Niemoralny, bogaty, cyniczny i nieustępliwy w każdym konflikcie - to właśnie z takimi stereotypami na co dzień muszą mierzyć się adwokaci. Rzeczywistość jednak wygląda nieco inaczej...

Do konsultacji trafiły dwa projekty ustaw dotyczących ochrony własności intelektualnej. Pierwszy, od dawna wyczekiwany przez środowisko rzeczników patentowych, wzmacnia pozycję ich samorządu zawodowego i wprowadza strój urzędowy, czyli togi. Drugi budzi raczej mieszane uczucia – przewiduje bowiem możliwość częściowego wyłączenia jawności postępowania przed Urzędem Patentowym RP z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa.

Czy bank ma prawo naliczać frankowiczowi odsetki, gdy strony nawzajem potrącają swoje wzajemne wierzytelności po unieważnieniu umowy kredytu frankowego? A może bank miałby możliwość naliczania odsetek za opóźnienie już od wezwania do zapłaty, nawet gdy nastąpi ono przed zapadnięciem prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność kredytu? - do Trybunału Sprawiedliwości UE trafiły dwa kolejne pytania z Sądu Okręgowego w Warszawie.

Kryzys rządów prawa to nie tylko polski problem, bo podobne zjawiska lub ich wczesne symptomy można obserwować w wielu państwach, w których wcześniej te standardy obowiązywały. W Europie, Ameryce Południowej, a nawet we wzorcowej niegdyś demokracji, jaką były USA – twierdzi prof. Marek Safjan, były prezes Trybunału Konstytucyjnego i były sędzia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ocenia ten trend jako bardzo niebezpieczny, ale widzi nadzieję na odrodzenie tej zasady rządzenia.

Sąd Okręgowy w Warszawie zdecydował o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu byłego ministra sprawiedliwości, obecnego posła PiS Zbigniewa Ziobry na posiedzenie sejmowej komisji śledczej ds. Pegasusa. Termin posiedzenia komisji, na które Ziobrę ma doprowadzić policja, jest zaplanowany na poniedziałek, 29 września.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek powołał Joannę Halinę Raczkowską - sędzię Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie na stanowisko rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Sędzia Raczkowska będzie sprawować tę funkcję przez kolejne cztery lata. Wcześniej minister Adam Bodnar przerwał kadencję sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie Piotra Schaba na tym stanowisku.

Do 16 września br. do godz. 23:59 przyjmowane są zgłoszenia młodych prawników w ramach XIV edycji konkursu Rising Stars Prawnicy – Liderzy Jutra 2025. Kandydaci na prawnicze gwiazdy powinni wyróżniać się osiągnięciami, pracą na rzecz społeczeństwa i państwa prawa, a także m.in. wykorzystywaniem nowych technologii. Nie mogą mieć więcej niż 35 lat. Zgłoszenia muszą być uzupełnione w całości. Konkurs organizuje Wolters Kluwer Polska.

Naczelna Rada Adwokacka podtrzymała stanowisko wyrażone niedawno przez swoje prezydium, że obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na to, by aplikant adwokacki mógł pracować na stanowisku asystenta sędziego. Główne argumenty to ryzyko konfliktu interesów, zagrożenie dla niezależności aplikanta, ale też i dla wizerunku samej adwokatury. W ocenie jej przedstawicieli rolą poszczególnych izb jest m.in. wsparcie aplikantów w poszukiwaniu pracy w kancelariach adwokackich.

Niedawno Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w zakresie w jakim umożliwiają orzeczenie sądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby bez jej zgody, są zgodne z Konstytucją. Jednak nie wszyscy eksperci zgadzają się z tym orzeczeniem. Zwracają uwagę, że argumentacja była powierzchowna i nie uwzględnia np. orzecznictwa Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podjął decyzję o odwołaniu kolejnych 25 prezesów i wiceprezesów sądów, mimo że kolegia sądów wydały negatywne opinie wobec wniosków o ich odwołanie – poinformował właśnie resort. Co więcej, minister nie zwróci się w tej sprawie do Krajowej Rady Sądownictwa, co wynika z przepisów, bo jak podkreślono, została ona „ukształtowana wbrew konstytucji i standardom międzynarodowym" i „nie jest w stanie wydać bezstronnej opinii" w sprawie tych odwołań.

Dzień po wydaniu opinii rzeczniczki generalnej Laily Mediny ws. kredytów z WIBOR w Sądzie Okręgowym w Warszawie mamy już pierwszy wyrok sądowy - niekorzystny dla konsumenta. Do sądów może trafić jednak znacznie więcej pozwów „wiborowych”, gdyż to na ich barki ma spaść - jeśli Trybunał podzieli argumenty rzeczniczki - główny ciężar badania tych spraw. Powództwa te mogą też dotknąć typowe polskie bolączki, czyli długi czas postępowania i kwestia tzw. neosędziów. Zebraliśmy głosy prawników i ekspertów, co czeka w najbliższych miesiącach i latach nadwiślańską Temidę.

Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało się z obniżania dodatków funkcyjnych dla m.in. prezesów, wiceprezesów sądów i przewodniczących wydziałów. Nowa wersja projektu rozporządzenia zakłada jednak spory wzrost mnożników dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców - z 0,1 do odpowiednio 0,9 i 0,8 podstawy ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziego. MS uzasadnia to tym, że „nowi" rzecznicy będą mocno obciążeni pracą. Projekt negatywnie zaopiniowała obecna, kwestionowana przez ministerstwo, KRS.

Stanowisko obywatela w sprawie CPK znalazło się w podsumowaniu konsultacji ustawy o... wychowaniu w trzeźwości. Opinie o kadencyjności wójtów załączono do projektu nowelizacji Kodeksu karnego, a także do ustaw o uszczelnieniu granic, mrożeniu cen energii i imprezach masowych. Na stronie Sejmu do e-konsultacji raz za razem powtarza się błąd, przez który nie wiadomo, kto za czym głosował i czego dotyczą zgłaszane uwagi.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego przyjęła w zeszłym tygodniu stanowisko przewodniczącego w sprawie legalności organów jednoosobowych sądu oraz pilnej potrzeby przywrócenia zasad praworządności. Ławnicy SN wystosowali też apel do ławników polskich sądów powszechnych. Należy zapewnić im w pełni legalne warunki pracy, tak aby nie byli oni przymuszani do uczestnictwa w łamaniu prawa.

Zastępca prokuratora generalnego ma postawione siedem zarzutów naruszenia godności urzędu. Chodzi głównie o publiczne kwestionowanie prawidłowości powołania prokuratora Dariusza Korneluka do pełnienia funkcji prokuratora krajowego oraz przysługującego mu uprawnia do odwołania prokurator Prokuratury Okręgowej w Białymstoku. A także - opublikowanie na portalu społecznościowych X komentarzy o treści i formie nielicujących z zajmowaną przez siebie funkcją.

Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę o przedstawieniu prezydentowi RP wniosku o mianowanie asesora sądu rejonowego na urząd sędziego rejonowego. Rada poparła też dwie kandydatury asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na urząd sędziów WSA - w Gorzowie Wielkopolskim i w Warszawie, a także jedną kandydaturę na asesora WSA w Gdańsku. W tym ostatnim konkursie o jedno miejsce ubiegało się aż 11 kandydatów.

I prezes Sądu Najwyższego skierowała wniosek do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem, czy przejście w stan spoczynku sędziów SN w wieku 65 lat nie godzi w konstytucyjne zasady niezawisłości i nieusuwalności sędziów. Chodzi przede wszystkim o zabezpieczenie sytuacji finansowej 31 sędziów, którzy do osiągnięcia 65. roku życia nie będą mieli siedmioletniego stażu służby w SN. Jest to bowiem warunek, aby ich wynagrodzenie zostało podwyższone do stawki awansowej.

Nie będzie konieczne składanie przed sądem administracyjnym dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w imieniu strony, w sytuacji gdy może on to stwierdzić na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego ma dostęp drogą elektroniczną. Do postępowania przed sądami administracyjnymi wprowadzona zostanie też instytucja tzw. „przyjaciela sądu” (łac. amicus curiae) - zakłada to ustawa przyjęta przez Sejm.

Senat wyraził zgodę na powołanie Mariusza Haładyja - dotychczasowego szefa Prokuratorii Generalnej - na prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Nowy szef NIK był w latach 2012–2015 podsekretarzem stanu w Ministerstwie Gospodarki, w latach 2015–2018 w Ministerstwie Rozwoju, następnie - w latach 2018–2019 - wiceministrem przedsiębiorczości i technologii. Jest radcą prawnym.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że kończy prace nad projektem noweli ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, która ma dać szansę m.in. byłym aplikantom na trzecie podejście do egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego. W piśmie skierowanym do Stowarzyszenia Absolwentów i Aplikantów KSSiP VOTUM zaznaczono równocześnie, że na tempo prac wpływ ma też szereg pilnych czynności legislacyjnych związanych m.in. z projektami ustaw dotyczącymi ustroju sądownictwa i przywracania praworządności, które aktualnie realizuje Departament Legislacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości.