Jeszcze dekadę temu wygrane przez konsumentów sprawy frankowe stanowiły rzadkość. Obecnie jest odwrotnie – to konsumenci masowo wygrywają przed sądami. Czy w przypadku roszczeń banków wobec frankowiczów o zwrot kapitału powtórzy się podobny scenariusz - zastanawia się dr Janusz Malanowski, radca prawny w kancelarii Malanowski i Wspólnicy.

W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i klauzul przeliczeniowych, utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia - orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego. Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również - pośrednio - do zaniknięcia ryzyka kursowego.

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przymusowa restrukturyzacja Getin Noble Banku nie powinna wykluczać możliwości zawieszenia spłaty kredytu. Pytał o to Sąd Okręgowy w Warszawie, który rozpoznawał sprawę frankowiczów przeciwko syndykowi. Wyrok oznacza, że zapisy polskiej ustawy są niezgodne z unijnymi przepisami.

Sądy mogą badać abuzywność postanowień bardzo zbliżonych do postanowień już znajdujących się w rejestrze klauzul niedozwolonych i wywołujących takie same skutki dla konsumentów, jeśli nie są to dokładnie takie same postanowienia. Czasem jednak prawnicy mają wątpliwości co do tego, czy treść postanowień jest równoznaczna.

Kredytobiorcy frankowi coraz częściej zastanawiają się nad zawarciem ugody z bankiem. To pokłosie tego, że propozycje bankowców są na tyle atrakcyjne, że wizja długotrwałego procesu skutecznie do nich zachęca. Warto jednak przed przystaniem na ugodę przeliczyć, co można w przyszłości zyskać. Kredytobiorca powinien też pamiętać, że choć podejście banków do ugód z frankowiczami zmienia się pozytywnie, to nadal loterią jest to, ile można ugrać w trakcie negocjacji.

W razie stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, kredytobiorca ten jest uprawniony do domagania się od banku zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy oraz odsetek za opóźnienie. Liczy się je od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do chwili wykonania tego zobowiązania – orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej.

Banki coraz częściej, w reakcji na pozew o unieważnienie umowy kredytu frankowego, wzywają kredytobiorców do zwrotu kwoty kapitału. Wezwanie przez bank frankowicza o zwrot kapitału przed zakończeniem sprawy z pozwu kredytobiorcy niektórzy prawnicy uznają za czynność pozorną, ale i tak niebezpieczne jest zlekceważenie takiego wezwania.

Osoby spłacające kredyt frankowy w Getin Noble Banku mają szansę odzyskać przynajmniej część środków. Taką możliwość dał im niedawny wyrok Sądu Rejonowego w Koninie, który zasądził od syndyka masy upadłości Getinu na rzecz kredytobiorcy zwrot rat spłaconych po ogłoszeniu upadłości banku. Problemem może być jednak wyegzekwowanie tych kwot.

Getin Noble Bank w upadłości przekazał, że zostały zawarte pierwsze ugody z konsumentami, którzy wzięli kredyt na cele mieszkaniowe. Rozpoczęło się także wystawianie listów mazalnych. W tej chwili procedowanych jest ok. 1000 spraw, które mogą zakończyć się ugodowo.

Truizmem będzie stwierdzenie, że sprawy frankowe wygenerowały tak znaczną liczbę zagadnień prawnych, że spowodowało to wzmożoną intensywność orzeczniczą Sądu Najwyższego w tematyce instytucji cywilnoprawnych. Jeśli jednak ktoś myśli, że jesteśmy na finiszu tego procesu, to jest w błędzie. Jednym z nowych problemów prawnych jest kwestia potrącenia odsetek za opóźnienie należnych frankowiczowi od banku - pisze Paweł Stalski, radca prawny.

Pełną parą ruszył wydział frankowy w warszawskim Sądzie Apelacyjnym, dzięki temu wielu kredytobiorców może liczyć na szybkie zakończenie spraw, choć jeszcze nie wszyscy sędziowie ruszyli z wokandami. Dziennie do wydziału wpływa średnio 80 spraw. Obecnie orzeka 16 sędziów, ale docelowo sędziów w wydziale frankowym ma być 20.

Umorzona kwota kredytu hipotecznego może być zwolniona z podatku, jeśli kredyt został zaciągnięty na jedną inwestycję mieszkaniową. W przypadku zakupu dwóch nieruchomości - zwolnienie nie przysługuje. Preferencja nie dotyczy też kredytu na miejsce postojowe, które nie jest lokalem mieszkalnym, a więc nie służy zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych.

Nawet na 2028 r. są wyznaczane rozprawy w sprawach dotyczących unieważnienia kredytów we frankach szwajcarskich, a rekordziści czekali dwa lata na wydanie zarządzenia o doręczeniu pozwu. Trudno jest z tym walczyć, więc kredytobiorcy muszą uzbroić się w cierpliwość i liczyć na to, że odsetki po wygranej sprawie osłodzą im długie oczekiwanie na wyrok.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą we własnym mieszkaniu mogą odliczać część wydatków na jego utrzymanie, w tym część odsetek od kredytu hipotecznego. Problem jednak powstaje, gdy umowa kredytu frankowego zostaje unieważniona. Jeśli bank zwróci przedsiębiorcy odsetki, to kwoty zaliczone wcześniej do kosztów uzyskania przychodu stają się dla przedsiębiorcy przychodem.

Sąd zajmujący się upadłością konsumenta powinien ocenić, czy umowa kredytu indeksowanego do franka nie zawiera nieuczciwych warunków – uznał rzecznik generalny TSUE w sprawie, która dotyczyła pytań zadanych przez sąd rejonowy w Łodzi. Chodziło o sytuację osoby, która ogłosiła upadłość konsumencką. Rzecznik uznał, że sąd przy takiej ocenie ma prawo także zmienić wielkość potrąceń z wynagrodzenia takiego konsumenta.

Izba Cywilna Sądu Najwyższego w składzie siedmiorga sędziów podjęła uchwałę, zgodnie z którą w razie dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie umowy kredytu, która okazała się nieważna bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania. Jest to uchwała sprzeczna z podjętą przez tę Izbę uchwałą siódemkową z 28 lutego br.

Skarżenie przez syndyka wyroków tylko z tego powodu, że uwzględniają one żądania konsumentów, bez realnych szans powodzenia apelacji w konkretnej sprawie, może być ocenione jako działanie na szkodę masy upadłości - uważają prawnicy. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku kredytów frankowych, nieważnych z powodu abuzywnych postanowień umownych. Syndyk odpowiada, że musi dbać o interes wszystkich wierzycieli upadłego Getinu, a frankowicze nie są jedyną grupą wierzycieli.

Sąd Najwyższy w składzie siedmiorga sędziów podjął uchwałę, zgodnie z którą umowa o kredyt bankowy jest umową wzajemną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, czyli bank może korzystać z prawa zatrzymania. Uchwałę podjęto po pytaniu Rzecznika Finansowego, z braku merytorycznej odpowiedzi TSUE na pytania prejudycjalne skierowane przez Izbę Cywilną SN w październiku 2023 r. Uchwała ta na pewno wpłynie na wiele prowadzonych sporów.

Projekt ustawy frankowej dotyczy jedynie kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim (CHF) oraz wyłącznie spraw z udziałem konsumentów. Z proponowanych rozwiązań nie skorzystają zatem osoby prawne czy też osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a także złotówkowi kredytobiorcy. Nowe przepisy powinny dotyczyć również i tych kwestii - pisze Anna Bielecki, adwokat z Kancelarii Czabański Wolna-Sroka.

Po wyroku unieważniającym umowę kredytu frankowego banki albo proponują zawieranie porozumień kompensacyjnych, albo kredytobiorcy rozliczają się w formie złożonego oświadczenia o potrąceniu. Dla wszystkich lepsze jest dogadanie się, ale stronom nie zawsze się to udaje. Czasem kancelarie obsługujące bank piszą wprost, że rozliczenie wyroku nie jest już ich zadaniem. Bank z kolei potrafi nie odpisywać tygodniami na wiadomości, pobiera jednak nadal raty.