Jeszcze kilka lat temu zajęcia prawnicze kojarzyły się głównie z kazusami i długimi godzinami spędzonymi nad podręcznikami. Dzisiaj? Sztuczna inteligencja wkracza na uczelnie i zmienia zasady gry! Czy papierowy kodeks to już relikt przeszłości? W najnowszym odcinku podcastu Prawo na Oko Kamil Olzacki - adwokat, badacz i dydaktyk - opowiada o tym, jak AI wpływa na proces nauczania, jakie niesie szanse i zagrożenia oraz dlaczego kreatywność staje się kompetencją przyszłości.

Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga poinformowała właśnie, że umorzyła śledztwo ws. nieumyślnego spowodowania śmierci Barbary Skrzypek, wieloletniej współpracowniczki prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego. Kobieta zmarła kilka dni po przesłuchaniu w sprawie spółki Srebrna, a przesłuchiwała ją prokurator Ewa Wrzosek. Do udziału w tej czynności nie został dopuszczony pełnomocnik kobiety. W opiniowaniu jest nowelizacja procedury karnej, która ma wprowadzić zmiany w przepisach umożliwiających prokuratorowi taką odmowę.

Skierowany niedawno do Sejmu projekt zmian w procedurze karnej przewiduje więcej uprawnień dla podejrzanych i oskarżonych, nieznających dobrze języka polskiego, do pomocy ze strony tłumacza. Kierunek zmian oceniany jest z reguły pozytywnie, chociaż są np. uwagi do ograniczeń dotyczących liczby tłumaczonych dokumentów oraz możliwości kwestionowania jakości przekładu. Tu jednak pojawia się argument, że ich nadmierne rozszerzenie może wydłużać postępowania karne.

Fundacja Pomocy Ofiarom Przestępstw wspólnie z „Niebieską Linią" Instytutu Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego prowadziły w 2023 i 2024 r. pilotażowy program „Asystent dla pokrzywdzonego przestępstwem". Wyniki pokazują, że takie rozwiązanie jest w polskich procedurach potrzebne, daje poczucie bezpieczeństwa i równych szans. Dlatego trwają rozmowy z Ministerstwem Sprawiedliwości nad stosownymi zmianami - mówi dr hab. Witold Klaus, profesor Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk.

Usunięcie z umowy kredytu frankowego narzuconej przez bank przy przeliczaniu z kursu Narodowego Banku Polskiego dodatkowej marży, nie musi oznaczać stwierdzenia nieważności całej umowy – wynika z postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Choć unijni sędziowie zostawili wolną rękę i swobodę oceny polskim sądom, to - wskutek postanowienia TSUE - raczej nie zmieni się w tej kwestii dotychczasowa dominująca linia orzecznicza.

Podczas prac w sejmowej Komisji Infrastruktury ograniczono katalog osób, które mogłyby być pełnomocnikami nieobecnego członka w czasie walnego zgromadzenia spółdzielni mieszkaniowej – wyeliminowano możliwość korzystania z usług radców i adwokatów, ale też partnera lub partnerki. Prezes NRA Przemysław Rosati zwrócił się m.in. do ministra do spraw Nadzoru nad Wdrażaniem Polityki Rządu Macieja Berka o pilną interwencję w celu przywrócenia wersji przyjętej przez rząd.

I Prezes Sądu Najwyższego stanowczo potępiła "nieodpowiedzialne, a także niszczące zasadę praworządności", medialne uwagi ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka, dotyczące uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2025 r. Sugestie o wyjściu z Unii Europejskiej - jako skutek uchwały, stanowią zwykłą manipulację, pomijającą jej meritum – tj. ochronę Konstytucji, porządku prawnego oraz wyłącznych kompetencji państw członkowskich Unii Europejskiej - twierdzi prof. Manowska.

Wprowadzenie uwierzytelniania w serwisie ekw.ms.gov.pl ma ograniczyć wolnoamerykankę w dostępie do ksiąg wieczystych, zawierających takie dane osobowe jak imię i nazwisko, PESEL czy stan zadłużenia. Pierwsze uwagi do projektowanej w tym celu ustawy wskazują jednak, że ustawodawca staje przed niełatwym zadaniem. Przede wszystkim: jak zachować zgodność z RODO oraz nie utrudniać życia tym, którzy sprawnego dostępu do informacji o nieruchomościach naprawdę potrzebują.

W środę Trybunał Konstytucyjny orzekł, że cele i działalność działającej od 2002 r. Komunistycznej Partii Polski (KPP) są niezgodne z polską Konstytucją RP z 1997 r. Ten wyrok to niezbędny etap, aby uruchomić sądowe postępowanie w sprawie wykreślenia KPP z rejestru partii politycznych. To pierwszy taki precedens w Polsce po 1989 roku.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty ogłosił powołanie Centrum Analizy Stanowionego Prawa, nowej jednostki w ramach Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Zadaniem CASP będzie przygotowywanie trzeciej opinii dotyczącej projektów ustaw, które wpłynęły do Sejmu. Odniósł się też do stosowania tzw. „marszałkowskiego weta” wobec projektów uznanych za szkodliwe i populistyczne.

Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafiły pytania prejudycjalne dotyczące kompetencji obecnej Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie wyrażania zgody na dalsze orzekanie sędziów, którzy skończyli 65 lat. Konkretnie - jak wskazano - chodzi o to, czy organ, który nie daje gwarancji niezależności, powinien podejmować taką decyzję. Sprawa ma istotne znaczenie z punktu widzenia co najmniej kilkudziesięciu sędziów, którzy mimo ukończenia 65 roku życia i braku zgody Rady na dalsze orzekanie, pozostają czynnymi sędziami.

Zgodnie z przygotowywaną właśnie nowelizacją ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej ma wydawać nakazy blokowania nielegalnych treści w internecie. Jest też konkurencyjny pomysł, by takie dotyczące wolności słowa decyzje podejmowały sądy. Są za tym argumenty konstytucyjne, ale już nie praktyczne, bo taka ochrona, w i tak przeciążonych sądach, mogłaby być fikcją. A prezydent sugeruje zawetowanie ustawy, według której decydowałby urząd, ale pod kontrolą sądu.

Od 1 stycznia 2026 r. 12 prokuratur rejonowych i Prokuratura Okręgowa w Warszawie mają być wyznaczone do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Projekt rozporządzenia jest już w opiniowaniu, a Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia go wzrostem tego typu przestępczości oraz potrzebą, by takimi sprawami zajmowali się wyspecjalizowani prokuratorzy. Jak wskazuje – lepiej przeszkolić ok. 100 śledczych niż kilka tysięcy.

Sąd Najwyższy konsekwentnie nie uwzględnia wniosków rzecznika praw obywatelskich. Są one oddalane, odrzucane bądź pozostawiane bez rozpoznania. Rzecznik nie aprobuje argumentacji leżącej u podstaw tych rozstrzygnięć, natomiast nie zamierza składać dalszych wniosków o wyłączenie sędziów na tej podstawie. Nie prowadzą one bowiem do oczekiwanego rezultatu, tj. do tego, że wydane w wyniku rozpoznania skargi nadzwyczajnej orzeczenie nie będzie obciążone ryzykiem uznania za nieistniejące.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Celem zmiany jest ułatwienie wymiany informacji o wyrokach karnych wydanych wobec obywateli państw trzecich, także bezpaństwowców oraz osób, których obywatelstwo jest nieznane. Przyjęte rozwiązania pozwolą na szybsze ustalenie, które państwa członkowskie posiadają dane o tych osobach w rejestrach karnych.

Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładający wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, jest obecnie w opiniowaniu. W ocenie Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia powinien w nim znaleźć się m.in. zakaz kandydowania przez nich na stanowiska sędziowskie w sądach wyższej instancji. Pomysł dobrze oceniają prawnicy, ale minister Waldemar Żurek, choć podkreśla, że jest na to otwarty, ma obawy, czy nie pojawi się zarzut niekonstytucyjności.

Trwające od lat zabiegi o usunięcie z kodeksu kar za zniesławienie i znieważenie nie mają raczej w najbliższym czasie szans na pozytywny finał. Zwolennicy takiej zmiany pokładali nadzieje w pracach Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która przygotowuje szereg propozycji zmian w prawie materialnym i w procedurze karnej, ale akurat w tej dziedzinie jej członkowie nie są zwolennikami depenalizacji takich czynów, a jedynie ograniczenia karalności za zniesławienie.

Częste nowelizacje przepisów, rozbieżne orzecznictwo, niejasności przy licytacjach ziemi rolnej, spółdzielczych praw do lokali, użytkowania wieczystego i udziałów we własności są najczęstszymi problemami, jakie mają prawnicy przy egzekucji z nieruchomości – to wnioski z konferencji naukowej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jej patronem medialnym był serwis Prawo.pl.

Trybunał Konstytucyjny zajmie się we wtorek sprawą, która ma ogromne znaczenie dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców przesyłowych. Przedmiotem postępowania jest zgodność z Konstytucją zasiedzenie służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu. Ewentualne orzeczenie o niekonstytucyjności może uruchomić lawinę roszczeń.

AI w kancelariach - to hasło jeszcze do niedawna było bardziej marketingowym sloganem aniżeli rzeczywistością. Dzisiaj sztuczna inteligencja stanowi codzienność w całej branży prawniczej i to właśnie o tym opowiada gość najnowszego odcinka Prawo na Oko - Jakub Kaliński.