Członków KRS wybiorą sędziowie - Sejm za nowelizacją

Ustawa, którą w piątek przyjął Sejm, ma przywrócić praworządność w wymiarze sprawiedliwości. Chodzi o nowelizację ustawy o KRS, zakładającą wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, a nie przez Sejm. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zwrócił uwagę, że przyjęcie projektu zagwarantuje, że w składzie KRS-u znajdą się sędziowie „legitymujący się odpowiednim doświadczeniem i odpowiednią wiedzą z zakresu funkcjonowania różnych szczebli sądownictwa”.

Za nowelizacją głosowało 232 posłów, przeciw było 183, zaś 12 posłów wstrzymało się od głosu. Wcześniej Sejm nie zaakceptował m.in. wniosku PiS o odrzucenie tych rozwiązań w całości. Teraz nowelizacja trafi do Senatu.

Sędziowie wybiorą członków KRS

Według zapowiedzi resortu sprawiedliwości zmiana ma przywrócić „konstytucyjne standardy” wyboru sędziowskich członków KRS przez sędziów. Najważniejszą zmianą jest więc to, że 15 sędziów – członków KRS będzie wybieranych w bezpośrednich i tajnych wyborach - organizowanych przez Państwową Komisję Wyborczą - przez wszystkich sędziów, a nie – jak dotychczas – przez Sejm. MS przekonuje, że chodzi o odebranie politykom wpływu na Radę i oddanie go środowisku sędziowskiemu, co ma przywrócić jej niezależność.

W nowo ukształtowanej Radzie ma być reprezentacja wszystkich rodzajów i szczebli sądów. W KRS mają się znaleźć reprezentanci sędziów sądów powszechnych - apelacyjnych, okręgowych i rejonowych, sądu wojskowego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mandaty mają być rozdzielone proporcjonalnie do liczby sędziów w poszczególnych sądach – w skład 15 sędziów/członków KRS będą wchodzić: 1 sędzia Sądu Najwyższego, 2 sędziów apelacyjnych, 3 okręgowych, 6 rejonowych, po 1 z sądów wojskowych, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych.

Prawo kandydowania na członka Rady będzie przysługiwać sędziemu, który w dniu głosowania ma co najmniej dziesięcioletni staż na stanowisku sędziego, w tym co najmniej pięcioletni staż na aktualnie zajmowanym stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, sędziego sądu apelacyjnego, sędziego sądu okręgowego, sędziego sądu rejonowego, sędziego wojskowego sądu okręgowego, sędziego wojskowego sądu garnizonowego, sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego albo sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ale „prawo kandydowania na członka Krajowej Rady Sądownictwa" nie będzie przysługiwać – jak wskazano w projekcie – „osobom wybranym przez Sejm do Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie art. 9a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1". Chodzi o 15 sędziów-członków Rady, którzy zostali wybrani przez Sejm, a nie przez sędziów i o których toczy się spór wokół KRS.

Czytaj: Ustawa regulująca status sędziów powołanych po 2017 r. już w Sejmie>>

Sędzia "neo" straci stan spoczynku? Będą pozwy i skargi do ETPCz>>

Sędzia "neo", więc wyrok do wzruszenia? Szykuje się Armagedon>>

Czytaj: Projekt ustawy o KRS już w Sejmie>>

Dodatkowo, poprzez utworzoną Radę Społeczną przy KRS, ma być realizowana transparentna dla obywateli kontrola działania KRS. Ustawa nie skraca kadencji obecnej Rady.

Rozwiązania te były procedowane w Sejmie w przyspieszonym tempie. Ich pierwsze czytanie oraz komisja sejmowa po pierwszym czytaniu odbyły się w środę. Drugie czytanie projektu miało miejsce w piątek przed południem.

Minister Żurek zapewnił, że losowania w sądach będą przeprowadzały komisje skrutacyjne, i że ważnym elementem procedury wyborczej, będzie publiczne wysłuchanie kandydatów, obejmujące wystąpienia i możliwość zadawania im pytań. Zaznaczył, że wysłuchanie publiczne będzie transmitowane i udostępniane w internecie.

Kontrola społeczna

Minister Żurek przypomniał, że ustawa wprowadzi rozwiązanie, które sprawi, że osoba wybrana do składu KRS nie będzie mogła łączyć członkostwa w Radzie z pełnieniem funkcji w sądownictwie.

Dodał, że projekt zapewnienia też kontrolę społeczną i transparentności funkcjonowania Rady, w szczególności w zakresie nominacji na stanowiska sędziowskie, gdyż przewidziano w nim, utworzenie Rady Społecznej, złożonej z wszystkich przedstawicieli organizacji zawodów i samorządów prawniczych i trzech przedstawicieli organizacji pozarządowych. - To jest zupełne novum - podkreślił, apelując do Izby o poparcie projektu.

Projekt o KRS poprawiony

Pierwsza wersja projektu zakładała również, że prawo zgłoszenia kandydatów z SN, sądu apelacyjnego, NSA, sądów wojskowych i administracyjnych będzie miała grupa 10 sędziów, w przypadku sądów okręgowych – 25 sędziów, a rejonowych – 40 sędziów. To zmieniono. W ostatecznej wersji projektu zapisano – art. 11j, że prawo zgłoszenia kandydata na członka Rady „ma grupa stu sędziów". A swojego kandydata mogą też zgłosić (po jednym) Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Rada Radców Prawnych i Krajowa Rada Notarialna.