Patrycja Rojek-Socha

Z licznymi uchybieniami formalnymi, merytorycznymi, niespójny, bez należytego uzasadnienia, narażający prokuratorów na wykonywanie niepotrzebnych czynności i bez rozwiązań, których środowisko prokuratorów oczekuje – tak Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury ocenia wstępny projekt Regulaminu urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury. Wskazuje, że zaproponowane rozwiązania mogą być też zagrożeniem dla niezależności prokuratorskiej.

Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” w swojej uchwale przypomina, że ustawa o Trybunale Konstytucyjnym, przyjęta przez parlament w 2024 r., zakładała czteroletnią karencję dla kandydatów na sędziów TK, którzy byli m.in. członkami Rady Ministrów. Apeluje o zachowanie standardów apolityczności przy wyborze sędziów do Trybunału, bo jak wskazuje, jego rolą jest ochrona praw obywateli przed nadużyciami polityków. We wrześniu Sejm ma wybrać ósmego już „nowego” sędziego TK. Kandydatem jest dr Maciej Berek, dotychczasowy szef Komitetu Stałego Rady Ministrów, który nadzorował wdrażanie polityki rządu.

Nowi sędziowie Trybunału Konstytucyjnego mieli wyprowadzić go z kryzysu i przywrócić do działania. Co więcej, planowana reforma ich wyboru miała Trybunał odpolitycznić tak, by skutecznie i bez wpływów władzy stał na straży Konstytucji. Tyle w teorii, bo kandydatura dr Macieja Berka na ósmego sędziego TK zdaje się te nadzieje rozwiewać - towarzyszy jej sporo prawnych wątpliwości. Jedna z ważniejszych dotyczy jego dotychczasowej funkcji w rządzie i zaangażowania we wdrażanie rządowej polityki. I nawet nie chodzi o ryzyko politycznych nacisków, a o fakt, że do przyszłego sędziego mogą trafić skargi dotyczące ustaw, nad którymi prace sam nadzorował.

Trybunał Konstytucyjny zajmie się sprawą m.in. adwokackich dyżurów obrończych. Chodzi o sprawdzenie czy brak wynagrodzenia za to, że adwokat lub radca prawny, wykonując ustawowy dyżur obrończy, pozostaje w gotowości do niezwłocznego podjęcia czynności obrończych, jest zgodny z gwarancjami wynikającymi z Konstytucji. Skargę wniósł adwokat Robert Pogorzelski. Odpłatności za swoje dyżury domagają się także prokuratorzy, a sędziowie - dodatku funkcyjnego m.in. za pełnione dyżury aresztowe.

Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wprowadzenie przepisów, zgodnie z którymi przetwarzanie wizerunku małoletniego w sieci, mogłoby nastąpić wyłącznie po udzieleniu zgody jego przedstawiciela ustawowego lub samego małoletniego, który ukończył 16 lat. Brak takiej zgody stanowić ma naruszenie prawa do ochrony danych osobowych i prawa do ochrony dóbr osobistych dziecka. Rodzic ma być ustawowo zobowiązany do ochrony prywatności dziecka.

Możliwość nadania uchwale przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego mocy zasady prawnej jest niezgodna z konstytucją - orzekł Trybunał Konstytucyjny. Według TK siedmioosobowy skład SN nie ma wystarczającej reprezentatywności do tego rodzaju rozstrzygnięć. Sędzia sprawozdawca Justyn Piskorski zaznaczył zarazem, że Trybunał nie przesądza o niedopuszczalności innych form działalności uchwałodawczej SN i nie podważa samej funkcji SN, polegającej na sprawowaniu nadzoru judykacyjnego i podejmowaniu działań na rzecz zapewnienia jednolitości orzecznictwa.

Większe możliwości wnoszenia e-pism w sprawach frankowych, dotkliwe sankcje procesowe dla banków za apelacje oparte na argumentacji wielokrotnie odrzucanej przez TSUE, SN i sądy apelacyjne, a nawet wprowadzenie ustawowych terminów dla sądów na przeprowadzenie pierwszej rozprawy, zakończenie postępowania i wydanie wyroku – to propozycje rozwiązań, które w ocenie pełnomocników pozwoliłyby skutecznie rozwiązać nie tylko problem ze sprawami frankowymi, ale także z pozostałymi kredytami denominowanymi lub indeksowanymi do innych walut, zwłaszcza do euro.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by tryb zdalny był częściej stosowany w sprawach karnych. Chodzi m.in. o przesłuchiwanie świadków. W postępowaniu przygotowawczym będzie to możliwe bez ograniczeń, w postępowaniu sądowym wymagać będzie „ważnej przyczyny” i braku sprzeciwu strony, której taka czynność będzie dotyczyć. Dodatkowo wprowadzana jest możliwość e-przesłuchania podejrzanego, pod warunkiem jego zgody.

Ponad 10 proc. postępowań przygotowawczych, dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami, zostało w okresie od 6 lutego do 30 czerwca 2026 r. bezpodstawnie przeprowadzonych i zakończonych w jednostkach prokuratury innych niż właściwe – wynika z pisma, które prokurator krajowy Dariusz Korneluk skierował do szefów prokuratur. Zobowiązał również, by śledczych prowadzących tego typu sprawy, wspomogli asystenci.

Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponował własne rozwiązanie corocznego problemu z mianowaniem asesorów sądowych. W jego ocenie mogłoby ono następować z mocy prawa, z dniem zdania egzaminu sędziowskiego, a samą procedurę kończyłaby np. Krajowa Rada Sądownictwa. MS nie widzi jednak podstaw do podjęcia prac legislacyjnych w kierunku wyeliminowania z procedury kontrasygnaty premiera, nie skłania się też do nabywania statusu asesora „z automatu”.