Patrycja Rojek-Socha

W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich kandydat na prokuratora, któremu odmówiono powołania, powinien mieć możliwość zapoznania się z okolicznościami takiej decyzji. Wskazuje przy tym, że prawo co prawda nie gwarantuje przyjęcia do służby publicznej, ale obowiązek uzasadnienia odmowy wynika z Konstytucji. RPO przywołuje też niedawny wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, dotyczący powołania sędziów przez prezydenta.

Trybunał Konstytucyjny miał we wtorek, 11 sierpnia br., rozpatrzeć pytanie prawne sędziów Sądu Najwyższego, dotyczące ich statusu, a konkretnie zgodności z polską Konstytucją przyznania TSUE i ETPCz kompetencji do oceny prawidłowości procedury rozpatrywania, oceniania i przedstawiania prezydentowi wniosku o powołanie sędziego oraz ustalenia, że skład orzekający z udziałem osoby powołanej na urząd sędziego przez prezydenta nie stanowi niezawisłego i bezstronnego sądu. Chodzi oczywiście o sytuację wokół poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa. TK zbada też konstytucyjność przepisu o przenoszeniu sędziów SN do innych izb. Sprawa została odwołana.

Europejski Trybunał Praw Człowieka oficjalnie zakomunikował polskiemu rządowi sprawę Dziurda i inni przeciwko Polsce, po skardze czwórki sędziów Trybunału Konstytucyjnego, którzy 9 kwietnia br. złożyli ślubowanie w Sejmie, ponieważ prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił ich do Pałacu Prezydenckiego, i do dzisiaj nie są dopuszczeni do orzekania w Trybunale. Oznacza to, że postępowanie przechodzi w fazę sporną, a Polska musi odpowiedzieć na szczegółowe pytania ETPCz.

Obowiązuje już ustawa, zgodnie z którą pozew frankowy doręczony bankowi, z automatu wstrzymuje konieczność uiszczania rat kredytu. W praktyce oznacza to, że frankowicze, których sprawy toczą się w sądzie, a zabezpieczenie wstrzymujące spłatę rat kredytu nie zostało jeszcze wydane, nie muszą już płacić. Jeśli jednak nie spłacili kapitału, z rat lepiej nie rezygnować, bo i tak brakującą kwotę będą musieli bankowi zwrócić, i to jednorazowo. Z kolei ci, którzy dopiero skierowali pozew do sądu, muszą poczekać na przekazanie go bankowi, a to może potrwać nawet kilka miesięcy.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski skierował do Prokuratury Krajowej zawiadomienie dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa przez prokuratora i policjantów, którzy 14 lipca 2026 r. weszli do siedziby Trybunału w czasie obrad Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK. Jak poinformowano, zawiadomienie obejmuje także osoby, które miały wydać takie polecenie i podejmujące „decyzje organizacyjne w związku z tą interwencją” oraz jej inicjatora.

Polski model dojścia do zawodu sędziego wymaga zmiany, bo był i jest wadliwy. Brakuje w nim m.in. spojrzenia na niego jako osobę, która rozstrzyga spór, posiadającą odpowiednie doświadczenie, zawodowe i życiowe, a także cechy charakteru niezbędne do rozstrzygania sporów obejmujących skomplikowane problemy faktyczne i prawne. Prace związane ze zmianą modelu powinny się zatem rozpocząć od próby wyznaczania granicy wiekowej umożliwiającej wejście do zawodu, zgodnie z zasadą, że powinno to być zwieńczenie kariery zawodowej prawnika – mówi prof. dr hab. Piotr Kardas, adwokat, Uniwersytet Jagielloński.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by instytucja społeczna, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, mogła wnieść zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa. Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów taką możliwość mają jedynie instytucje państwowe lub samorządowe. Wątpliwości ma jednak Krajowa Rada Prokuratorów, bo jak podkreśla, takie uprawnienie oznacza przyznanie prawa do wglądu w akta i uzyskania wszelkiej wiedzy praktycznie o każdej sprawie, nawet wbrew woli stron. Prokuratorzy obawiają się wykorzystywania przepisu przez grupy przestępcze.

Ciąża, choroba? Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje zmiany rozszerzające podstawy do zawieszenia, na wniosek notariusza, prawa do prowadzenia kancelarii. Obecnie jedynie w przypadku podjęcia przez notariusza innego zatrudnienia lub wykonywania funkcji publicznej minister, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może to prawo zawiesić. Celem nowelizacji Prawa o notariacie, która trafiła już do wykazu prac legislacyjnych rządu, jest też uregulowanie procesu likwidacji kancelarii notarialnej w przypadku śmierci notariusza oraz doprecyzowanie terminu jej uruchomienia.

Ministerstwo Sprawiedliwości od dłuższego czasu zapewnia, że chce umocnić pozycję ławników. Do wykazu prac legislacyjnych rządu trafiły właśnie założenia nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, które mają wydłużyć do 20 dni rocznie czas, w którym sędzia społeczny ma brać udział w rozprawach, wprowadzić zmiany w jego szkoleniu, w tym 4 obowiązkowe szkolenia w każdym roku, coroczne wybory, wzmocnienie samorządu ławniczego oraz zasadę, że rekompensata dla ławnika wyniesie 4,5 proc. podstawy wynagrodzenia sędziego.

Premier Donald Tusk podpisał akty mianowania asesorów sądów powszechnych, powołanych przez prezydenta Karola Nawrockiego 28 lipca br. – poinformował o tym minister sprawiedliwości Waldemar Żurek za pośrednictwem portalu społecznościowego. Dodał, że akty zostaną przekazane prezesom sądów, tak aby nowi asesorzy mogli rozpocząć orzekanie. Wcześniej zarówno Ministerstwo Sprawiedliwości, jak i Krajowa Rada Sądownictwa w specjalnej uchwale wskazywały, że bez dopełnienia tej formalności nie jest to możliwe.