Polska wciąż nie ma zgodnych z Europejską Konwencją Praw Człowieka przepisów dotyczących mowy nienawiści i przestępstw motywowanych m.in. homofobią - uznał Europejski Trybunał Praw Człowieka. Mogłoby to zmienić wejście w życie uchwalonej niedawno nowelizacji prawa karnego, ale prezydent skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego, gdzie rozprawa nawet się rozpoczęła, ale od razu została bezterminowo zawieszona.

Obecny zakres udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości jest zbyt niski. Nie wiadomo, dlaczego ławnicy orzekają w sprawach zbrodni, ale w sprawach o występki, których jest znacznie więcej, już nie. A mogliby uczestniczyć w rozstrzyganiu także sporów cywilnych, w tym gospodarczych – twierdzi dr hab. Piotr W. Juchacz, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przewodniczący Rady ds. Ławników przy Ministrze Sprawiedliwości. I dodaje, że należy przywrócić stan, który już w Polsce mieliśmy.

W ciągu 10 lat prezydentury Andrzej Duda podpisał 1850 ustaw, 19 zawetował, a 61 skierował do Trybunału Konstytucyjnego. Wyszedł z 62 inicjatywami ustawodawczymi. Ułaskawił 146 osób. Kancelaria prezydenta podsumowała na dwie kadencje prezydenta Dudy, od 6 sierpnia 2015 r.

Sejm jednogłośnie uchwalił w piątek nowelizację kodeksu postępowania cywilnego oraz innych ustaw, która umożliwia profesjonalnym pełnomocnikom dwustronną komunikację z sądami w sprawach cywilnych poprzez portal informacyjny. Resort sprawiedliwości zapewniał, że obecnie możliwości techniczne portalu na to pozwalają.

Komisja śledcza ds. Pegasusa bez udziału i wyjaśnień ówczesnego ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego nie może ustalić, czy użycie tego oprogramowania inwigilacyjnego przez rząd, służby specjalne i policję w czasie, kiedy rządziło PiS było zgodne z prawem. Komisja ma też wyjaśnić, kto był odpowiedzialny za zakup Pegasusa i podobnych narzędzi dla polskich władz.

Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało się z zaproponowanych w środę tablic alimentacyjnych. Rozwiązanie zostanie jeszcze raz skonsultowane - poinformował rzecznik rządu Adam Szłapka po piątkowym posiedzeniu Rady Ministrów. Tablica alimentacyjna zawierała modelowe kwoty miesięcznych świadczeń, wyliczone na podstawie trzech kluczowych zmiennych: dochodu osoby zobowiązanej do płacenia alimentów, wieku dziecka oraz liczby dzieci, wobec których osoba ta ma obowiązek alimentacyjny.

Aplikanci powinni mieć dodatkową możliwość podejścia do egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego. Przy czym, w mojej ocenie, możliwość ponownego zdawania tych egzaminów powinna być ograniczona – właśnie do trzech razy. Zależy nam bowiem na tym, by do zawodu trafiały osoby, które są najlepsze. Możliwość zdawania egzaminów w nieskończoność raczej temu nie służy – mówi prof. Piotr Girdwoyń, dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. W jego ocenie aplikant powinien mieć też możliwość odwołania się od niezdanego egzaminu z przyczyn formalnych.

Projekt ustawy frankowej jest już na ostatniej legislacyjno-rządowej prostej. Znajdą tam coś dla siebie zarówno kredytobiorcy, jak i banki oraz orzekający w tych sprawach sędziowie. Nikt jednak nie będzie zadowolony, a projekt może się jeszcze radykalnie zmienić podczas prac parlamentarnych. Przedstawiamy najważniejsze rozwiązania i wskazujemy największe kontrowersje.

Ile mają wynosić alimenty? To na to pytanie nie zawsze jest łatwo udzielić odpowiedzi. Opracowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości tablica alimentacyjna mogłaby stanowić pomocne rozwiązanie, ale jak zauważają prawnicy, nie jest doskonała i może budzić kontrowersje. Szkopuł w tym, że wysokość świadczeń alimentacyjnych zależy od szeregu czynników.

Sejm przyjął nowelizację ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Po poprawkach wniesionych przez posłów w trakcie prac sejmowych, ustawa nie zakłada już zniesienia oświadczeń o sytuacji finansowej przy udzielaniu pomocy prawnej. Pozostała natomiast możliwość świadczenia takiej pomocy przy użyciu środków komunikacji na odległość.

Rządowy raport dotyczy śmierci dzieci po porodzie, zdrowia psychicznego matki oraz braku wystarczającej współpracy między pracownikami ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Raport pokazuje systemową lukę, jaka powstaje w momencie opuszczenia przez matkę z dzieckiem szpitala po porodzie. Autorzy raportu rekomendują m.in. systematycznie monitorowanie sytuacji rodziny przez pracowników socjalnych - zwłaszcza kobiet w ciąży lub połogu, które mają zdiagnozowaną chorobę psychiczną. Wskazano na potrzebę zmian legislacyjnych.

Minister sprawiedliwości zapowiada, po latach zaniedbań, zwiększenie liczby i roli ławników w polskich sądach. Zgodnie z Konstytucją mają oni zapewniać udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, ale od blisko 20 lat ten „udział” był redukowany merytorycznie i liczbowo do tego stopnia, że teraz brakuje sądom połowy potrzebnych im ławników. Minister promuje więc nabór do tej funkcji i zapowiada poszerzanie zakresu ich zadań, m.in. o orzekanie w sprawach cywilnych, w tym gospodarczych.

Jeżeli w składzie sędziowskim, orzekającym o tymczasowym aresztowaniu, znajdował się sędzia powołany od 2018 r., to może to stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia. Pojawia się wówczas kwestia tego, czy za pozbawienie wolności w takiej sytuacji można domagać się zadośćuczynienia, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie. Adwokaci reprezentujący aresztowanych już występują z roszczeniami, a problem z uchylaniem aresztów pojawia nawet na etapie Sądu Najwyższego.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko europosłowi w związku z kilkoma głośnymi incydentami, w których brał on udział, w tym gaszeniem świec chanukowych w Sejmie, atakiem na Łukasza Szumowskiego, zakłócaniem wykładu o Holokauście czy zniszczeniem choinki w krakowskim sądzie. Akt oskarżenia w środę trafił do Sądu Rejonowego Warszawa-Praga Południe w Warszawie.

W środę w wykazie prac legislacyjnych rządu opublikowano założenia do nowelizacji przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Celem zmian ma być umożliwienie orzekania przez asesorów sądowych w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, sprawach dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, leczenia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz sprawach należących do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw.

Stanowisko ministra sprawiedliwości stracił prof. Adam Bodnar. Nowym ministrem sprawiedliwości ma zostać sędzia Waldemar Żurek, sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie i przez ponad 14 lat jego rzecznik prasowy, następnie członek Krajowej Rady Sądownictwa przez dwie kadencje, obecnie zastępca dyrektora ds. organizacyjnych Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Czołowy krytyk zmian w wymiarze sprawiedliwości wprowadzonych przez ministra Zbigniewa Ziobro, za co był szykanowany przez lata.

Na czwarty kwartał tego roku planowane jest przyjęcie przez rząd projektu resortu sprawiedliwości odnoszącego się do biegłych sądowych - wynika z zapowiedzi zawartych w wykazie prac Rady Ministrów. Według założeń o wpisaniu na listę biegłych nie będą decydować prezesi sądów, tylko specjalna państwowa komisja. Uporządkowany ma być też system wynagradzania biegłych, a stawki mają być corocznie waloryzowane.

Coroczny duży przyrost spraw, wolne miejsca w obsadzie, a przede wszystkim wydłużanie się czasu rozstrzygania odwołań – to główne bolączki Krajowej Izby Odwoławczej. Nowelizacja przepisów ma pomóc działać sprawniej, ale zdaniem ekspertów to może być niewystarczające. Mniejszy dopływ nowych spraw ma też ułatwić deregulacja przewidująca podniesienie o 30 proc. podstawowego progu dla zamówień klasycznych.

W sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 tys. złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową, wynoszącą 5 proc. tej wartości, nie więcej jednak niż 100 tys. złotych – to główna zmiana, która znalazła się w przyjętej w piątek przez Sejm ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Z 300 zł do 600 zł ma zwiększyć się opłata od skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Drożej będzie też kosztowała skarga na bezczynność urzędu i skarga na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym – wynika z projektu rozporządzenia przedstawionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Nowe stawki mogą wpłynąć na budżety samorządów.