew Bogucki, oceniając, że są „gigantyczne wątpliwości” co do tego, czy Berek ma 10-letni staż pracy jako radca prawny.

Do opiniowania trafiła właśnie nowelizacja Karty Nauczyciela, która, jak zapowiada Ministerstwo Edukacji, ma usprawnić, w tym przyspieszyć, postępowania wyjaśniające oraz postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec nauczycieli. Uwzględniono również postulat Rzecznika Praw Dziecka. Będzie obowiązek zawiadamiania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny rzeczników dyscyplinarnych o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka.

W Sądzie Najwyższym nadal trwa spór o to, czy były podstawy do odwołania m.in. sędziego Piotra Schaba ze stanowiska rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, mimo trwającej kadencji, czego nie przewiduje wprost ustawa. W projekcie nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje więc swoisty reset. Jej wejście w życie ma oznaczać wygaszenie kadencji wszystkich rzeczników dyscyplinarnych sędziów sądów powszechnych i wojskowych, ich zastępców, a także zastępców rzeczników działających przy sądach okręgowych i sądach apelacyjnych. Od razu mają też ruszyć wybory nowych.

Rząd przyjął nowelizację Kodeksu postępowania karnego, która przewiduje wprowadzenie nowej instytucji umorzenia postępowania karnego opartego na ugodzie podejrzanego z pokrzywdzonym, zawartej już na etapie postępowania przygotowawczego. Będzie jednak ograniczona do wąskiej kategorii przestępstw oraz uzależniona od okoliczności sprawy i sytuacji sprawcy przestępstwa.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka skierowała do prokuratora generalnego zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez byłą prezes Trybunału Konstytucyjnego Julię Przyłębską. Chodzi o podejrzenia bezprawnego, zdaniem Fundacji, kształtowania i zmieniania składów orzekających Trybunału Konstytucyjnego w latach 2015–2020. Fundacja uważa, że mogło dochodzić do takiego dobierania składów, aby sprawy o istotnym znaczeniu ustrojowym i politycznym rozstrzygały osoby dające gwarancję wydania orzeczenia o oczekiwanej treści.