Uchwała podjęta w piątek 7 maja przez siedmioosobowy skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego ma moc zasady prawnej i zapewnia większą przewidywalność orzecznictwa w tzw. sprawach frankowych. Potwierdza korzystny dla konsumentów trend w orzecznictwie – mówi Mariusz rzecznik finansowy. To na jego pytanie odpowiedział SN.

Sąd Najwyższy nie wypowiedział się na temat dopuszczalności pozwów przeciwko kredytobiorcom o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału banku. Orzekł jedynie, że w przypadku nieważności umowy kredytobiorcy i bankowi przysługują dwa odrębne roszczenia. Uznał też, że termin przedawnienia biegnie od momentu, gdy umowa stała się nieważna. Tym samym wydłużył bankom czas na pozywanie klientów o zwrot kapitału.

Sądy na masową skalę ustalają nieważność umów kredytów frankowych. W rewanżu, banki kierują przeciwko frankowiczom, roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Takie roszczenia są niezgodne z prawem Unii Europejskiej, a Trybunał Sprawiedliwości UE w kwietniowym wyroku niepotrzebnie zmącił obraz w tej kwestii - pisze radca prawny Kacper Sampławski.

W sporach o kredyty frankowe jedną z ważniejszych kwestii jest to, jak rozliczają się strony po unieważnieniu umowy, a także czy bank ma prawo pozwać drugą stronę o zapłatę za bezumowne korzystanie z kapitału. Dziś na te pytanie ma odpowiedzieć Sąd Najwyższy w siódemkowym składzie, a 11 maja - cała Izba Cywilna. To ważne, bo TSUE wskazał, że ta kwestia jest właśnie w gestii prawa krajowego

W wyroku TSUE dotyczącym umowy kredytu najważniejsza wskazówka dotyczy podziału warunku umownego. Trybunał wykluczył możliwość dowolnego dzielenia klauzuli indeksacyjnej. Ale nie wypowiedział się w sprawie roszczeń za bezumowne korzystanie z kapitału. Powiedział wprost, że przez „skutek restytucyjny” rozumie obowiązek zwrotu przez strony otrzymanych bez podstawy prawnej kwot pieniężnych

Po tym jak Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie banku PKO BP zdecydowało o utworzeniu specjalnego funduszu o wartości 6,7 mld zł na pokrycie szczególnych strat związanych z ugodami w sprawie kredytów walutowych zabezpieczonych hipoteką, w środę bank poinformował Sąd Okręgowy w Warszawie, że do końca czerwca tego roku przedstawi klientom propozycje zawarcia ugód.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE przywraca sens i właściwe rozumienie dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach z konsumentami. Unijny sąd potwierdził prymat dalszego obowiązywania umowy nad nieważnością, w sytuacji uznania klauzuli za abuzywną. Nieważność nie jest sankcją przewidzianą w dyrektywie i nie może zależeć od woli i interesu konsumenta.

W wydanym 29 kwietnia wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że to sąd krajowy ustala od kiedy biegnie termin przedawnienia roszczeń banku, a także wskazuje wszystkie skutki jakie może nieść za sobą nieważność. Zatem teraz to Sąd Najwyższy wskaże właściwy kierunek. TSUE uznał też, że aneksem nie można uzdrowić nieuczciwego warunku zawartego w pierwotnej umowie,

Nawet w wariancie pesymistycznym unieważnianie kredytów frankowych nie zagrozi stabilności zakładów ubezpieczeń, choć mogą one odczuć to dość mocno. Taki scenariusz pokazują testy warunków skrajnych, przeprowadzone przez zakłady ubezpieczeń na zlecenie Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego.

Sąd Najwyższy ma udzielić na nurtujące frankowiczów – i ich pełnomocników – pytania i tym samym ujednolicić praktykę orzekania w licznych sprawach związanych z kredytami frankowymi. Decyzja jest odwlekana, ale SN zdaje się oczekiwać na orzeczenie TSUE w tej w sprawie. Chociaż „po drodze” TSUE wydał też ważny wyrok w innej sprawie pośrednio dotyczącej frankowiczów.

Sąd oddalił pozew obywateli, którzy wytoczyli proces bankowi za kredyt hipoteczny z klauzulami abuzywnymi. Nie uznał ich za konsumentów, bo kredyt miał charakter inwestycyjny, mieszkaniowy i konsumpcyjny. RPO przyłączył się do sprawy w sądzie apelacyjnym wskazując m.in., że konsumencki charakter umowy wynikał z jej kwalifikacji, której dokonał sam bank.

Wskaźnik LIBOR stanowi podstawowy element funkcjonowania rynków finansowych. Jest szczególnie istotny dla kredytobiorców posiadających kredyty w walucie innej niż złotówki, z oprocentowaniem liczonym w oparciu właśnie o ten wskaźnik. Problem w tym, że z końcem roku LIBOR zniknie. Co dalej? - analizuje adwokat Małgorzata Motyl.

Ocena spornych postanowień dotyczących przeliczeń walutowych musi być dokonywana w świetle postanowień unijnych traktatów i aktów przyjętych przez instytucje UE, w tym dyrektyw - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. I dodaje, że według prawa unijnego konsument jest w gorszym położeniu niż przedsiębiorca, dlatego sądy mają obowiązek badać abuzywność takich umów.

Skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego ma się pochylić nad pytaniami w sprawie kredytów powiązanych z kursem waluty obcej. Problem w tym, że ich uzasadnienie nasuwa niedosyt, głównie ze względu na niedostateczne uwzględnienie orzecznictwa TSUE - stwierdza adwokat dr Jacek Czabański, który analizuje pytania w kontekście unijnego orzecznictwa i dyrektywy o ochronie konsumentów,

Umowa kredytu, zakładając że wadliwe postanowienia mogą doprowadzić do jej wyeliminowania z obrotu, jest nieważna z mocy prawa i od samego początku. Dlatego nie można uznać, że w tym przypadku zastosowanie znajdzie condictio causa finita. Nie ma podstaw do rozróżniania nieważności bezwzględnej i nieważności „konsumenckiej”, a tym samym skutków każdej z nich - piszą Damian Nartowski i Karol Wątrobiński

Trudno zgodzić się ze stwierdzeniami niektórych prawników, że w każdym przypadku stwierdzenia niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej z konsumentem, jedynie od decyzji konsumenta zależy, czy umowa ta może obowiązywać dalej czy też upada. Prawo cywilne stanowić musi bowiem spójny system - pisze adwokat Marcin Szymański,

W środowisku kredytobiorców frankowych pojawiła się uzasadniona obawa, że niektórzy ekonomiści starają się wytworzyć presję na polskie sądy i wpłynąć na sposób stosowania przez nie prawa. Wypada jednak wierzyć, że mimo to Sąd Najwyższy wyda uchwałę zgodną z orzecznictwem TSUE, a polscy obywatele i uczciwi przedsiębiorcy poczują, że stoi na straży ich praw - pisze Arkadiusz Szcześniak

Reprezentowany – między innymi przeze mnie - w obecnym orzecznictwie pogląd o konieczności uwzględniania roszczeń obu stron (niesłusznie nazywany teorią salda) pojawił się właśnie po to, aby uprościć rozliczenia, zmniejszyć liczbę procesów i chronić jedną stronę (konsumenta) przed upadłością banku albo jego przymusową restrukturyzacją - przekonuje sędzia Piotr Bednarczyk.

Są przyznał, że sposób wyliczania rat (klauzule „spreadowe”) w umowie „frankowej” był niedozwolony, bo to bank sam sobie ustalał kurs franka, po jakim raty przelicza się na złotówki. Sąd uznał jednak, że umowa z bankiem jest do utrzymania – wystarczy tabelę kursową banku zastąpić średnim kursem NBP. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował w tej sprawie skargę nadzwyczajną do SN.

Początkowo sprawami frankowymi ma zajmować się 15 - 16 orzeczników. Liczba sędziów może jednak ulec zmianie w zależności od wpływających spraw. Już w tej chwili w warszawskim sądzie okręgowym prowadzonych jest ponad 21 tys. spraw, w tym 435 w drugiej instancji. A sędziowie spodziewają się, że będzie ich znacznie więcej po spodziewanej uchwale Sądu Najwyższego.