Sejm rozpoczął prace nad dużą nowelizacją procedury karnej, która ma cofnąć szereg zmian wprowadzonych w latach 2015 – 2023, w tym zwiększyć uprawnienia osób podejrzanych i oskarżonych, ograniczyć możliwości stosowania i przedłużania tymczasowego aresztowania, przywrócić właściwe relacje pomiędzy sądem i prokuratorem. Sejmowa większość zapewne doprowadzi do uchwalenia tej regulacji, ale przy głośnym oporze PiS i Konfederacji. A wtedy będzie pytanie, czy prezydent podpisze taką ustawę.

Unijny Trybunał otwiera szeroko furtkę do transgranicznego badania ojcostwa mężczyzn, którzy już nie żyją. Wszystko przez pozwolenie na otwarcie grobu i pobranie próbek DNA od zmarłego we Francji, gdzie to dotychczas było zakazane, ze względu na postępowanie w innym państwie członkowskim. Precedensowa opinia rzeczniczki generalnej Tamary Ćapeta, jeśli znajdzie za kilka miesięcy potwierdzenie w wyroku TSUE, może ułatwić procedury ustalania ojcostwa, rodzinne i spadkowe, gdy rodzicem - także polskiego dziecka - był cudzoziemiec.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury kończą się prace nad nową ustawą o Sądzie Najwyższym. Gotowy projekt ma trafić na jej posiedzenie 23 września br. i zakłada m.in. nowy wymóg dla akademickich kandydatów na sędziego SN. Poza tytułem naukowym będą musieli wykazać się 5-letnim stażem w zawodzie prawniczym. Z kolei byłych ministrów, wiceministrów, posłów i senatorów czekałaby 4-letnia karencja przed wystartowaniem w sędziowskim konkursie. Prawnicy widzą w tym szansę na odpolitycznienie i profesjonalizację SN.

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad projektem ustawy o pracownikach sądów, który ma być gotowy pod koniec 2025 r. lub na przełomie 2025 i 2026 r. Tymczasem nowy minister Waldemar Żurek ma 17 września spotkać się ze związkowcami pracowników sądów. Ci liczą na informacje o pracach nad projektem, ale chcą też rozmawiać o podwyżkach, także o rozwiązaniach systemowych. Z kolei na Prokuraturę Krajową „naciskają" pracownicy prokuratury – oni też czekają na swoją ustawę i na kolejne etapy podwyżek wynagrodzeń.

Rzeczniczka generalna Trybunału Laila Medina uznała w swojej opinii dla sędziów, że stosowanie WIBOR-u nie tylko podlega badaniu sądowemu, ale brak pełnej informacji o nim dla konsumenta-kredytobiorcy może być nieuczciwy i naruszać dobre obyczaje. Nie ma natomiast podstaw do podważania WIBOR-u jako takiego i metodologii jego ustalania. Ciężar decyzyjności spadnie więc na krajowych sędziów w konkretnych sprawach. Wyrok TSUE w tej sprawie jest spodziewany na przełomie roku.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce doregulować kwestie związane ze zdalnym przesłuchiwaniem świadków. W postępowaniu przygotowawczym będzie to możliwe bez ograniczeń, w postępowaniu sądowym wymagać będzie "ważnej przyczyny" i braku sprzeciwu strony, której taka czynność będzie dotyczyć. Dodatkowo prokurator będzie mógł w ten sposób, za zgodą podejrzanego, przedstawić mu, zmienić lub uzupełnić zarzuty.

Czy warto postawić na specjalizację, jak wyceniać usługi prawnicze, czy podcasty i newslettery naprawdę się sprzedają i jak poradzić sobie z AI w kancelarii - te i inne tematy będą poruszane podczas odbywającego się w piątek w Sopocie Legal Match Maker. Zostaną też zaprezentowane wyniki Ogólnopolskiego Badania Dobrostanu Prawniczek i Prawników. Partnerem wydarzenia jest Wolters Kluwer Polska, patronat medialny objęło nad nim Prawo na Oko.

Powstaje inicjatywa legislacyjna, aby utrzymać w mocy funkcjonowanie rejestru klauzul niedozwolonych, do którego wpisane są postanowienia uznane za abuzywne przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jeśli nic się nie zmieni, to rejestr ten na wiosnę ma zniknąć z internetu.

Od środy, 10 września, znika z kodeksu postępowania cywilnego krytykowany przez pełnomocników art. 130[1a], umożliwiający sędziom zwrot pisma procesowego, bez wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia, jeżeli - w ocenie sądu - nie zachowano warunków formalnych. Chodzi o tą samą nowelizację, która od wiosny 2027 r. wprowadza m.in. e-apelacje w sprawach cywilnych.

Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, dotyczącą ustanawiania pełnomocnika dla przesłuchiwanego świadka. Chce dać możliwość kontroli sądowej odmownej decyzji prokuratora. Adwokatura postuluje pójście o krok dalej – chce, by prokurator nie miał możliwości odmowy zapewnienia pełnomocnika świadkowi. Petycją NRA zajmowała się sejmowa komisja, która zdecydowała o jej przekazaniu do ministerstwa.

Nad projektem zmian m.in. w kodeksie postępowania karnego, zwanym też ustawą naprawczą, zaczął pracować Sejm. Nowela, choć przez prawników i obrońców praw człowieka mocno wyczekiwana, wszystkich palących problemów nie rozwiązuje. Ma jednak uregulować kwestie tzw. owoców zatrutego drzewa, wprowadza nową definicję podejrzanego i szereg zmian dotyczących aresztów. Jeśli propozycje wejdą w życie, areszt na etapie pierwszej instancji nie będzie mógł trwać dłużej niż rok.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek stanowczo potępił skandaliczne zachowanie, do którego - w jego ocenie - doszło 3 września 2025 r. podczas posiedzenia Trybunału Stanu w gmachu Sądu Najwyższego. Uznał to "za naruszenie powagi organu konstytucyjnego" i "podważenie autorytetu wymiaru sprawiedliwości". MS sprecyzowało, że chodzi o zachowanie jednego z członków Trybunału, który "zakłócił przebieg posiedzenia i uniemożliwił prowadzenie rozprawy".

Rada gminy Jasieniec przyjęła uchwałę zapowiadającą pozwy wobec osób naruszających dobra osobiste gminy. Rzecznik praw obywatelskich alarmuje, że dokument może stanowić zagrożenie dla konstytucyjnej wolności wypowiedzi i wpisywać się w mechanizmy strategicznych pozwów SLAPP, mających na celu tłumienie debaty publicznej. Wojewoda mazowiecki nie podważył uchwały, wskazując, że gmina ma prawo bronić swojego dobrego imienia.

Resort Barbary Nowackiej dość konsekwentnie podszedł do ograniczenia liczby lekcji religii - najpierw umożliwił łatwiejsze łączenie klas, potem zmniejszył wymiar godzin. To znacznie ogranicza zapotrzebowanie na katechetów, przez co wielu z nich ograniczono lub zlikwidowano etaty. Jednocześnie rozporządzenia uznano za niekonstytucyjne, zastanawia więc, czy nauczyciele mogą iść do sądu po rekompensatę.

Osoba niesłusznie skazana, aresztowana lub zatrzymana, może otrzymać odszkodowanie lub zadośćuczynienie od państwa za to nadużycie. Musi jednak o to wystąpić, wykazać poniesione krzywdy, i ma na to niezbyt dużo czasu. A organy procesowe, nie mają obowiązku informowania i pouczania o takim uprawnieniu. To jednak może się zmienić, jeśli wprowadzone zostaną przepisy zapowiadane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Wydłużony może być też czas na składanie takich wniosków.

Propozycje ugodowe składane przez Getin Bank nie są korzystne dla klientów i nie ma możliwości ich negocjowania - wskazują pełnomocnicy frankowiczów. Samodzielne zaprzestanie spłacania rat niesie jednak ryzyka, związane m.in. z wpisem w BIK, więc zwykle prawnicy kredytobiorców traktują to jako ostateczność i zalecają ostrożność.

Co się dzieje z prawem użytkowania wieczystego, gdy obciążona nim działka zostanie częściowo zalana i stanie się fragmentem rzeki, strumienia albo innych wód płynących? Naczelny Sąd Administracyjny uchylił się ostatnio od rozważań, czy prawo to automatycznie wygasa, przekształca się w inne albo jak nadal ma funkcjonować. Problem już na pierwszy rzut oka jest bardzo skomplikowany.

Rzecznicy praw człowieka i praw dziecka zwrócili się do premiera z postulatem nowelizacji rozporządzenia w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wskazują, że przepisy rozporządzenia budzą szereg zastrzeżeń i są interpretowane niezgodnie z ustawami. MSWiA nie widzi jednak potrzeby wprowadzenia zmian.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, komentując czwartkowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE, podkreślił, że jest on ważny i pokazuje, że legalny sędzia może nie widzieć rozstrzygnięć Sądu Najwyższego w systemie prawa. Przypomnijmy, według TSUE sąd krajowy jest zobowiązany uznać za niebyły wyrok sądu wyższej instancji, który nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności oraz nie został ustanowiony zgodnie z ustawą.

Świadczenie mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Służby Więziennej będzie powszechne i wzorowane na podobnych świadczeniach służb podległych MSWiA. Nie będzie zależało od posiadania mieszkania lub domu. Tak zakłada projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, przyjęty przez rząd.